´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô I : 34


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô I

DAGOBERT VON MIKUSCH


Prens politikac─▒ Sabahattin'in de talihi y├óver gitmedi. Hep bir dakika gecikerek trenleri ka├ž─▒rmak talihsizli─čine u─črad─▒, hep arkada kald─▒; sonunda da nice umutlarla ├ž─▒k─▒p geldi─či s├╝rg├╝n yerine tekrar d├Ânmekten ba┼čka ├ž─▒kar yol bulamad─▒.
Prens Sabahattin harekete ge├žinceye kadar, t├╝m├╝yle duygusal bir kar┼č─▒-tepkinin a┼ča─č─▒dan gelen dalgas─▒ kabar─▒vermi┼čti. 1908 Temmuz devrimi asl─▒nda ordusuz subaylarca ger├žekle┼čtirilmi┼čti, 1909 Nisan irtica hareketi ise subays─▒z ordunun bir ayaklanmas─▒ oldu.
Ba┼člamas─▒na yol a├žan da niteli─či biraz kar─▒┼č─▒k bir olayd─▒. K├╝├ž├╝k bir ─░sl├ómc─▒ gazete ├ž─▒karan, Hasan Fehmi Bey adl─▒, hi├ž de ├Ânemli olmayan bir ki┼či Galata k├Âpr├╝s├╝nde s─▒rt─▒ndan vuruldu. Katiller ka├žt─▒lar ve ne vuranlar─▒n kimli─či anla┼č─▒labildi, ne de cinayetin as─▒l nedeni. Olay hemen politika denizine getirildi ve muhaliflere yelkenlerini ┼či┼čirmek i├žin elveri┼čli r├╝zg├ór─▒ sa─člad─▒. ─░ttihat├ž─▒lar ve komite, katilleri kiralam─▒┼č olmakla su├žland─▒. Herhangi bir kan─▒tlama g├╝c├╝nden yoksun olmakla birlikte, ├Âyle su├žlamalar─▒n, kara ├žalmalar─▒n her zaman ama├žlad─▒─č─▒ sonu├ž elde edilmi┼č, halk y─▒─č─▒nlar─▒nda bu do─črultuda inand─▒r─▒c─▒ bir yank─▒ sa─članmas─▒ ba┼čar─▒lm─▒┼čt─▒.
Komitenin o etkili iktidar a├ž─▒l─▒┼č─▒ hareketinin ├╝zerinden tam iki ay ge├žmi┼čti ki, yine ayn─▒ hipodrom meydan─▒ yeni bir siyasal temsile sahne oluyordu, ancak bu sefer roller t├╝m├╝yle de─či┼čmi┼čti. Kalabal─▒k bir kitle ─░stanbul sokaklar─▒ndan a─č─▒r ad─▒mlarla, sessiz ve kar┼č─▒ konulmaz bir heybetle Ayasofya'ya do─čru y├╝r├╝yordu. K─▒rm─▒z─▒ fesli ba┼člardan bir denizin ├╝zerinde, hocalar─▒n beyaz sar─▒klar─▒ ilkbahar g├╝ne┼činde par─▒ld─▒yordu; g├Âr├╝nmeyen ellerce ta┼č─▒n─▒rken sallanan basit bir tabut, siyah bir beze sar─▒lm─▒┼č ve sadece Kuran'dan bir ayet yaz─▒s─▒yla s├╝slenmi┼čti. M├╝zik yoktu, Avrupa cenaze alaylar─▒ndaki g├Ârkem yoktu. Sadece hafif dumanlar─▒ t├╝ten bir buhurdan─▒n ard─▒ndan beyaz sakall─▒ ulema ve ├žileci dervi┼čler tak─▒m─▒n─▒n korosu, genizden seslerle, al├žak├ža vurulmu┼č ┼čehit i├žin, T├╝rk bas─▒n ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝n ilk ┼čehidi i├žin a─č─▒tlar s├Âyl├╝yordu. Sonra da bu k├╝├ž├╝k, o g├╝ne kadar kimsenin tan─▒mad─▒─č─▒ parti gazetecisi Hasan Fehmi Beyin cenazesi bir padi┼čah kabristan─▒nda, yeni├žerili─či kald─▒ran, reformcu Sultan Mahmut ile talihi daha az yaver gitmi┼č Abd├╝laziz'in simli, sedefli s├╝slemeler alt─▒nda son uykular─▒na dald─▒─č─▒, g├Ârkemli t├╝rbede topra─ča verildi; ├ž├╝nk├╝ Abd├╝lhamit b├Âyle yap─▒lmas─▒n─▒ emretmi┼čti. Cenaze t├Âreni s─▒ras─▒nda sadrazam─▒n, h├╝k├╝metin, meclis ba┼čkan─▒ Ahmet R─▒za Bey'in aleyhinde savrulan k├Ât├╝ tehdit hayk─▒r─▒┼člar─▒ duyuluyordu; ├Âte yandan sokak sat─▒c─▒lar─▒ da milletvekilleriyle alay eden, d├Ârt aydan beri ceplerini ve g├Âbeklerini ┼či┼čirmekten ba┼čka hi├žbir i┼č yapamad─▒klar─▒n─▒ anlatan manzumeleri satmaktayd─▒lar.
Kabine ve komite geni┼č y─▒─č─▒nlar─▒n ruh halini kestirememi┼č olamazd─▒. Fakat h├╝k├╝met sevilmemekten korkacak ve sokaktaki adama hemen boyu e─čecek kadar g├╝├žs├╝z de─čildi. Sadece iktidar sahipleri itici g├╝c├╝ dinden gelen, m├╝sl├╝man─▒n patlama noktas─▒na gelmi┼č duygu hazinesinden kaynaklanan bir hareketin ne derece tehlikeli olabilece─čini ├Ânceden kestirmekte yan─▒lm─▒┼člard─▒. Belirli bir bunalt─▒c─▒ gerilim d─▒┼č─▒nda hi├žbir ciddi belirti g├Âr├╝lm├╝yordu. Olaylar t─▒pk─▒ 1908 Temmuz ayaklanmas─▒ gibi ve tarihteki hemen her isyan gibi birdenbire patlak verdi.
12 Nisan 1909 g├╝n├╝, ├Â─čleden sonra, askerler k─▒┼člalar─▒n avlular─▒nda, subaylar─▒n y├Ânetiminde hen├╝z uysal uysal e─čitim yapmaktayd─▒lar. Fakat ertesi g├╝n, 13 Nisan sabah─▒, ─░stanbul halk─▒ i┼čine g├╝c├╝ne gitmek isteyince, sokaklar─▒ asker birlikleriyle dolu buldular; Galata k├Âpr├╝s├╝ ve ─░stanbul'un b├╝t├╝n giri┼č-├ž─▒k─▒┼č yerleri ate┼če haz─▒r makineli t├╝feklerle kesilmi┼čti; bir yandan da k─▒┼člalardan daha ba┼čka birlikler ak─▒n ak─▒n gelmekteydi. B├╝t├╝n b├Âl├╝kler ├žavu┼člar ya da onba┼č─▒lar taraf─▒ndan y├Ânetiliyordu; g├Âr├╝n├╝rde subay yoktu; sadece orda burada sakal─▒na k─▒r d├╝┼čm├╝┼č bir te─čmen ya da y├╝zba┼č─▒ g├Âze ├žarp─▒yordu, bunlar neferlikten bu r├╝tbeye y├╝kselmi┼č ÔÇťalayl─▒ÔÇŁ denilen subaylard─▒, ÔÇťdiplomal─▒ÔÇŁ olduklar─▒ndan h─▒zla terfi etmi┼č arkada┼člar─▒na oldum olas─▒ d├╝┼čmanca duygular beslemekteydiler.
Temsil kl├ósik bir sahneye koyu┼čla Ayasofya'n─▒n ├Ân├╝nde ba┼člad─▒. ├ľ─čleden ├Ânce geni┼č hipodrom meydan─▒ h─▒ncah─▒n├ž dolmu┼čtu, silahl─▒ bir asker kalabal─▒─č─▒ Alman Kayzeri Wilhelm II.'n─▒n, Abd├╝lhamit'e arma─čan─▒ olan ├že┼čmesi ile Greklerin Platee zafer nedeniyle Delphi Apollon'u i├žin diktikleri ┼č├╝kran an─▒t─▒ndan arta kalan, ├╝nl├╝ y─▒lanl─▒ s├╝tunun ├ževresinde ileri geri dalgalan─▒yordu.
«   01   ...    24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   »   


´╗┐