´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô II : 09


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II

DAGOBERT VON MIKUSCH


Trablus sava┼č─▒ alan─▒na ula┼čmaya ├žal─▒┼čan subaylar aras─▒nda Mustafa Kemal de vard─▒. Oraya gidebilmek i├žin ister istemez M─▒s─▒r'dan ge├žmek gerekiyordu. ─░ngiliz koruma y├Ânetimi, ─░talya'n─▒n hat─▒r─▒ i├žin tarafs─▒zl─▒─č─▒n─▒ s─▒k─▒ ┼čekilde y├╝r├╝t├╝yor, hi├žbir T├╝rk sava┼č├ž─▒s─▒n─▒n ├╝lkeden ge├žmemesine son derecede dikkat ediyordu. Mustafa Kemal, Tanin Gazetesi'nin muhabiri olarak, ┼×erif Bey ad─▒yla ─░skenderiye'ye geldi. Birlikte gelmi┼č oldu─ču arkada┼člar─▒ndan ikisi tutukland─▒. Fakat resmi makamlar daha ├Ânce kendilerine bildirilmi┼č, Mustafa Kemal adl─▒ sar─▒ sa├žlar─▒ ve mavi g├Âzleriyle hemen fark edilebilecek ├╝├ž├╝nc├╝ bir subay─▒ ar─▒yorlard─▒. Bo┼č yere aramalardan sonra onun bat─▒ y├Ân├╝ne, Trablus s─▒n─▒r─▒na kadar giden trene binip ─░skenderiye'yi terk etti─či anla┼č─▒ld─▒. Sanga'da M─▒s─▒rl─▒ bir subay trene geldi, yolcular─▒ kontrol ediyordu, kolayca fark edildi─činden Mustafa Kemal'i tan─▒mas─▒ pek uzun s├╝rmedi, tutuklanmas─▒ i├žin direktif alm─▒┼čt─▒. Fakat M─▒s─▒rl─▒ subay─▒n kalbi, ─░ngiliz patronlar─▒n─▒n aksine elbette ki T├╝rklerden yanayd─▒. Ancak ortada apa├ž─▒k bir emir de vard─▒, buna uyulmas─▒ gerekmekteydi; sonunda bir ├ž├Âz├╝m yolu bulundu; birlikte yola ├ž─▒kt─▒klar─▒ bir silah├ž─▒ ustas─▒ vard─▒, ger├ži sar─▒┼č─▒n de─čildi, ama yine de sa├ž rengi a├ž─▒kt─▒; aranan kola─čas─▒ Mustafa Kemal diye ─░ngiliz makamlar─▒na teslim edildi, sonra da yurduna geri g├Ânderildi; bu s─▒rada ismin as─▒l sahibi Trablus'a varmay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒.
─░talyanlar kalk─▒┼čt─▒klar─▒ seferin ├žar├žabuk bir zaferle sonu├žlanaca─č─▒n─▒ ummu┼člard─▒, yan─▒ld─▒klar─▒n─▒ ├žok ge├žmeden anlad─▒lar. Trablus ve Bingazi'nin Arap oymaklar─▒, ─░stanbul'daki b├╝y├╝k h├╝k├╝mdar ve halifenin kendilerini y├╝z├╝st├╝ b─▒rakmad─▒─č─▒n─▒, hay─▒r duas─▒ndan ba┼čka en iyi subaylar─▒ndan bir├žo─čunu yard─▒m i├žin g├Ânderdi─čini g├Âr├╝nce, istenilmeyen sald─▒rgana kar┼č─▒ d├Âv├╝┼čmek ├╝zere, i├ž b├Âlgelerdeki vahalardan ve otlaklardan ko┼čup geldiler. Bir zamanlar erken Orta├ža─č'da oldu─ču gibi Peygamberin bayra─č─▒, ─▒┼č─▒ldayan ye┼čil rengi alt─▒nda b├╝t├╝n m├╝minleri bir araya getirmi┼č, tehdit alt─▒ndaki ─░slamiyet'in dayan─▒┼čma ruhu, dinda┼člar─▒n birbirlerine kar┼č─▒ b├╝t├╝n h─▒n├žlar─▒n─▒ unutturmu┼čtu. Hatta Arap yar─▒madas─▒n─▒n g├╝ney ucundaki Yemen'de, bir T├╝rk ordusu ayaklanm─▒┼č oymaklarla zorlu bir sava┼ča tutu┼čmu┼čken, bir anda d├╝┼čmanl─▒k sona ermi┼čti. ÔÇťEl cihad sabil ill├óh! El cihad! Allah a┼čk─▒na kutsal sava┼č! Kutsal sava┼č!ÔÇŁ diye ba─čr─▒┼čan bedev├« kitleleri Hristiyan siperlerine kar┼č─▒ sald─▒r─▒ya ge├žtiler.
─░talyanlar b├╝t├╝n ├Ânemli limanlar─▒ i┼čgal etmi┼č, fakat darac─▒k k─▒y─▒ ┼čeridinde m─▒hlan─▒p kalm─▒┼člard─▒. Donanma toplar─▒n─▒n menzil alan─▒n─▒n ├Âtesine, ├ž├Âle benzer i├ž kesimlere ayak atmak giri┼čimleri p├╝sk├╝rt├╝lm├╝┼č, ├žok ge├žmeden de b├Âyle giri┼čimlerin bo┼čuna ├žaba oldu─ču kan─▒s─▒na var─▒larak ilerlemekten vazge├žilmi┼čti. B├Âylece ├╝nl├╝ siper sava┼č─▒ gelip ├žatt─▒: Burada bir ├žat─▒┼čma, orada bir ├žat─▒┼čma, arada da ├že┼čni olsun diye ┼čiddetli bir bo─čazla┼čma, topraklar─▒ savunanlar─▒n zaman zaman yapt─▒klar─▒ b├╝y├╝k kahramanl─▒klarÔÇŽ Bu ├žabalar ger├ži ho┼ča gidiyor, sava┼č├ž─▒lar─▒n cesaretini artt─▒r─▒yordu, fakat taburlar─▒ ├žok daha g├╝├žl├╝ oldu─ču i├žin, d├╝nyan─▒n efendilerinden biri olmaya kalk─▒┼čm─▒┼č d├╝┼čman─▒n durumunda bir de─či┼čiklik sa─člayam─▒yordu.
Bu arada binba┼č─▒l─▒─ča y├╝kselmi┼č bulunan Mustafa Kemal, kuzeydo─ču Bingazi'de bir liman olan Derne'nin kar┼č─▒s─▒nda mevzilenmi┼č birliklere komuta ediyordu. Ayn─▒ Derne Ordug├óh─▒nda, ondan bir ya┼č k├╝├ž├╝k, fakat b├╝t├╝n cephenin komutan─▒ olan Yarbay Enver Bey'in ├žad─▒r─▒ da kuruluydu. O zamanlar orduda kendisine tak─▒lm─▒┼č ad─▒yla ÔÇťK├╝├ž├╝k NapolyonÔÇŁ k─▒sa zamanda savunman─▒n merkezi ve ruhu olmu┼čtu. Onun y├Ânetiminde sava┼č aral─▒ks─▒z s├╝rd├╝r├╝l├╝yor, giderek daha ┼čiddetli, daha etkili oluyordu. Direni┼či durmadan tekrar alevlendirmek ve ona ├Âzellikle s─▒k─▒ bir ├Ârg├╝tlenmenin a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ kazand─▒rmak i├žin bir an b├Âyle bo┼č durmuyordu. Vah┼či insan s├╝r├╝lerinden, olduk├ža disiplinli birlikler yaratm─▒┼č, en zor gizli yollardan sil├óh ve cephane sa─člam─▒┼čt─▒; yine de eksikli─či duyulan bir ┼čey olursa, bunlar─▒ da kurdurdu─ču derme ├žatma at├Âlyelerde yapt─▒r─▒yordu. D├╝┼čman onun ┼čahs─▒nda en tehlikeli hasm─▒n─▒ g├Ârmekteydi; ba┼č─▒na ├žok y├╝ksek bir paha bi├žilmi┼čti; ikide bir de ├Âld├╝─č├╝n├╝ il├ón ediyordu. Yard─▒mc─▒lar─▒n─▒n hi├ž de az olmayan hizmetlerini elbette k├╝├ž├╝msememekle birlikte yine de Trablus, ├Âzellikle de Bingazi savunmas─▒n─▒n, b├╝y├╝k canl─▒l─▒─č─▒ ve y─▒lmayan direnmesiyle Enver'in eseri oldu─ču s├Âylenebilir.
T├╝rkiye'nin bu gen├ž Alkibiades'i (*) eski bir saray m├╝teahhidinin o─čluydu, k─▒sa bir s├╝re ├Ânce de hanedandan bir prensesin kalbini fethetmi┼čti. Naciye Sultan adl─▒ bu prenses Abd├╝lhamit'in bir o─čluyla s├Âzl├╝yd├╝; fakat h├╝rriyet kahraman─▒na g├Ânl├╝n├╝ kapt─▒rm─▒┼č ve sevimli g├Âr├╝n├╝┼č├╝yle padi┼čah─▒ da
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    33   »   


´╗┐