´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô II : 19


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II

DAGOBERT VON MIKUSCH


bit tedirginlik g├Âze ├žarp─▒yordu. Buna kar┼č─▒l─▒k arkada┼č─▒, el├ži Fethi Bey, ├žok konu┼čkand─▒; topluluk adam─▒ bir beyefendiydi; ├žok zekiydi; iyi aile e─čitimi g├Ârm├╝┼č b├╝t├╝n T├╝rkler gibi davran─▒┼člar─▒nda, bir kendinden emin olu┼č durumu bir rahatl─▒k vard─▒. Asl─▒nda meslekten yeti┼čme subayd─▒, Paris'te diplomatik hizmetleri olmu┼č, daha sonra da yeni T├╝rkiye'nin en ├Ânemli makamlar─▒na y├╝kselmi┼č, b├Âylece de zaman zaman Mustafa Kemal'e ters d├╝┼čm├╝┼čt├╝r.
Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ba┼člad─▒─č─▒ s─▒rada Mustafa Kemal Sofya'dayd─▒.
***
Yang─▒n Avrupa'ya yay─▒l─▒rken, ├çanakkale Bo─čaz─▒ gibi kilit noktas─▒n─▒ elinde tutan T├╝rkiye'nin ne yapaca─č─▒ sorunu giderek ├Ânem kazan─▒yordu. Tarafs─▒z m─▒ kalacak, yoksa sava┼ča m─▒ kat─▒lacakt─▒? Kat─▒l─▒rsa, hangi taraftan olacakt─▒?
Alman askeri heyetindeki subaylardan biri olan Hans Kannengiesser, T├╝rkiye i├žin son derecede a─č─▒r sonu├žlar do─čuracak bir karar─▒ Enver'in bir ├ž─▒rp─▒da verdi─či, tarihsel sahneyi ┼č├Âyle anlat─▒r (*):
ÔÇť10 A─čustos 1914 g├╝n├╝, Harbiye Naz─▒r─▒ Enver Pa┼ča'n─▒n yan─▒nda mutat fortrakta bulunuyordum. G├Âr├╝┼čmenin orta yerinde, g├Ârene─če ayk─▒r─▒ olarak hademe i├žeri girdi ve (daha sonra S├╝vey┼č Kanal─▒ seferini y├Ânetecek olan) Yarbay Kress'in g├Âr├╝┼čmek istedi─čini haber verdi. Herhalde ├žok ivedi bir durum s├Âz konusuydu.
Kress: ÔÇť├çanakkale m├╝stahkem mevki, Alman sava┼č gemileri Goben ve Breslau'nun Bo─čaz giri┼činde bulundu─čunu ve serbest giri┼č izni istedi─čini bildiriyor. Bo─čaz komutanl─▒─č─▒, Kumkale ve Sedd├╝lbahr tabyalar─▒na derhal bildirilmek ├╝zere verilecek direktifi rica ediyor.ÔÇŁ
Enver: ÔÇťBuna ┼čimdi karar veremem. ├ľnce sadrazamla g├Âr├╝┼čmeliyim.ÔÇŁ
Kres: ÔÇťFakat hemen telgraf ├žekmek zorunday─▒z.ÔÇŁ
Her zaman, ├žok ├žabuk karar verme g├╝c├╝n├╝ g├Âstermi┼č bulunan Enver i├žin ger├žekten zor bir karar an─▒yd─▒. D─▒┼čtan pek belli etmemekle birlikte, i├žinden zorlu bir sava┼č veriyordu. Sonunda k─▒saca:
ÔÇť─░├žeri b─▒raks─▒nlarÔÇŁ dedi.
Biz iki Alman ferahlam─▒┼čt─▒k. Fakat Kress h├ól├ó memnun de─čildi.
ÔÇťE─čer Almanlar─▒ ─░ngiliz gemileri takip eder, bunlar da ayn─▒ ┼čekilde i├žeri girmek isterlerse, ├╝zerlerine ate┼č a├ž─▒ls─▒n m─▒?ÔÇŁ
Enver'i yeniden bir d├╝┼č├╝ncedir ald─▒. Durumun naz─▒rlar kurulunda karara ba─članmas─▒ gerekirdi. Bu soruyu ┼čimdilik cevaps─▒z b─▒rakabilirdi.
Kress: ÔÇťEkselans, b├Âyle bir durumda astlar─▒m─▒z─▒ derhal verilmesi gereken kesin emirlerden yoksun b─▒rakmamal─▒y─▒z. Ate┼č a├ž─▒ls─▒n m─▒, a├ž─▒lmas─▒n m─▒?ÔÇŁ
Enver, yeniden d├╝┼č├╝nd├╝kten sonra, ÔÇťEvetÔÇŁ dedi.
Hi├žbirimiz istifimizi bozmam─▒┼čt─▒k. Kress ├žekilip gitti. Sanki hi├žbir ┼čey olmam─▒┼č gibi fortrak─▒ma devam ettim.ÔÇŁ
Bu ad─▒m─▒ atmakla T├╝rkiye ├Âylesine ileri gitmi┼čti ki, art─▒k geri d├Ânemezdi. Zaten f─▒rt─▒na kopmazdan ├Ânce Almanya'yla gizli bir antla┼čma da imzalam─▒┼č bulunuyordu. Fakat ├╝lkede bir sava┼č ser├╝venine at─▒lmak do─črultusunda pek az e─čilim vard─▒. Naz─▒rlar kurulunda tarafs─▒z kal─▒p sava┼č─▒n geli┼čimini kollamak g├Âr├╝┼č├╝ a─č─▒r basmaktayd─▒. Acaba T├╝rkiye i├žin bu ├žat─▒┼čmadan s├╝rekli uzak kalmak olana─č─▒ var m─▒yd─▒? Bo─čazlardan serbest ge├ži┼čle, do─čudaki sava┼č orta─č─▒yla do─črudan ba─člant─▒ kurmak, ─░tilaf devletleri a├ž─▒s─▒ndan hayati
«   01   ...    09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   ...    33   »   


´╗┐