´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô I : 30


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô I

DAGOBERT VON MIKUSCH


─░ktidar─▒ ele ge├žiren, onu kendili─činden geri vermez. Y├Ânetim kurulunca getirilen tasar─▒lar, a─č─▒r basan ├žo─čunlu─čun oylar─▒yla kabul edildi. Komite yerinde kald─▒─č─▒ gibi, yetkileri daha da geni┼čletildi. Me┼črutiyetin g├Âzetilmesi amac─▒yla devaml─▒ bir merkez komisyonu olu┼čturulacakt─▒; karma┼č─▒k bir kademeli sistemle bir ÔÇťyediler kuruluÔÇŁ se├žildi; bu ├Âyle bir se├žim olmu┼čtu ki, ola─čan├╝st├╝ yetkiler verilen bu yedi ki┼činin adlar─▒ ├žo─čunluk i├žin me├žhul kald─▒. H├╝k├╝mete gerekli direktiflerin verilebilmesi i├žin kongrenin her y─▒l toplanmas─▒ da kararla┼čt─▒r─▒ld─▒. G├Âr├╝┼čmeler gizli yap─▒lm─▒┼čt─▒.

* * *

├çok ┼čeyler vaat eden bu ba┼člay─▒┼čtan k─▒sa bir s├╝re sonra, bunca umutlarla demokratik yola sokulmu┼č T├╝rkiye'ye kar┼č─▒ ilk darbe indirildi. Avusturya-Macaristan, Bosna ve Hersek'i kendi imparatorlu─čunun illeri olarak ilan etti. Bu ┼čekilde daha ├Ânce sessiz sedas─▒z ele ge├žirdi─či yerleri, ┼čimdi resmen ilhak etmi┼č oluyordu. Bu da Reval anla┼čmas─▒n─▒n bir sonucuydu. ─░ngiliz-Rus uzla┼čmas─▒na uyularak, B├╝y├╝k S─▒rbistan k─▒┼čk─▒rtmas─▒ bu b├Âlgede ├žok yo─čun ┼čekilde y├╝r├╝t├╝lmekteydi. Ayr─▒ca Viyana, yeniden g├╝├žlenecek bir Osmanl─▒l─▒─č─▒n, hukuken kendisine ait illere sahip ├ž─▒kma yolunda zorlu iddialar ileri s├╝rmesinden kayg─▒lanmaktayd─▒. Bu ┼čekilde, deyim yerindeyse, bir piramidin tepesinde bin bir g├╝├žl├╝kle dengede tutulan Balkanlar ta┼č─▒ sonunda bar─▒┼č─▒n t├╝m bek├žilerini bir d├╝nya sava┼č─▒n─▒n i├žine s├╝r├╝klemek ├╝zere, yerinden oynat─▒p kaymaya ba┼člam─▒┼čt─▒.
O g├╝ne kadar padi┼čah─▒n vasal─▒ olan Bulgaristan prensi Ferdinand da elveri┼čli ortamdan yararlan─▒p ├╝lkesini ba─č─▒ms─▒z bir krall─▒k yapt─▒.
K├Âkl├╝ bir de─či┼čimi ya┼čayan T├╝rkiye, kendi g├╝c├╝yle olup bitenleri engelleyemezdi. Avusturya ile ticareti boykot etmek gibi pasif bir jest yapmakla yetindi. ┼×imdi b├╝t├╝n umutlar Bat─▒-Do─ču uzla┼čmas─▒na, ├Âncelikle de Bosfor k─▒y─▒s─▒ndaki ÔÇťBarbarlar─▒nÔÇŁ a├ž─▒k├ža g├Âze ├žarpan daha iyi d├╝zen istekleri ve moralce d├╝zelmeleri kar┼č─▒s─▒nda, kamuoyu son derece ho┼čnutluk g├Âstermi┼č bulunan ─░ngiltere'ye y├Ânelmi┼čti. Ger├žekten de Rusya, Londra'dan ancak zay─▒f bir destek g├Ârmesine ra─čmen, tehditk├ór protestolarda bulundu ve Bosna-Hersek krizi b├╝t├╝n k─▒┼č boyunca b├╝y├╝y├╝p durdu.
Mustafa Kemal, J├Ân T├╝rk politikas─▒na gittik├že daha ├žok kar┼č─▒ ├ž─▒kmaya ba┼člayan subaylardand─▒. Onlar bir devrim yapm─▒┼člard─▒, fakat ┼čimdi eserlerini zedelenmi┼č, hatta yetkisiz ellerde sallanmaya ba┼člam─▒┼č g├Âr├╝yorlard─▒. Olaylar─▒n gidi┼čini etkilemek amac─▒yla Mustafa Kemal'in yapt─▒─č─▒ giri┼čimler bir sonu├ž vermemi┼čti. Olup bitenleri onaylayam─▒yordu, bir ┼čeyleri de─či┼čtirebilmek g├╝c├╝ne de sahip de─čildi; uysall─▒k g├Âstermeyi ve mevki avc─▒l─▒─č─▒na kat─▒lmay─▒ reddetti. Bu s─▒rada bo┼č durmak zorunda kalmadan, kendisini bunalt─▒c─▒ atmosferden kurtaracak bir f─▒rsat ├ž─▒kt─▒: Komitenin ├ža─čr─▒s─▒ ├╝zerine, Trablus'a gitmek ├╝zere g├Ârev istedi.
Trablus ili (bug├╝nk├╝ Libya), koskocaman imparatorluktan Afrika k─▒tas─▒nda elde kalm─▒┼č tek toprak par├žas─▒yd─▒; ─░ngiltere'nin y├Ânetti─či M─▒s─▒r ile Fransa'n─▒n ele ge├žirdi─či Tunus aras─▒nda s─▒k─▒┼č─▒p kalm─▒┼čt─▒; ayr─▒ca son g├╝nlerde ─░talya'n─▒n aras─▒na s─▒k─▒┼č─▒p kalm─▒┼čt─▒; ayr─▒ca son g├╝nlerde ─░talya'n─▒n ku┼čkular uyand─▒r─▒r bi├žimde buraya yak─▒nl─▒k g├Âstermesi de g├Âze ├žarpmaktayd─▒. Daha ├Ânce ge├žirilen deneyimlerin ─▒┼č─▒─č─▒nda, imparatorlu─čun bu kesimini de elden ka├ž─▒rmamak i├žin, bir an ├Ânce ├Ânlemler alman─▒n ve buran─▒n sapa yerde bulunu┼čunun neden oldu─ču elveri┼čsiz durumu, hi├ž de─čilse arada bir manevi k├Âpr├╝ kurarak gidermenin zaman─▒ gelmi┼č g├Âr├╝n├╝yordu. Milliyet dalgas─▒ Afrika'ya da aktar─▒lmal─▒yd─▒; birle┼čik Osmanl─▒l─▒─č─▒n b├╝t├╝n ─▒rklar─▒, ana vatana ba─članmak yolunda yeni at─▒l─▒mlarla co┼čturulmal─▒yd─▒; imparatorlukta ger├žekle┼čtirilecek k├Âkl├╝ reformlar uzakta ya┼čayan karde┼člere de yararl─▒ olmal─▒yd─▒.
Trablus'a gidi┼č hem zordu, hem de tehlikeliydi. B├Âlgenin Arap ve Berberileri T├╝rklere y├╝rekten k─▒rg─▒nd─▒lar; ┼čimdiye kadar onlardan pekiyi ┼čeyler g├Ârmemi┼člerdi. Ayn─▒ oymaktan soyda┼člar─▒ biraz ├Âtede, Frans─▒z Tunus'ta, bol kazan├ž ve refah olanaklar─▒ bulurken, onlar burada yoksul ve ge├žim s─▒k─▒nt─▒s─▒ i├žindeydiler. ├ľzg├╝rl├╝klerini de k─▒s─▒tlanm─▒┼č buluyorlard─▒, ├╝stelik bu k─▒s─▒tlanmaya kar┼č─▒l─▒k teselli bulacaklar─▒ bir ├ž─▒karlar─▒ da yoktu.
«   01   ...    20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   »   


´╗┐