´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô II : 14


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II

DAGOBERT VON MIKUSCH


├žap─▒nda kendi sayg─▒nl─▒klar─▒n─▒ korumak i├žin, bar─▒┼č g├Âr├╝┼čmelerini kesmeyi gerekli g├Âr├╝yorlard─▒; sava┼č devam etmeliydi.

6. ├ť├çLER

─░ktidar─▒n yeni sahipleri bar─▒┼č─▒ reddetmelerini silahl─▒ kuvvetlerin bir ba┼čar─▒s─▒yla mazur g├Âstermek zorundayd─▒lar. Akla ilk gelen Bulgar ku┼čatmas─▒na h├ól├ó direnen Edirne kalesi oldu. Buray─▒ kurtarmak amac─▒yla Marmara denizi k─▒y─▒lar─▒ndan kuzeybat─▒ do─črultusunda geli┼čtirilecek b├╝y├╝k bir sald─▒r─▒ pl├ónland─▒. Bu sald─▒r─▒n─▒n ba┼čar─▒ya ula┼čmas─▒ durumunda b├╝t├╝n ├çatalca hatt─▒ boyunca da harekete ge├žilecekti. B├╝t├╝n umutlar─▒n ba─čland─▒─č─▒ bu harek├ót, ismen ba┼čkomutan olmamakla birlikte, Enver Beyin hayal g├╝c├╝nden kaynaklan─▒yordu. Gelibolu yar─▒madas─▒nda bir kolordu topland─▒, Mustafa Kemal bu kolordunun kurmay ba┼čkan─▒ oldu. D├╝┼čmana ilk darbeyi indirmek ├╝zere kolordu ileri harekete ge├žti, fakat en kritik anda yaln─▒z ba┼č─▒na b─▒rak─▒ld─▒─č─▒ i├žin a─č─▒r bir yenilgiye u─črad─▒ ve kendisini ancak ├žok h─▒zl─▒ bir ├žekilmeyi ba┼čararak kurtarabildi. Giri┼čim tam bir ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žlanm─▒┼čt─▒.
├ťstelik onuruyla da olsa, Edirne d├╝┼čm├╝┼čt├╝. Mahmut ┼×evket Pa┼ča h├╝k├╝meti, daha ├Ânce y├╝zkaras─▒ diye f─▒rlat─▒l─▒p at─▒lan ayn─▒ bar─▒┼č antla┼čmas─▒n─▒ imzalamaktan ba┼čka ├ž─▒kar yol g├Ârm├╝yordu.
─░ttihat├ž─▒lar─▒n bu apa├ž─▒k ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ ├╝zerine has─▒mlar─▒ tekrar cesaretlerini toplam─▒┼člard─▒. ─░stanbul'da yeniden bir h├╝k├╝met darbesi havas─▒ esmeye ba┼člad─▒. ─░ktidara ge├žme konusunda oynanan bu tahterevalli oyunu bir defa daha yineleyece─če benziyordu. Ne var ki komplo klikleri bir suikast yapmak budalal─▒─č─▒nda bulunarak her ┼čeyi berbat ettiler.
H├╝k├╝met bir ┼čeylerin haz─▒rland─▒─č─▒n─▒ bilmekteydi, dolay─▒s─▒yla da s─▒k─▒y├Ânetim k─▒s─▒tlamalar─▒n─▒ iyice a─č─▒rla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒. 15 Haziran 1913 g├╝n├╝ Mahmut ┼×evket Pa┼ča'ya halk─▒n kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒karken ├žok dikkatli olmas─▒ a├ž─▒k├ža rica edildi. Pa┼ča o g├╝n her zamankinden daha ne┼čeliydi ve ÔÇťAh, Allah ne yazd─▒ysa o olurÔÇŁ diyerek arabas─▒na bindi, harbiye nezaretinden Bab─▒├óli'ye gitmek ├╝zere yola ├ž─▒kt─▒. Az sonra be┼č al silah sesi duyuldu. Beyaz─▒t camiinin k├Â┼česinde, meydandan dar bir yola girilen yerde, sadrazam bir suikastin kurban─▒ olmu┼čtu. Naz─▒m Pa┼ča'n─▒n ├Âc├╝ al─▒n─▒yordu.
Bu ├žirkin cinayet eylemi komitenin ├žok i┼čine yarad─▒, art─▒k muhalefete iyi bir t─▒rpan at─▒labilecekti. Yasa d─▒┼č─▒ bir d├╝zene kay─▒ld─▒. Daha ├Ânce s├Âz konusu etti─čimiz Cemal Bey, siyasal bak─▒mdan b├╝y├╝k n├╝fuz sa─člayan bir mevki olan ─░stanbul askeri valili─čine getirildi. Komitenin y├╝r├╝tme organ─▒ olarak bu yumu┼čak ba┼čl─▒ k├╝├ž├╝k adam ola─čan├╝st├╝ derecede beceri g├Âsterdi. ─░ttihat├ž─▒lar─▒n has─▒mlar─▒ daha ne oldu─čunu anlayamadan yakaland─▒lar. Sadece Damat Ferit Pa┼ča ile ┼čanss─▒zl─▒─č─▒n pe┼čini bir t├╝rl├╝ b─▒rakmad─▒─č─▒ Prens Sabahattin'in ortadan kaybolmalar─▒na, herhalde bile bile, g├Âz yumuldu.
Daha az tehlikeli g├Âr├╝lenler s├╝rg├╝ne g├Ânderildi, fakat se├žkin ki┼čilerden on ├╝├ž├╝ ├Âl├╝m cezas─▒na ├žarpt─▒r─▒ld─▒. Padi┼čah bu cezalar─▒ onaylayacakt─▒. ├ľteki d├╝nyaya sevkleri ├Âng├Âr├╝lenlerin vizelerini imzalarken, on ikinci ki┼čiye kadar hi├žbir duraksama g├Âstermedi. Fakat s─▒ra on ├╝├ž├╝nc├╝ye gelince kalemden elinden d├╝┼čt├╝, s├Âz konusu kimse kendi damad─▒ Salih Pa┼čayd─▒. O zaman padi┼čah ve peygamberin vekili, yurtta┼č Talat Bey'in ├ódeta dizlerine kapanarak k─▒z─▒n─▒n kocas─▒ i├žin af diledi. Komite bu adam─▒n ba┼č─▒n, kendi iktidar─▒n─▒ kan─▒tlamak i├žin ├Âzellikle istiyordu. Asl─▒nda zavall─▒ Damat Salih Pa┼ča ─░ttihat├ž─▒lar─▒n hasm─▒ olarak g├Âze bat─▒c─▒ ┼čekilde ortaya ├ž─▒km─▒┼č da de─čildi. Fakat onun ┼čahs─▒n─▒ bahane ederek, hanedan─▒n akrabas─▒ olman─▒n dahi kimseyi ─░ttihat├ž─▒lar─▒n ├Âc├╝nden kurtaramayaca─č─▒n─▒ g├Âstermek istiyorlard─▒. Talat Bey, Osmanl─▒ soyunun sondan bir ├Ânceki h├╝k├╝mdar─▒, V. Mehmet'ten imzas─▒n─▒ zorla ald─▒. Ertesi sabah majestelerinin damad─▒ dara─čac─▒nda sallan─▒rken, ├╝lkede h├╝k├╝mdar─▒n padi┼čah de─čil, komite oldu─čunu da ilan ediyordu.
Bununla birlikte al─▒nan ac─▒mas─▒z ├Ânlemler etkisini g├Âstermi┼čti: ─░├ž sava┼č ve parti kavgalar─▒ o g├╝nden itibaren sona ermi┼čti. ├ťlke sonunda huzura kavu┼čmu┼ča benziyordu; muhalefet art─▒k ortaya ├ž─▒kmay─▒ g├Âze alamaz olmu┼čtu. ├ľnderleri uzaklardayd─▒; kimi ParisÔÇÖte, kimi Londra'da ─░ttihat├ž─▒lar─▒n diktat├Ârl├╝─č├╝ne kar┼č─▒,
«   01   ...    04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   ...    33   »   


´╗┐