´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô II : 16


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II

DAGOBERT VON MIKUSCH


parlak olmayan ge├žici temsillerine sahne oldu. Mare┼čal ─░zzet ise yeni General Enver'e yer a├žmak zorunda kald─▒, b├Âylece Enver otuz iki ya┼č─▒nda harbiye naz─▒r─▒ ve ola─čan├╝st├╝ yetkilerle ordular─▒n ba┼čkomutan vekili oldu. (Ordular─▒n ba┼čkomutan─▒ padi┼čah kabul edildi─činden, fiilen ba┼čkomutan olan, bu ┼čekilde bir vekil unvan─▒ ta┼č─▒yordu).
T─▒pk─▒ Roma tarihinde oldu─ču gibi Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunda da ┼čimdi ├╝├ž ki┼či, bir triumvira, kesin iktidar─▒ eline alm─▒┼č bulunuyordu. Parlamentosu ve bir y─▒─č─▒n naz─▒r─▒yla bir me┼črutiyet d├╝zeni i┼č ba┼č─▒ndaysa da, ger├žekte ├╝lkeyi bundan b├Âyle y├Ânetecek olan ─░ttihat├ž─▒lar─▒n ├╝nl├╝ ├╝├ž y─▒ld─▒z─▒, Enver -Talat -Cemal'di.
Bunlar i├žinde en ├žok ├Âne f─▒rlam─▒┼č olan fig├╝r, Enver Pa┼ča'yd─▒. ─░├žin i├žin y─▒pranm─▒┼č, umudunu neredeyse t├╝m├╝yle yitirmi┼č bir ├╝lkeye bu al─▒ml─▒ delikanl─▒, general ├╝niformas─▒ i├žinde ├žoktand─▒r ├Âzlenen kurtar─▒c─▒ gibi g├Âr├╝nd├╝. Ordu kendisine tap─▒yordu. Ger├žekten de onda al─▒┼č─▒lmam─▒┼č boyutlarda ki┼čisel bir atakl─▒k vard─▒. G├Âz├╝ pekli─či konusunda say─▒labilecek pek ├žok ├Ârneklerden yaln─▒zca biri olarak, Arnavutluk ayaklanmalar─▒n─▒n birinde, kendi birlikleri subaylar─▒na ba┼čkald─▒r─▒nca, onun doldurulmu┼č bir topun kar┼č─▒s─▒na ge├žip isyanc─▒ top├žu askerlerine ate┼čleme ipini ├žekmelerini hayk─▒rmas─▒n─▒ g├Âsterebiliriz. Hi├žbir ┼čeyden korkmayan bir askerdi, pervas─▒z bir devlet adam─▒ oldu. Kar┼č─▒la┼č─▒lan bir durumun ince hesaplarla ilerisini gerisini d├╝┼č├╝nmek ya da k├╝├ž├╝k olsun, b├╝y├╝k olsun sorumluluktan ka├ž─▒nmak hayat─▒ boyunca tan─▒mad─▒─č─▒ ┼čeylerdi. Tehlikeleri hi├že saymas─▒nda, kararlar─▒nda bir g├╝n├╝n├╝n bir g├╝n├╝ne uymamas─▒nda, hedefleri s─▒k s─▒k de─či┼čtirmesinde, k─▒saca b├╝t├╝n davran─▒┼člar─▒n─▒n temelinde tek bir d├╝rt├╝ yatmaktayd─▒: Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nu bir zamanlardaki b├╝y├╝kl├╝─č├╝ ve g├Ârkemiyle yeniden kurmak. B├Âylesi bir ├╝lk├╝y├╝ ger├žekle┼čtirmenin yazg─▒s─▒ oldu─čunu hissediyordu; yine bu yazg─▒, o g├╝ne kadar kolayca ba┼čar─▒ ├╝st├╝ne ba┼čar─▒ kazanmas─▒n─▒ sa─člayarak kendisini ┼č─▒mar─▒k bir g├Âzde gibi y├╝kseklere ├ž─▒kar─▒vermi┼čti. Bu d├╝┼č├╝nce bir serap halinde g├Âz├╝n├╝n ├Ân├╝nden gitmiyordu; hayalini ├Âylesine g├╝├žl├╝ bi├žimde dolduruyordu ki, ger├žekleri art─▒k g├Âremiyordu. Bu kuruntuya ak─▒ldan ge├žirilebilecek t├╝rl├╝ tasar─▒mlarla bir bi├žim verme yollar─▒n─▒ arad─▒; ─░sl├óm d├╝nyas─▒n─▒ birle┼čtirme yolu kapal─▒ysa, b├╝t├╝n T├╝rkleri bir bayrak alt─▒nda toplayacak b├╝y├╝k bir imparatorluk kurmak denenmeliydi. Bu h├╝lya u─čruna ├╝lkesini, b├╝y├╝k Avrupa devletlerinin hesapla┼čma kavgas─▒na bula┼čt─▒rd─▒, ├ž├╝nk├╝ -daha ba┼čka bir├žoklar─▒yla birlikte- Osmanl─▒l─▒─č─▒n dirilme saatinin geldi─čine inan─▒yordu. Hep en y├╝kseklere do─čru at─▒ld─▒, bu y├╝zden de ayaklar─▒n─▒n alt─▒ndaki toprak kay─▒verdi. ├ťlkesini yepyeni par─▒lt─▒lar i├žinde y├╝celtmek istedi, mahvolmas─▒na yol a├žt─▒. Hep delikanl─▒ olarak kald─▒; hep at─▒lgand─▒, hep g├Âz├╝pekti; kendi g├╝c├╝n├╝ b├╝y├╝ksedi; s─▒rf iste─či yerine gelsin diye, kat─▒ ger├žekler kar┼č─▒s─▒nda k├Ârm├╝┼č gibi davrand─▒ ve k─▒sac─▒k ├Âmr├╝n├╝, yine kendisine yara┼č─▒r bi├žimde, bir hayaleti kovalayarak sona erdirdi. ├ça─čda┼člar─▒ ona kahraman dediler, daha sonra gelenler ise bir ser├╝venci.
─░ktidar orta─č─▒ Talat Pa┼ča, o zamanki T├╝rkiye'nin devlet adam─▒ olarak en dikkate de─čer kafas─▒na sahip simas─▒yd─▒. Sa─čduyuluydu, ama├žlara uygun d├╝┼č├╝n├╝rd├╝, ger├žek├ži bir politikac─▒yd─▒ ve Enver'in co┼čkulu at─▒l─▒mlar─▒ s─▒ras─▒nda t├Âkezlememeyi ba┼čarm─▒┼čt─▒. Birbirlerine t├╝m├╝yle z─▒t g├Âr├╝nd├╝kleri halde, bu iki adam aras─▒nda ciddi bir anla┼čmazl─▒─č─▒n ├ž─▒kt─▒─č─▒ da asla duyulmam─▒┼čt─▒r. Enver'de her ┼čey zarif ve yumu┼čakt─▒; ortaca boyda narin bir v├╝cudu, kad─▒n─▒ms─▒ ince elleri, g├Âze ├žarpan hi├žbir ├žizgisi, hi├žbir belirtisi olmayan, d├╝zg├╝n, g├╝zel bir y├╝z├╝ vard─▒; b├╝t├╝n davran─▒┼člar─▒n─▒ s├╝rekli hep ayn─▒ kalan bir nezaket ├Ârter, en ┼čiddetli heyecanlar an─▒nda bile sakin durumunu bozmaz ve i├žinden ge├žen d├╝┼č├╝nceleri asla kar┼č─▒s─▒ndakine belli etmezdi. Bir topluluk kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒karken s─▒k─▒l─▒r, ├ódeta ├╝rker, hemen y├╝z├╝ k─▒zar─▒rd─▒; Do─čulu bir naz─▒rdan, eylemlerinde radikal bir ├Ânderden ├žok, Prusya muhaf─▒z alay─▒ndan, kendi halinde bir te─čmene benzerdi.
Buna kar┼č─▒l─▒k TalatÔÇÖta her ┼čey iri, g├╝├žl├╝ ve semizdi. Dev g├Âvdesi, heybetli omuzlar─▒, normal bir adam yumru─čunun iki kat─▒ b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde elleri, dolgun boynunun ├╝st├╝ne oturmu┼č koca kafas─▒yla iyi kalpli, tonton bir ay─▒ izlenimi verirdi. Bu g├Âr├╝n├╝m├╝yle de kar┼č─▒s─▒ndakine g├╝ven duygusu uyand─▒r─▒rd─▒; her zaman tak─▒nmaktan pek ho┼čland─▒─č─▒ a├ž─▒k kalpli, i├žtenlikli adam tavr─▒yla da bu g├╝veni daha da g├╝├žlendirirdi. B├Âyle g├╝lery├╝zl├╝, babayani adam maskesinin ard─▒nda hino─člu hin bir zek├ó, so─čukkanl─▒ bir ├ž─▒karc─▒l─▒k ve insanlar─▒n i├žinden ge├ženleri anlamakta, kehanete yak─▒n derecede bir yetenek saklan─▒rd─▒.
«   01   ...    06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   ...    33   »   


´╗┐