´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô I : 10


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô I

DAGOBERT VON MIKUSCH


Mustafa Kemal SelanikÔÇÖte ge├žirdi─či tatilde, frerler okulundaki bir Frans─▒z rahibinden gizlice Frans─▒zca dersi ald─▒. ├ç├╝nk├╝ Frans─▒zca ├Â─čretmeni, en ├žok matematikle ilgilenen bu ├Â─črenciyi, kendi dersinde daha az ba┼čar─▒l─▒ oldu─čundan azarl─▒yordu, bu azarlamalar da onun pek g├╝c├╝ne gitmekteydi. Frans─▒zca iyi bildi─či tek yabanc─▒ dil olarak kald─▒.
Bu d├Ânemi anlat─▒rken ÔÇťManast─▒r'da ├Â─črenciler aras─▒nda genellikle canl─▒ bir ├žabalama havas─▒ yayg─▒nd─▒, herkes en ba┼čar─▒l─▒ ki┼či olmak istiyorduÔÇŁ der. Bu da bilimin kaynaklar─▒ uzun s├╝re kendilerine kapal─▒ kalm─▒┼č bir gen├žli─čin ├Â─črenme a├žl─▒─č─▒, Bat─▒'n─▒n ileri at─▒l─▒m─▒na bir an ├Ânce yeti┼čmek isteyen bir halk─▒n ate┼čli ├žabas─▒yd─▒.
B├Âylece merdivenin basamaklar─▒ birbiri ard─▒ndan t─▒rman─▒ld─▒. S─▒navlar engelinin a┼č─▒lmas─▒ndan sonra Mustafa Kemal de, kendisine daha y├╝ksek askeri bilgilerin kap─▒s─▒n─▒ a├žacak imzal─▒ m├╝h├╝rl├╝ diplomay─▒ ald─▒. B├Âylece ├╝lkenin ba┼čkentinde bulunan sava┼č sanat─▒ akademisine, ÔÇťHarbiyeÔÇŁye ge├žti.

* * *

Y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒nda ─░stanbul'u eski ┼čanl─▒ ge├žmi┼čini ak┼čam g├╝ne┼či ayd─▒nlatmaktayd─▒. Kent h├ól├ó Pierre Loti'nin tasvir etti─či gibiydi: ─░nsan─▒n g├Ânl├╝n├╝ ferahlatan bu kent renkli, albenili, ayn─▒ zamanda mistik bir b├╝y├╝yle kapl─▒yd─▒; karanl─▒k s─▒rlar, g├Âze ├žarpan z─▒tl─▒klar, ├želi┼čkiler ve h─▒zl─▒ de─či┼čimlerle doluydu. G├Ârkem ve ├ž├Âk├╝nt├╝ burada yanyanad─▒r: Y─▒k─▒nt─▒lar─▒n hemen yan─▒ ba┼č─▒nda p─▒r─▒lt─▒l─▒ mermerleriyle saraylar y├╝kselir; ger├žek g├╝zelli─čin huzur dolu ritmine, yalanc─▒ ta┼člar─▒n cafcafl─▒ parlakl─▒─č─▒n─▒n akordu bozuk sesleri kar─▒┼č─▒r.
Orta├ža─č'la Yeni├ža─č birbirleriyle inatla kar┼č─▒ dururlar. ├ľn├╝ a├ž─▒k, k├╝├ž├╝k d├╝kk├ón─▒nda zanaatk├ór oturmu┼č, ├ž├Âmlek├ži ├žark─▒n─▒ d├Ând├╝rmekte ya da eski Bizans'daki gibi bir bak─▒r kaba ├žeki├ž sallamaktad─▒r, ayn─▒ anda onun biraz ├Âtesinde en modern yolcu vapurlar─▒ndan biri Alt─▒nboynuz'un ├Ân├╝ndeki limanda demir atmaktad─▒r. Tramvaylar sabah─▒n erken saatlerinde, geceden kurulmu┼č ve su├žlu g├Âmle─či i├žinde bir bi├žarenin sallan─▒p durdu─ču bir dara─čac─▒n─▒n ├Ân├╝nden ge├žebilir.
├çok farkl─▒ g├Âr├╝n├╝mleri ve ├Âzellikleriyle her biri kendine ├Âzg├╝ kentler olan semtler, ya┼čama bi├žimleri ve t├Âreleriyle de birbirlerinden ayr─▒l─▒rlar: ─░ki taraf─▒n─▒ denizin kucaklad─▒─č─▒ yerde eski ─░stanbul kurulmu┼čtur, buras─▒ T├╝rk b├Âlgesidir: Bir tahta evler, labirentine camileri harikulade yap─▒lar─▒n g├Âlgesi vurur; e─čri b├╝─čr├╝, ├žarp─▒k ├žurpuk bir yoldan ÔÇťBab─▒aliÔÇŁ ├ž─▒k─▒l─▒r, bu caddenin en tepe noktas─▒nda Harbiye Nezaretinin d├Ârt k├Â┼čeli ÔÇťSerasker KulesiÔÇŁ, asker bir milletin alabildi─čine belirgin bir simgesi halinde y├╝kselir; bu s─▒rada bak─▒┼člar─▒n─▒z bir burnu ye┼čil taraslar halinde, maviliklerle ├ževrili k─▒y─▒lara indi─či, Sarayburnu do─črultusundaki ahenkli siluete tak─▒l─▒r; bir zamanlar sultanlar─▒n oturdu─ču, i├žinde nice s─▒rlar saklayan k├Â┼čkler buradad─▒r, halifeli─čin alameti peygamberin kaftan─▒ da burada muhafaza edilmektedir. ├ľtede, kar┼č─▒ k─▒y─▒da, dolamba├žl─▒ yollar─▒yla eski Galata bir yama├ž ├╝zerinde y├╝kselir ve do─čruca Yeni├ža─č kenti, H─▒ristiyanlar─▒n ve yabanc─▒ el├žiliklerin kenti Pera ile birle┼čir. Do─ču ve Bat─▒, o zamanlar─▒n bu iki ayr─▒ d├╝nyas─▒ burada Alt─▒nboynuz'da, onar─▒m─▒ bir t├╝rl├╝ bitmek bilmeyen Galata k├Âpr├╝s├╝yle, ├╝nl├╝ yaya k├Âpr├╝s├╝yle birbirine ba─članm─▒┼čt─▒r. O g├╝nlerde bu k├Âpr├╝de renkli bir kalabal─▒k iti┼čip kak─▒┼č─▒r; T├╝rkler, Araplar, Ermeniler, Rumlar, Arnavutlar, Makedonyal─▒lar, K├╝rtler, Suriyeliler, ├çerkezler, M├╝sl├╝manlar, H─▒ristiyanlar, Yahudiler, Yezid├«ler, D├╝rz├«ler, Maron├«ler, hilalin evrensel imparatorlu─čunu dolduran halklar, dinler ve ─▒rklar mozai─činin canl─▒ bir tablosunu meydana getirirlerdi.
Do─ču'nun bu kozmopolit kentine ÔÇťDersaadetÔÇŁ diyorlard─▒, yani mutluluk kap─▒s─▒; do─ča bu beldeye g├╝zelli─čin ve bereketin her t├╝rl├╝s├╝n├╝ bah┼četmi┼č, o da varl─▒─č─▒n─▒ zenginlik ve bolluk i├žinde s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝, ┼čimdi de kendisine sunulan nimetleri tela┼čla toplay─▒p, bunlar─▒n tad─▒n─▒ daha h─▒rsl─▒ bi├žimde ├ž─▒kar─▒yordu. Burda y├╝kselmek i├žin g├╝venli yollar; ille de ├ž─▒k─▒lmas─▒ gereken, ├Ânceden saptanm─▒┼č basamaklar yoktu. Herkese b├╝t├╝n olanaklar a├ž─▒kt─▒; a├ž─▒kg├Âz olan, g├Âz├╝pek olan, daha ├žabuk sald─▒ran kazan─▒yordu; sokakta avare dola┼čan─▒n kuca─č─▒na bir rastlant─▒n─▒n, i├ži dolu bir kese f─▒rlatmas─▒ da olmayacak i┼člerden de─čildi. Hayat s├╝r├╝p giden bir ser├╝vendi; talih de k├Âr talih de ├žo─ču kez; bir g├╝n ve bir geceden daha k─▒sa zaman i├žinde tersine d├Ânebiliyordu.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   ...    39   »   


´╗┐