´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô I : 28


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô I

DAGOBERT VON MIKUSCH


Telgraf anayasay─▒ yeniden y├╝r├╝rl├╝─če koyan padi┼čah─▒n bildirisiydi. Enver haberi halka duyurdu. O zaman bir alk─▒┼čt─▒r koptu ve sevin├ž ├ž─▒─čl─▒klar─▒ bir t├╝rl├╝ sona ermek bilmedi.
24 Temmuz, bir cuma g├╝n├╝yd├╝, b├╝t├╝n ├╝lkede b├╝y├╝k bir bayram g├╝n├╝ oldu. Herkes kokart ya da rozet olarak, yeni birlik ve h├╝rriyet ├ža─č─▒n─▒n k─▒rm─▒z─▒ beyaz renklerini ta┼č─▒yordu. Uluslar birbiriyle kucakla┼č─▒yor, dinler birbirine karde┼člik ba─č─▒yla ba─član─▒yordu. Ad─▒ ÔÇťme┼črutiyetÔÇŁ bir bar─▒┼č mele─či yery├╝z├╝ne inmi┼čti; b├╝t├╝n z─▒tl─▒klar kalkm─▒┼č, yeni bir mutluluk devri ba┼člam─▒┼čt─▒. Asl─▒nda bu yabanc─▒ sihirli kelimenin ne anlama geldi─čini pek az kimse biliyordu. Ancak bir ┼čey besbelliydi: Art─▒k ─░stanbul yakas─▒ndan Pera'ya istenildi─či zaman, hi├žbir ┼č├╝phe uyand─▒rmadan gidilebilecek; sokaklarda ve kahvelerde hafiyelerin dinlemesinden ├žekinilmeden sohbet edilebilecekti. Anayasan─▒n ne demek oldu─čunu da bir├žoklar─▒ bundan b├Âyle art─▒k vergi verilmeyecek ┼čeklinde anl─▒yordu. Geceleyin b├╝t├╝n kentler ─▒┼č─▒klarla donat─▒ld─▒. Sel├ónik'te bug├╝n├╝ kutlamak i├žin, iki ÔÇťhaininÔÇŁ meydanda as─▒lmas─▒ pl├ónlanm─▒┼čt─▒; ne var ki mutlu ├ža─č─▒n ba┼člamas─▒ ┼čerefine bunlar─▒n can─▒ ba─č─▒┼čland─▒.
Abd├╝lhamit rol├╝n├╝ ├žok ustaca oynuyordu. B├╝t├╝n d├╝nya anayasay─▒ onun kendi iste─čiyle y├╝r├╝rl├╝─če koydu─čuna inanm─▒┼čt─▒. Y─▒ld─▒z K├Â┼čk├╝n├╝n ├Ân├╝nde b├╝y├╝k bir insan kalabal─▒─č─▒ toplan─▒p padi┼čah─▒ g├Âklere ├ž─▒kararak g├Âsteri yap─▒yordu. Fakat padi┼čah kendini halka g├Âstermeyecek kadar kurnazd─▒. Kalabal─▒k da─č─▒l─▒p gitmek istemeyince, iki bando tak─▒m─▒ getirildi. Bunlar bir s├╝re ├žald─▒ktan sonra yine ├žala ├žala iki de─či┼čik y├Ânde uzakla┼čmaya ba┼člad─▒lar. Kalabal─▒k da fareli k├Ây├╝n kavalc─▒s─▒n─▒ takip edercesine, bandolar─▒n pe┼čine tak─▒l─▒p ortadan kayboldu. B├╝t├╝n ├╝lkede tek bir hayk─▒r─▒┼č yeri g├Â─č├╝ inletiyordu: Padi┼čah─▒m ├žok ya┼ča!

* * *

H├╝k├╝met darbesinin tam ba┼čar─▒ya ula┼čmas─▒na, harekete kat─▒lanlar bile ┼ča┼čm─▒┼čt─▒. Devrim kan d├Âk├╝lmeden cereyan etmi┼č, hi├žbir yerde ciddi bir direni┼čle kar┼č─▒la┼č─▒lmam─▒┼č, daha ilk vuru┼čta Abd├╝lhamit'in sistemi ├ž├╝r├╝k bir bina gibi ├ž├Âk├╝vermi┼čti.
Fakat devrimi yapanlar, belki de istemedikleri halde padi┼čah─▒ korumak zorunda kalm─▒┼člard─▒. Halk padi┼čah─▒ tutuyordu, bu da onun taht─▒n─▒ kurtarmaktayd─▒, hem de kendisinin kurnazca dolaplar─▒ndan ├žok daha g├╝venceli bi├žimde. Kamuoyunun ├Âfkesi ona de─čil, ├ževresindekilereydi. Dan─▒┼čmanlar─▒ ulu h├╝k├╝mdar─▒ yan─▒ltm─▒┼člar, yak─▒n─▒ndakiler ona k├Ât├╝ rehberlik etmi┼člerdi. Y├╝ksek mevki sahiplerinin ├žo─ču tam zaman─▒nda ka├žarak g├╝venli bir yere s─▒─č─▒nm─▒┼člard─▒; yaln─▒z Fehim Pa┼ča, bir zamanlar ─░stanbul'a korku salm─▒┼č olan adam, Bursa'da halk taraf─▒ndan lin├ž edildi. Abd├╝lhamit'in yak─▒n adamlar─▒ndan hi├žbiri, mevkilerini ve servetlerini bor├žlu olduklar─▒ h├╝k├╝mdar─▒n yan─▒ ba┼č─▒nda yer al─▒p onu savunma y├╝reklili─čini g├Âstermemi┼čtir. G├Ârevinin ba┼č─▒nda kalan tek insan, padi┼čah─▒n yaveri Tahsin Pa┼ča olmu┼čtu. Ona bir an ├Ânce ka├ž─▒p kurtulmas─▒ i├žin yalvar─▒ld─▒─č─▒nda, kendisine el├žiliklerin birine s─▒─č─▒nma ├Ânerisinde bulunan terc├╝mana ÔÇť─░l n'ya pas d'Yrade-Padi┼čah─▒n buyru─ču yok kiÔÇŁ demesi ilgin├žtir. Ertesi sabah tutukland─▒, hakaretlere u─črad─▒ ve hapse at─▒ld─▒.
Abd├╝lhamit ger├ži h├╝k├╝mdard─▒, ama art─▒k h├╝k├╝mdarl─▒k yapm─▒yordu. Saray ─▒ss─▒zla┼čm─▒┼č, saray hayat─▒n─▒n b├╝t├╝n g├Ârkemi kaybolmu┼čtu; k─▒sa s├╝re ├Âncesine kadar naz─▒rlar─▒n, mare┼čallerin, el├žilerin doldurdu─ču kabul odas─▒ ┼čimdi bombo┼čtu. Padi┼čah g├Âstermelik bir manken olmu┼čtu. Ancak ┼čuras─▒n─▒ da s├Âylemek gerekir ki, asl─▒nda b├Âylesine bir rolle yetinmeyi uzun s├╝re devam ettirecek kadar hen├╝z g├╝├žs├╝z de─čildi; b├Âylesi bir rol├╝ daha sonralar─▒ halefi ├╝stlenecektir.
├ťlkenin ger├žek y├Ânetimi ┼čimdilik t├╝m├╝yle J├Ân T├╝rkler komitesinin elindeydi. Darbeden ├Ânce ├Ârg├╝t├╝n ├╝ye say─▒s─▒ ├╝├ž y├╝zden fazla de─čildi. ┼×imdi ise ├╝ye olmak konusunda art─▒k hi├žbir tehlike kalmam─▒┼čt─▒; ├╝stelik mevkiler, memuriyetler de g├Âz k─▒rpmaktayd─▒; herkesin ak─▒n ak─▒n ├╝ye olmaya ko┼čtu─ču birka├ž ay i├žinde say─▒lar─▒ y├╝z bini a┼čm─▒┼čt─▒.
«   01   ...    18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   »   


´╗┐