´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô II : 28


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II

DAGOBERT VON MIKUSCH


Abd├╝lhamit, babas─▒ ├Âld├╝kten sonra do─čmu┼č olan bu k├╝├ž├╝k karde┼čine ayr─▒ bir sevgi beslerdi. Do─čduktan k─▒sa bir s├╝re sonra annesi de ├Âld├╝─č├╝nden, bu ├Âks├╝z ├žocu─ču yan─▒na alm─▒┼č, ona kendisinin ger├žekten ├žok usta oldu─ču tabanca atmay─▒, ata binmeyi, k─▒l─▒├ž kullanmay─▒ ├Â─čretmi┼č, daha sonra da onun i├žin g├Âsteri┼čli bir saray yapt─▒rm─▒┼č ve gen├ž adam─▒n ├žok yanl─▒ bir dizi g├Ân├╝l maceras─▒ y├╝z├╝nden s├╝rekli ├žekti─či para s─▒k─▒nt─▒lar─▒n─▒ en c├Âmert bi├žimde gidermi┼čtir. Daha sonra V. Muhammet ad─▒yla tahta ├ž─▒kan, veliaht karde┼čine, s─▒k─▒ g├Âzetim alt─▒nda kapal─▒ bir hayat ya┼čat─▒r ve g├Âz├╝n├╝n ├Ân├╝nden asla ay─▒rmazken, sevgili VahdettinÔÇÖine devlet i┼člerinde g├Ârevler vermi┼č, kendi h├╝k├╝mdarl─▒k sanat─▒n─▒n dolamba├žl─▒ patikalar─▒na sokmu┼č, herkese son derece kendi halinde g├Âr├╝nen ┼čehzadeyi casus ve muhbir olarak kullanm─▒┼č, bunal─▒ml─▒ anlarda bu gen├ž karde┼činin g├Âr├╝┼člerine kulak vermi┼čtir.
B├Âylece ileride Osmanl─▒ hanedan─▒n─▒n son padi┼čah─▒ olacak olan ┼×ehzade Vahdettin, politikan─▒n iyi bir okulunda e─čitim g├Ârm├╝┼č ve b├╝t├╝n hayat─▒ boyunca g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi a─čabeyinin d├╝┼č├╝ncelerine g├Âre yeti┼čmi┼čti. O da Abd├╝lhamit gibi, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunun ayakta durabilmesinin ancak t├╝m├╝yle ─░slamiyetÔÇÖe dayanan, g├╝├žl├╝ bir padi┼čahl─▒k otoritesi sayesinde sa─članabilece─čine inan─▒yordu. E─čitimi s─▒ras─▒nda kendisine yabanc─▒ kalm─▒┼č olmas─▒ gereken Bat─▒l─▒ d├╝┼č├╝ncelerin, ├╝lkede yay─▒lmas─▒n─▒ zararl─▒ buluyordu; ├╝stelik bu hareketin durdurulmas─▒ kar┼č─▒s─▒nda, a─čabeyinden ├žok daha ┼čiddetli, ├žok daha kat─▒ direni┼č g├Âsterilmesinden yanayd─▒. H├╝k├╝mdarlar─▒n ├žo─ču gibi, taht ile ├╝lkeyi ├Âzde┼čle┼čtirip bir tutuyor, padi┼čahl─▒k haklar─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒n─▒ devletin tehlikeye d├╝┼čmesi olarak g├Âr├╝yordu; ├Âyle ki sonunda ger├žeklere ters d├╝┼čt├╝ ve taht─▒n korunmas─▒ ona, ├╝lkesinin b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ korumas─▒ndan ├žok daha ├Ânemliymi┼č gibi geldi.
Dostlar─▒ ve yanda┼člar─▒ hep tutucu-dindar ├ževrelerdendi.
├ľzellikle daha ├Ânce s├Âz konusu etti─čimiz Damat Ferit Pa┼ča, yolundan d├Ânmez bir ba─čnaz, bir tutucu olarak kendisiyle pek s─▒k─▒ f─▒k─▒yd─▒ ve ├╝zerinde b├╝y├╝k etkisi vard─▒. Nitekim Vahdettin ko┼čullar elverdik├že onu hep sadrazam yapm─▒┼čt─▒r. Komitenin iktidar─▒n─▒ bertaraf etmek i├žin yap─▒lan ├že┼čitli giri┼čimlerde, b├╝t├╝n J├Ân T├╝rklerin d├╝┼čman─▒ olan bu ┼čehzadenin uzaktan hep parma─č─▒ bulundu─ču anla┼č─▒l─▒yor. Herhalde ba┼čar─▒ya ula┼čacak bir darbe ve dostlar─▒n─▒n yard─▒m─▒yla tahta giden yolun kendisine a├ž─▒laca─č─▒n─▒ umut ediyordu.
Ba┼člang─▒├žta padi┼čahl─▒k makam─▒na normal yollarla ula┼čmas─▒ ┼čans─▒ yok gibiydi. Taht─▒n aday─▒ olan ┼čehzade, kendisinden ancak bir ya┼č b├╝y├╝kt├╝. Ayn─▒ ┼čekilde Bat─▒ yanl─▒lar─▒n─▒n hi├ž de dostu olmayan Veliaht Yusuf ─░zzettin'in ans─▒z─▒n ve esrarl─▒ bi├žimde ├Âlmesiyledir ki, Vahdettin kendisini taht─▒n e┼či─činde g├Ârebilmi┼čtir. Padi┼čah─▒n hastal─▒─č─▒ da b├Âylesine bir de─či┼čiklik ┼čans─▒n─▒ art─▒rmaktayd─▒.
Komite ve onun bayraktarlar─▒ yeni veliahd─▒n, kendisini her t├╝rl├╝ politikadan uzak tutuyormu┼č gibi g├Âsteriyor ve hakk─▒nda kasten sadece a┼čk maceralar─▒yla ilgili laflar ettiriyorsa da, d├╝┼č├╝nce bak─▒m─▒ndan ger├žekte kimin ├žocu─ču oldu─čunu elbette ki biliyordu. O s─▒rada ├╝lkenin d├╝menini ellerinde tutanlar tahta ├ž─▒kma s─▒ras─▒nda, yasal olsun ya da olmas─▒n bir de─či┼čiklik yapmay─▒ istemekteydiler. S─▒rada Yusuf ─░zzettin gibi Abd├╝laziz'in o─člu olan Abd├╝lmecit vard─▒ ve bu ┼čehzade onlar i├žin ├žok daha uygundu. Abd├╝lmecit d├╝nyay─▒ gezmi┼č dola┼čm─▒┼č biriydi, ille de padi┼čah olmaya pek merakl─▒ de─čildi, hatta saray─▒n t├╝m geleneklerine kar┼č─▒ ├ž─▒karak o─čullar─▒na Viyana'da ├Â─čretim yapt─▒rm─▒┼čt─▒. Ne var ki ├╝lkenin bu s─▒k─▒nt─▒l─▒ durumunda, tahta ge├žme s─▒ras─▒nda bir d├╝zeltme yapmaya kalk─▒┼čmak i├žin, komite adamlar─▒ kendilerine art─▒k pek o kadar g├╝venemiyorlard─▒. Ancak b├Âyle bir giri┼čim yine de olanaks─▒z de─čildi. Dolay─▒s─▒yla da Vahdettin ne ┼čekilde olursa olsun ortal─▒─č─▒ buland─▒rmaktan ka├ž─▒nmak zorundayd─▒. Onun, aralar─▒nda komitenin dolgun ayl─▒kl─▒ g├Âzetleyicilerinin bulundu─ču yak─▒n ├ževresinde, hep uykulu bir ├žekingenlik g├Âstermesi de bundand─▒.
Yolculuk olays─▒z ba┼člay─▒p ba┼čkentin etkileme alan─▒ d─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒l─▒nca, redingotlu s─▒ska adam─▒n birdenbire dili a├ž─▒l─▒vermi┼čti. Mustafa Kemal'le ├žok yerinde se├žilmi┼č s├Âzlerle konu┼čtu; refakat├ž─▒s─▒ olan otuz yedi ya┼č─▒ndaki generalin asl─▒nda kim oldu─čunu yola ├ž─▒k─▒lmazdan az ├Ânce ├Â─črenmi┼č gibi davrand─▒ ve onun
«   01   ...    18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   »   


´╗┐