´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô II : 01


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II

DAGOBERT VON MIKUSCH


DAGOBERT VON MIKUSCH
AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II
T├╝rk├žesi: Esat Nermi Erendor
Nurer U─×URLU ba┼čkanl─▒─č─▒nda bir kurul taraf─▒ndan haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r.
Dizgi - Yay─▒mlayan: Yeni G├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k ve Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
Mart 2000
5. BALKALDIRICI
ÔÇťT├╝rkiye'de reform yapmak, onu ├Âld├╝rmek demektir.ÔÇŁ Salisbury Markisi b├Âyle diyor. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču T├╝rkiye kabul edilirse, b├╝y├╝k ─░ngiliz devlet adam─▒n─▒n bu kehaneti de ger├že─čin dile getirilmesi say─▒l─▒r. U─čran─▒lan felaketlerden sonra, her zaman oldu─ču gibi, nedenler ve etkenler arand─▒, bulundu da; sorumluluklar yarat─▒ld─▒ ve y├Ânetici adamlar daha sonraki ku┼čaklar─▒n yarg─▒lamas─▒na u─črad─▒. ─░nsani a├ž─▒dan bu da hakl─▒ ve yerindedir. Fakat daha derinlemesine bak─▒l─▒nca, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun y─▒k─▒lmas─▒nda, d├╝nya tarihinin bir trajedisinin oynand─▒─č─▒ g├Âr├╝lecektir. T├╝rler, ─▒rklar nas─▒l t├╝kenir, ni├žin t├╝kenir bilinmez; toplum bi├žimleri i├žin de durum bundan farkl─▒ de─čildir; bu da bireyin iradesinden ├žok daha g├╝├žl├╝ bir yazg─▒n─▒n ka├ž─▒n─▒lmaz ortam─▒nda cereyan eder.
Yakla┼č─▒k ayn─▒ d├Ânemde, ba┼čka bir Do─ču halk─▒, Japonlar, ciddi bir birikimleri olmad─▒─č─▒ halde Orta├ža─č'dan, Yeni├ža─č'a s─▒├žramay─▒ ba┼čard─▒lar. Ne var ki bu de─či┼čim s─▒ras─▒nda tam birlik i├žinde bir halk olu┼čturmaktayd─▒lar; burada sadece, t├╝m├╝yle ya┼čama g├╝c├╝ne sahip organizman─▒n, varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilmesine ili┼čkin ko┼čullarda meydana gelen de─či┼čikli─če uyum sa─člamas─▒ s├Âz konusuydu. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nda ise durum de─či┼čikti. Yeni ya┼čama bi├žimlerinin kazan─▒lmas─▒yla birlikte, eskinin yerine ba┼čtan sona yeni bir organizman─▒n yarat─▒lmas─▒ da gerekiyordu. Ba┼čka deyi┼čle, Devlet yap─▒s─▒n─▒n modernle┼čtirilmesi, yak─▒n tarihin tan─▒d─▒─č─▒ en p├╝r├╝zl├╝ s├╝re├žlerden biriyle, ulusal birli─če dayal─▒ devlet tipine y├Âneli┼čle ayn─▒ zamana rastlam─▒┼čt─▒. Bilindi─či ├╝zere bu ama├žla Avrupa'da, ─░ngiltere ve Fransa'da oldu─ču gibi y├╝zy─▒l sava┼č─▒lmas─▒ gerekmi┼č, Almanlar ise nice a─č─▒r do─čum sanc─▒lar─▒ndan sonra ancak yar─▒m bir olu┼čuma ula┼čabilmi┼člerdir.
-Belli bir ya┼č─▒n biyolojik ya┼čama tarz─▒ olarak- en son tarih devresinde, hi├žbir halk─▒n uzak kalamad─▒─č─▒, bu nitelikte bir b├╝nye de─či┼čimi i├žin, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču gerekli ├Ânko┼čullardan yoksundu. Padi┼čahl─▒k iktidar─▒ndaki sihrin bozulmas─▒ndan sonra, Fransa krall─▒─č─▒ndakine benzer bi├žimde, birbirinden ayr─▒lmaya ├žal─▒┼čan organlar─▒ birbirine kayna┼čt─▒rabilmi┼č, ├žok g├╝├žl├╝ merkezi bir y├Ânetimin misti─či de kaybolmu┼čtu. Do─čal ├žekim g├╝c├╝ sayesinde t├╝m par├žalar─▒, adeta bir atom ├žekirde─či gibi ├ževresinde toplayan, Alman birli─či i├žinde Prusyal─▒lar─▒nkine benzer bir g├╝├ž alan─▒ndan da ayn─▒ derecede yoksundular.
Osmanl─▒l─▒k i├žin ulusal devlet bir zorunluluktu. Fakat b├Âylesi bir b├╝nyeyi nas─▒l kazanacakt─▒r? Merkezile┼čmeye dayal─▒ bir birlik yolunu denese, Hristiyan b├Âlgeler buna kar┼č─▒ ├ž─▒kacak, dillerini korumak ve kendi kendilerini y├Ânetmek isteyecektir. Onlara uyulsa, federatif bir b├Âl├╝nmeye gitmeye ve durmadan yeni ayr─▒cal─▒klar kazanmaya kalk─▒┼čacaklard─▒r; o zaman da M├╝sl├╝manlar ├Âfkelenecek, H─▒ristiyanlardan yana ├ž─▒k─▒l─▒yor ve ─░slamiyet'e ihanet ediliyor diye feryat edeceklerdir. Sorun sadece Makedonya'n─▒n say─▒ca az H─▒ristiyan Rumlar─▒, S─▒rplar─▒, Bulgarlar─▒yla ilgili olsayd─▒, belki de bir uzla┼čma yolu bulunurdu. Fakat as─▒l b├╝y├╝k zorluk bamba┼čka bir yerdeydi. M├╝sl├╝manlar─▒n yo─čun oldu─ču b├Âlgede, K├╝├ž├╝k Asya'da bir hayli g├╝├žl├╝, ├╝stelik ├Âz├╝mle┼čtirilememi┼č yabanc─▒ bir halk oturmaktayd─▒: Ermeniler. Bu bedbaht halk, ac─▒kl─▒ bir yazg─▒n─▒n h─▒┼čm─▒na u─čram─▒┼čt─▒r; bunda kendilerinin de su├žu yok de─čildi; bug├╝n Sovyetler Birli─či'nde k├╝├ž├╝k bir cumhuriyete s─▒─č─▒nm─▒┼č durumdad─▒rlar. Oysa o zamanlar n├╝fuslar─▒
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    33   »   


´╗┐