´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô I : 36


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô I

DAGOBERT VON MIKUSCH


Ortal─▒─ča deh┼čet salan o geceden sonra baz─▒ kimseler lanetlenmeye ba┼člad─▒; geli┼čig├╝zel ate┼č a├žmalar tekrarlan─▒yordu; subaylar─▒n ├Âld├╝r├╝lmesi gittik├že artan ├Âl├ž├╝de devam etmekteydi. Ba┼č─▒bozuk asker g├╝ruhu ─░stanbul'a egemen olmu┼čtu. Bu fanatik kitlenin H─▒ristiyanlara kar┼č─▒ bir Bartholomeus gecesi (*) d├╝zenlemesinden korkuluyordu. Nitekim o s─▒rada Adana ve Mersin'de Ermenilerin ├Âld├╝r├╝lmesine ba┼članm─▒┼čt─▒. G├╝c├╝ yeten ─░stanbul'dan ka├ž─▒yor ya da yabanc─▒ el├žiliklere s─▒─č─▒nmaya ├žal─▒┼č─▒yordu. Her ge├žen g├╝n yeni korkular─▒ getirmekteydi, devlet otoritesi iki paral─▒k olmu┼čtu. Ne yaln─▒zca parti bak─▒m─▒ndan de─čil, karakterce de tarafs─▒z olan yeni sadrazam, ne bir general ya da naz─▒r kararl─▒ ┼čekilde duruma el koymaya cesaret edebiliyordu. Yenilik├žilerin y─▒k─▒lmas─▒n─▒ g├Ân├╝lden istemi┼č olanlar bile, ar─▒n─▒n kovan─▒na ├žomak sokuldu─čunu anlam─▒┼člard─▒. K├Ât├╝ sesler ├ž─▒karan bir konserin ke┼čmeke┼činin ├╝zerinde, yurtd─▒┼č─▒ndan da tehditk├ór bir sald─▒r─▒n─▒n karakoncolosu kendini g├Âstermekteydi. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun bunca zamand─▒r s├Âylenip duran ├ž├Âk├╝┼č├╝, beklenildi─či ┼čekilde ba┼člam─▒┼č gibi g├Âr├╝n├╝yordu.
Birden bir s├Âylenti, ferahlat─▒c─▒ bir esinti gibi halk─▒n aras─▒nda dola┼čt─▒; ilkin belli belirsiz bir f─▒s─▒lda┼čma halindeydi, sonra resmen yalanland─▒; yalanlan─▒nca da biraz daha ger├žeklik kazand─▒; bu s├Âylentiye g├Âre Makedonya'dan ba┼čkent ├╝zerine y├╝r├╝yen ordular vard─▒.
J├Ân T├╝rklerin bir k─▒sm─▒ ka├žarak Sel├ónik'e varmay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒. G├Ârevini herkesten ├Ânce ve biraz da fazla ├žabuk terk ederek ortadan kaybolan meclis ba┼čkan─▒ Ahmet R─▒za Beydi. Eylemden ├žok laflar─▒yla yi─čitlik g├Âstererek, dindar kimselerin ├Âfkesini ├╝zerine en ├žok ├žeken ki┼či olmu┼čtu; ba┼č─▒nda ┼čapkayla Galata k├Âpr├╝s├╝nde g├Âr├╝nmek niyetini hi├žbir zaman ger├žekle┼čtirebilmi┼č de─čildi. Politik rol├╝ o andan itibaren sona ermi┼č bulunuyordu. ─░stanbul'daki olaylar Makedonya'da duyulur duyulmaz, orada bulunan III. Ordu birlikleri gericili─čin bast─▒r─▒lmas─▒na haz─▒r olduklar─▒n─▒ bildirmi┼člerdi. Bulgar ve Rum g├Ân├╝ll├╝leri de, adlar─▒ hayli k├Ât├╝ye ├ž─▒km─▒┼č ├žete reislerinin ├Ânderli─činde onlara kat─▒lm─▒┼člard─▒. Makedonya ile ba┼čkent aras─▒nda bulunan II. Ordu ilkin karars─▒zd─▒, ├žo─čunluk padi┼čaha sad─▒kt─▒. Fakat askerler ba┼čkente yollanan bir heyetten, subaylar─▒n ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝ s├Âylentisinin ger├žek oldu─čunu ├Â─črenince, Makedonyal─▒ arkada┼člar─▒na kendilerini desteklediklerini bildirdiler.
─░┼čte bu s─▒rada Mustafa Kemal, bir bak─▒ma ilk kez tarih sahnesine ├ž─▒kar. Haz─▒rlanan birliklerin sava┼č kademelenmesinde ad─▒, en ├Ânden gidecek t├╝menin kurmay ba┼čkan─▒ da olarak g├Âze ├žarpmaktad─▒r.
─░stanbul ├╝zerine y├╝r├╝y├╝┼č, uzmanlar─▒n de─čerlendirmesine g├Âre gerek h─▒z─▒, gerekse y├Ânetimi bak─▒m─▒ndan teknik bir m├╝kemmellikte, ger├žekle┼čtirilmi┼čtir. Bir ─░ngiliz g├Âzlemci bunu ÔÇť─░nsan Almanlar─▒n iyi askerlik e─čitimini hemen fark ediyorÔÇŁ diye belirtir.
- Mustafa Kemal'in ├Ânerisiyle konulmu┼č ad─▒yla- Hareket Ordusu'nun komutan─▒ Mahmut ┼×evket Pa┼čayd─▒, Arap as─▒ll─▒yd─▒, uzun boyluydu, kemikli bir y├╝z├╝ ve derin ├žukurlar─▒na g├Âm├╝l├╝ sert bak─▒┼čl─▒ g├Âzleri vard─▒. General von der Goltz, onun i├žin ÔÇťT├╝rkiye'de tan─▒d─▒─č─▒m uza─č─▒ en iyi g├Âren ve kafas─▒ en iyi i┼čleyen adamd─▒rÔÇŁ demektedir. Abd├╝lhamit'in kay─▒rmas─▒yla h─▒zl─▒ ve parlak bir meslek hayat─▒ olmu┼čtu; asker├« komisyonlar─▒n ba┼čkan─▒ s─▒fat─▒yla yurtd─▒┼č─▒nda bir hayli bulunmu┼č ve b├Âylece o zamanlar Avrupa'da yayg─▒n liberal g├Âr├╝┼čleri benimsemi┼čti. Asker olarak ne kadar pervas─▒z ve atak davranm─▒┼čsa, politikac─▒ olarak o kadar tutuk ve duruk kalm─▒┼čt─▒r. Her iki alanda, komutanl─▒k ve devlet adaml─▒─č─▒nda, ayn─▒ de─čerde ├╝st├╝nl├╝─č├╝ tam anlam─▒yla sadece Mustafa Kemal g├Âsterecektir. Olaylar Mahmut ┼×evket'e ├žok kesin roller oynama f─▒rsatlar─▒ sundu, fakat o hep duraksad─▒. Sonunda diktat├Ârce iktidar─▒ ├╝stlenmekten kendini art─▒k al─▒koyamaz olunca da, giri┼čilmesini her zaman i├žin beklemesi gerekti─či bir suikaste kurban gitti.
Hareket Ordusu yakla┼č─▒yordu. ─░stanbul ├ževresindeki demir ├žember daralmaktayd─▒. Liberal ve dinci bas─▒n─▒n ses tonu bir perde daha pesten ├ž─▒kmaya ba┼člad─▒; sonra da maj├Ârden min├Âre ge├žerek bar─▒┼čma havas─▒ ├žalmaya koyuldu, gelgelelim yakla┼čan has─▒m bu m├╝zi─če kulaklar─▒n─▒ t─▒kam─▒┼čt─▒.
«   01   ...    26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   »   


´╗┐