´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô I : 25


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô I

DAGOBERT VON MIKUSCH


Yaln─▒z bir ┼čeyi hi├ž akl─▒n─▒zdan ├ž─▒karmay─▒n: Ba┼čarmak zorundas─▒n─▒z. Elinizden gelen her ┼čeyi, mutlu bir sona ula┼čman─▒z i├žin her ┼čeyi yap─▒n.ÔÇť
O g├╝nden sonra annem de, k─▒z karde┼čim de pl├ónlar─▒mda bana hep yard─▒mc─▒ oldular.ÔÇŁ
1908 y─▒l─▒n─▒n ba┼člar─▒nda Paris'teki merkezin bas─▒n s├Âzc├╝klerinden biri olan Dr. Naz─▒m Bey gizlice SelanikÔÇÖe geldi. Amac─▒ eylem adamlar─▒yla anla┼čma sa─člamakt─▒. Ba┼čar─▒dan emin olunmal─▒yd─▒, bunun i├žin de ├Ârg├╝t├╝n biraz daha geni┼čletilmesi gerekiyordu. Edirne'deki 2. Orduda ┼čimdiye kadar ancak pek az bir ilerleme sa─članabilmi┼čti, Anadolu'da elde edilen sonu├ž ise yok denilecek kadar azd─▒. B├╝t├╝n haz─▒rl─▒klar─▒n tamamlanabilmesi i├žin daha bir y─▒l kadar zamana ihtiya├ž oldu─ču hesaplan─▒yordu. Naz─▒m Bey Anadolu'daki birlikleri kazanmak ├╝zere, hoca k─▒l─▒─č─▒nda ─░zmir'e gitti.
Gelgelelim aradan hen├╝z birka├ž ay ge├žmemi┼čti ki, Avrupa politikas─▒n─▒n etkisi, okun yay─▒ndan vaktinden ├Ânce f─▒rlamas─▒na neden oldu. Ocak ay─▒nda Avusturya ba┼čbakan─▒ von Aehranthal, Bosna demiryolunun Sel├ónik'e ve denize ula┼čmas─▒ i├žin, Mitrovitza'ya kadar uzat─▒laca─č─▒n─▒ il├ón etti. Makedonya'n─▒n kuzeydo─ču ucunda bulunan ÔÇťSancakÔÇŁ─▒n ilhak edilmesi art─▒k sadece bir zaman sorunuydu. Bu a├ž─▒klamalar ├╝zerine Rusya hemen kendi pl├ón─▒ do─črultusunda harekete ge├žerek, Ni┼č ├╝zerinden g├╝neye bir demiryolu projesiyle Avusturya'ya kar┼č─▒l─▒k verdi. B├Âylece T├╝rkiye'ye ait ilin zorla ilhak─▒ haz─▒rlanm─▒┼čt─▒.
─░ttihat ve Terakki komitesi b├╝t├╝n Avrupa h├╝k├╝metlerine bir manifesto g├Ândermeye karar verdi. Bunda J├Ân T├╝rk hareketinin varl─▒─č─▒ ve gittik├že artan ├Ânemi belirtiliyordu. B├╝y├╝k devletlerden T├╝rkiye'nin i┼člerine bundan b├Âyle kar─▒┼čmamalar─▒ isteniyordu. Bildiriler ba┼čkentlerde sessizce dosyalara konuldu: J├Ân T├╝rkler denilen bu k├╝├ž├╝k g├╝ruh ciddiye al─▒nmaya de─čmezdi. Nitekim b├╝y├╝k devletlerden birinin diplomatik temsilcisi, komite ├╝yelerinden biri kendisine takdim edilmek istendi─činden, ÔÇť─░ttihat ve Terakki diye bir firma bilmiyorumÔÇŁ demi┼čtir.
Umutlar yine ─░ngiltere'deydi; kolonilerindeki M├╝sl├╝man halk─▒n tepkisini hesaba katarak Osmanl─▒ ├╝lkesinin daha fazla par├žalanmas─▒n─▒ engellemesi bekleniyordu. Ne var ki yeni Rus-─░ngiliz anla┼čmas─▒n─▒n i├žeri─či ├Â─črenilmi┼čti: Makedonya'da y├╝ksek adalet divan─▒n─▒n ger├žekle┼čtirilmesi ve Avrupal─▒ y├Ânetimin daha da g├╝├žlendirilmesi konusunda g├Âr├╝┼č birli─čine varm─▒┼člard─▒. T├╝rklerin deneyimlerine g├Âre bu, Makedonya'n─▒n tam ├Âzerkli─či i├žin at─▒lm─▒┼č son ad─▒md─▒, bir ilin daha elden ├ž─▒kmas─▒ demekti. Kararla┼čt─▒r─▒lan ┼čeylerin yap─▒lmas─▒na ses ├ž─▒kar─▒lmazsa, Avrupal─▒ y├Ânetim iyice yerle┼čecek, ondan sonra da ge├žecek birka├ž ay her ┼čeyin yitirilmesine yetecekti.
─░ngiltere ve Rusya krallar─▒n─▒n Reval'de bulu┼čmas─▒, derhal harekete ge├žilmesi i├žin bir i┼čaret oldu. Abd├╝lhamit Makedonya'da ├Âlmeliydi.

4. DARBE VE KAR┼×I DARBE

Devrim 1908'de bir subaylar ayaklanmas─▒ olarak ba┼člad─▒ ve bir halk bayram─▒ ┼čeklinde sona erdi.
1908'de y├╝r├╝t├╝len g├╝├žl├╝ k─▒┼čk─▒rtma eylemleri padi┼čah─▒n g├Âz├╝nden ka├žmam─▒┼čt─▒. Devrimci bir ├Ârg├╝t├╝n varl─▒─č─▒ndan da haberdard─▒. Fakat bu konuda daha ayr─▒nt─▒l─▒ bilgiler elde etmek, hareketin ├Ânderlerini tutuklamak, tehlikeli ┼čebekeyi ├ž├Âkertmek amac─▒yla yap─▒lan b├╝t├╝n giri┼čimler ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žlanm─▒┼čt─▒. Parayla sat─▒n alma ve zorlama denemeleri de sonu├žsuz kalm─▒┼čt─▒; s─▒rra ortak olmu┼č bulunanlardan hi├žbiri ihanete yana┼čmam─▒┼čt─▒. G├Ârevlendirilen casuslar da verilece─či s├Âylenen b├╝y├╝k ├Âd├╝llere ra─čmen bir ba┼čar─▒ elde edememi┼člerdi, yaln─▒z s─▒k s─▒k bunlardan biri, bilinmeyen bir el taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č olarak bulunmu┼čtu. Bir ┼čeylerin haz─▒rland─▒─č─▒n─▒ Abd├╝lhamit biliyordu, ama haz─▒rlanan neydi, i┼čte bu nokta karanl─▒kta kal─▒yordu. ┼×imdiye kadar her ┼čeyi g├Ârmek istemi┼čti, belki de bu y├╝zden tam gerekti─či anda g├Âzleri iyi g├Ârmez olmu┼čtu.
Reval bulu┼čmas─▒ndan sonra Sel├ónik y├╝r├╝tme kurulu, ├Ânce Paris'teki merkezle anla┼čma gere─čini duymadan, Makedonya'da ayaklanman─▒n derhal ba┼člat─▒lmas─▒na karar verdi.
«   01   ...    15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   ...    39   »   


´╗┐