´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô II : 25


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II

DAGOBERT VON MIKUSCH


alt─▒ndan ili┼čkilere asla giri┼čmemi┼čtir. Oysa o y─▒llarda bu do─črultuda ola─čan├╝st├╝ derecede zorlamalar hi├ž de eksik de─čildi.
Ordunun baz─▒ ├ževrelerinde, ilk g├╝nden beri, gen├ž harbiye naz─▒r─▒na kar┼č─▒ gizli bir d├╝┼čmanl─▒k vard─▒. Umut verici ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖndan ve ─░ngilizlere kar┼č─▒ Irak'ta Kut-├╝l Amara'da kazan─▒lan zaferden sonra, b├╝t├╝n cephanelerde ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar birbirini izleyince ho┼čnutsuzluk daha da b├╝y├╝m├╝┼čt├╝. B├╝t├╝n bunlardan ba┼čkomutan sorumlu tutuluyordu. Son derece duyarl─▒ olan T├╝rk ├Âzsayg─▒s─▒ ve kendine g├╝ven duygusu Enver'i zaten kendini b├╝sb├╝t├╝n Almanlar─▒n eline teslim etti─či, ├ževresinde yaln─▒zca Alman subaylar─▒ bulundurdu─ču ve onlar─▒n vasilik etmesine boyun e─čdi─či (ger├žekte bu etki pek s─▒n─▒rl─▒yd─▒) i├žin k─▒namaktayd─▒.
Sava┼č ortaklar─▒n─▒n yard─▒m─▒, hayal g├╝c├╝ biraz fazla i┼čletilerek tasarlanm─▒┼č oldu─ču ├Âl├ž├╝de, ger├žekle┼čmemi┼čti; ┼čimdi ise t├╝m├╝yle kesilmi┼če benziyordu; cephelerdeki gerilemenin su├žu Almanlara y├╝klenmekteydi. Hatta ─░stanbul'daki b├╝t├╝n Alman subaylar─▒, bir gecede zor kullanarak bertaraf etmek i├žin pl├ónlar bile yap─▒lm─▒┼čt─▒. Enver'in kendisi de s├╝rekli korku i├žindeydi, bunda da haks─▒z de─čildi, ├ž├╝nk├╝ kendisine de ├Ânc├╝l├╝ Mahmut ┼×evket Pa┼ča'n─▒nki gibi bir son haz─▒rlanabilirdi. B├╝t├╝n kentin tan─▒d─▒─č─▒ k─▒rm─▒z─▒ otomobili caddelerden son h─▒zla ge├žer, hemen ard─▒ndan i├žinde hepsi bedence g├╝├žl├╝, hepsi keskin ni┼čanc─▒ se├žme subaylardan olan, tepeden t─▒rna─ča silahl─▒ yaverlerin bulundu─ču ikinci bir araba gelirdi. Haz─▒rlanan ├že┼čitli komplolar aras─▒nda, ├Âzellikle Yakup Cemil Bey'inki kayda de─čer niteliktedir, ├ž├╝nk├╝ daha ├çanakkale Sava┼člar─▒ bitti─či s─▒rada umutlar─▒n Mustafa Kemal'e y├Ânelmi┼č oldu─čunu g├Âstermektedir. Binba┼č─▒ Yakup Cemil ayn─▒ g├Âr├╝┼č├╝ payla┼čt─▒─č─▒ bir grup arkada┼č─▒yla, h├╝k├╝meti zorla devirmek ├╝zere anla┼čm─▒┼čt─▒.
ÔÇťB├╝y├╝k sand─▒─č─▒m─▒z adamlar ger├žekte k├╝├ž├╝km├╝┼čÔÇŁ diyor. ÔÇť├ťlkenin kurtulu┼ču i├žin bunlar─▒ ortadan kald─▒rmal─▒.ÔÇŁ
ÔÇťOrtadan kald─▒rmas─▒ kolayÔÇŁ diye cevap veriyorlar. ÔÇťFakat o zaman d├╝zeni kim sa─člayacak?ÔÇŁ
ÔÇťMustafa Kemal.ÔÇŁ
Hepsi de bu ismi benimsemi┼čtir. Haz─▒rl─▒klar en k├╝├ž├╝k ayr─▒nt─▒ya kadar tamamland─▒─č─▒ s─▒rada, arkada┼člar─▒ndan biri korkuya kap─▒l─▒p suikast pl├ón─▒n─▒ ihbar ediyor. Yakup Cemil ile arkada┼člar─▒ ├Âl├╝m cezas─▒na ├žarpt─▒r─▒ld─▒. O g├╝nlerde Kafkas cephesinde bulunan Mustafa Kemal, durumdan ancak komploya kat─▒lanlardan biri, Dr. Hilmi Bey ─░stanbul'dan ka├ž─▒p kendisine s─▒─č─▒nd─▒─č─▒ zaman, onun anlatmas─▒ ├╝zerine haberdar oldu. H├╝k├╝met doktorun tutuklan─▒p g├Ânderilmesini istedi. Mustafa Kemal telgrafla cevap vererek, Dr. Hilmi'nin bundan b├Âyle kendi himayesi alt─▒nda bulundu─čunu bildirdi. Bunun ├╝zerine g├Ânderilmesi i├žin bir daha ─▒srar eden olmad─▒.
Mustafa Kemal t├╝men komutanlar─▒ndan birine, bu komployu anlatt─▒ktan sonra ┼čunlar─▒ s├Âylemi┼čtir: ÔÇťSuikastin ba┼čar─▒ya ula┼čt─▒─č─▒n─▒ ve darbe sonucu bana da Enver'in yerine ordunun ba┼čkomutanl─▒─č─▒ ile harbiye naz─▒rl─▒─č─▒n─▒n ├Ânerildi─čini varsayal─▒m. B├Âylesine ko┼čullarda bu g├Ârevleri kabul etmek tenezz├╝l├╝nde bulunaca─č─▒m─▒ d├╝┼č├╝nebilir misin? Evet, kabul ederdim. Ama ilk i┼č olarak da, ─░stanbul'a var─▒r varmaz, o Yakup Cemil'i ast─▒r─▒rd─▒m.ÔÇŁ

* * *

Do─čudaki en ├Ânemli kale Erzurum'un Ruslara b─▒rak─▒lmas─▒n─▒n ac─▒s─▒ daha yeni ge├žmi┼č ve laf─▒ edilmez olmu┼čtu ki, halifelerin eski kutsal kenti Ba─čdat'─▒n Mart 1917'de d├╝┼čmesi, alarm topu gibi yank─▒land─▒. B├╝t├╝n b├╝y├╝k umutlar─▒n y─▒k─▒l─▒p gitti─či g├Âr├╝l├╝yordu; h├╝k├╝met taraf─▒ndan bile bile aldat─▒lm─▒┼č olmak duygusu yayg─▒nla┼čm─▒┼čt─▒, onu i├žine dald─▒─č─▒ iyimser kendine g├╝venden silkeleyip uyand─▒rmak gerekiyordu. Hatta o g├╝nlerde Tal├ót taraf─▒ndan y├Ânetilen komitede, Enver'i kamuoyunun ├Âfkesine kurban etmek e─čilimi bile g├Âr├╝ld├╝. Ancak yerini alacak kimse bulam─▒yorlard─▒. Cemal askeri a├ž─▒dan bir beceriksizdi ve
«   01   ...    15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   »   


´╗┐