´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô II : 13


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II

DAGOBERT VON MIKUSCH


─░ngiliz centilmeninden farks─▒zd─▒ ve Kamil Pa┼ča'yla birlikte kesinkes ─░ngiltere'ye dayanan bir politikadan yanayd─▒.
Ne var ki ─░ngiltere'nin dostlar─▒ umutlar─▒nda hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črad─▒lar. Londra'da kesin ┼čekli verilen bar─▒┼č, T├╝rkiye'den ba┼čkentin kuzeyindeki k├╝├ž├╝k bir arazi par├žas─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda, ├çanakkale Bo─čaz─▒'n─▒n ├Ân├╝nde bulunan adalara kadar b├╝t├╝n├╝yle Balkanlardan ve Trakya'dan ├žekilmesini istiyordu. Avrupa yakas─▒nda T├╝rklere sadece ─░stanbul kenti ile Bo─čaz'─▒ ├ževreleyen topraklar b─▒rak─▒l─▒yordu.
Sorumluluktan s─▒yr─▒lmak i├žin -parlamento feshedilmi┼č bulunuyordu- Kamil Pa┼ča, devlet adamlar─▒ndan ve pa┼čalardan olu┼čan bir meclisi, eski tarzda bir ÔÇťdivanÔÇŁ─▒, bar─▒┼č ko┼čullar─▒ ├╝zerinde karara varmak ├╝zere toplant─▒ya ├ža─č─▒rd─▒. Ancak bir sonuca ula┼č─▒lmas─▒ hi├ž de kolay de─čildi ve g├Âr├╝┼čmeler uzay─▒p gidiyordu. Fakat ivedi davran─▒lmas─▒ da zorunlu g├Âr├╝nmekteydi, ├ž├╝nk├╝ ─░ttihat├ž─▒lara kar┼č─▒ olanlar─▒n korkulu r├╝yas─▒ Enver Bey, d├Ân├╝┼č├╝nde M─▒s─▒r'da H─▒div taraf─▒ndan izzet ve ikramla a─č─▒rland─▒ktan sonra ba┼čkente ├ž─▒kagelmi┼čti. S├Âylendi─čine g├Âre Kamil Pa┼ča, Balkanlar'da ├╝st ├╝ste kazan─▒lm─▒┼č zafer haberleriyle onu TrablusÔÇÖta tutmu┼čtu. Enver, 18 Ocak 1913'de ─░stanbul'a geldi. ─░ttihat├ž─▒lar Komitesi derhal gizli toplant─▒lar yapt─▒.
23 Ocak'ta ÔÇťdivanÔÇŁ bar─▒┼č ├Ânerisinin kabul├╝nde g├Âr├╝┼č birli─čine vard─▒. Bu bar─▒┼čta Osmanl─▒l─▒k ruhunu en ├žok inciten nokta, Edirne'den de ├žekilmenin kabul edilmi┼č olmas─▒yd─▒. ┼×imdi i┼č sadece Londra'ya g├Ânderilecek cevab─▒n kaleme al─▒nmas─▒na kalm─▒┼čt─▒. Bu konuda g├Âr├╝┼čme yap─▒l─▒rken, d─▒┼čarda g├╝r├╝lt├╝ler ve giderek b├╝y├╝yen pat─▒rt─▒lar duyuldu. Harbiye Naz─▒r─▒ Naz─▒m Pa┼ča yerinden kalk─▒p, ne oldu─čunu g├Ârmek i├žin d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kt─▒. Kar┼č─▒s─▒nda Enver'i buldu; kendisine sad─▒k iki y├╝z ki┼čiyle Bab─▒├óli'nin d─▒┼č salonunu i┼čgal etmi┼čti. Bu s─▒rada sadrazam─▒n yaverleri daha fazla ilerlemelerini ├Ânlemeye u─čra┼č─▒yorlard─▒. Naz─▒m Pa┼ča, a─čz─▒nda sigaras─▒, i├žeri girmek isteyenlerin ├Ân├╝ne dikilerek, yar─▒ latife yollu ÔÇťBu ┼čamata da ne oluyor, ├žocuklar?ÔÇŁ diye ba─č─▒rd─▒. ÔÇťToplant─▒y─▒ rahats─▒z etti─činizin fark─▒nda de─čil misiniz?ÔÇŁ
Ayn─▒ anda birka├ž el ate┼č edildi ve Naz─▒m Pa┼ča elini g├Â─čs├╝ne bast─▒rarak yere yuvarland─▒. Son s├Âzleri ÔÇťBeni vurdunuz, k├Âpekler!ÔÇŁ oldu. Olay─▒n ger├žekten b├Âyle cereyan edip etmedi─či hi├žbir zaman tam olarak anla┼č─▒lmam─▒┼čt─▒r. H├╝k├╝met darbesine kat─▒lanlar, harbiye naz─▒r─▒n─▒n bir serseri kur┼čunun kurban─▒ oldu─čunu s├Âylemektedirler.
Bu genel heyecan ortas─▒nda Enver, iki elinde de birer tabanca oldu─ču halde, bir sandalyenin ├╝st├╝ne ├ž─▒kt─▒, silah─▒na davranacak olan─▒ vurmakla tehdit etti.
Enver'in 18 Brumaire'i b├Âyle oldu (*). T─▒pk─▒ Napolyon gibi, o da M─▒s─▒r'dan d├Ân├╝nce h├╝k├╝meti da─č─▒tt─▒ ve kendisini ├╝lkenin t├╝m umutlar─▒n─▒n ├╝zerinde topland─▒─č─▒ adam durumuna getirdi. Ancak Napolyon gibi birinci kons├╝l olmak konusunda duraksad─▒ ve kurnaz davran─▒p Mahmut ┼×evket Pa┼ča'y─▒ ├Ân plana ├ž─▒kard─▒. Fakat onun art─▒k dillere destan olan ┼čans─▒, ├žok ge├žmeden doru─ča giden yolu da kendisine a├žacakt─▒.
Mahmut ┼×evket Pa┼ča sonunda devletin en y├╝ksek y├Âneticisi olarak Bab─▒├óli'ye gelip makam─▒na oturdu, oysa cesurca bir karar verebilmi┼č olsayd─▒ ayn─▒ makama d├Ârt y─▒l ├Ânce de oturabilirdi. Onun atanmas─▒ konusunda padi┼čah ├Âzellikle ─▒srar etti: V. Mehmet iste─činin kabul edilmesinde, ilk ve son defa, a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ ortaya koymay─▒ denemi┼čti. Ne var ki Mahmut ┼×evket Pa┼ča'n─▒n sadrazaml─▒─č─▒yla birlikte, ─░ttihat├ž─▒lar Komitesi, Enver'in ba┼čar─▒s─▒ sayesinde, yeniden ve eskisinden daha g├╝├žl├╝ ┼čekilde iktidara ula┼čm─▒┼č, kulislerin arkas─▒ndaki yerini tekrar alm─▒┼čt─▒. Kimlerden kurulu oldu─čunu kimsenin bilmedi─či bu gizli, korkun├ž konsorsiyum, eskiden oldu─ču gibi sakland─▒─č─▒ yerden b├╝t├╝n ipleri oynat─▒yordu.
Baz─▒ tarih├žiler 23 Ocak darbesinin birka├ž saat erken yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirtirler. Komitenin sahneye koyu┼č direktifine g├Âre bask─▒n─▒n, Londra'ya kesin cevab─▒n verilmesinden ve b├Âylece bar─▒┼č─▒n ┼čeklen yap─▒lm─▒┼č olmas─▒ndan sonra d├╝zenlenmesi gerekiyordu. Bu ┼čekilde b├Âyle bir bar─▒┼č─▒n b├╝t├╝n utanc─▒n─▒ ve a─č─▒r yenilginin su├žunu siyasal has─▒mlar─▒na y├╝klemeyi ama├žlam─▒┼člard─▒. Ne olursa olsun, ┼čimdi ─░ttihat├ž─▒lar, ├╝lke
«   01   ...    03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   ...    33   »   


´╗┐