´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô II : 31


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô II

DAGOBERT VON MIKUSCH


daha g├╝├žlendirmi┼čti. Bu geziden sonra, belki de mutlu bir sona ula┼č─▒r─▒z diye i├žinde zaman zaman duydu─ču sese ra─čmen, b├╝t├╝n umudunu yitirmi┼čti. Veliahta da ayn─▒ g├Âr├╝┼č├╝ a┼č─▒lam─▒┼čt─▒. Bu da hi├ž zor olmam─▒┼čt─▒. ├ç├╝nk├╝ zaten eni┼čtesi Damat Ferit Pa┼ča'n─▒n etkisi alt─▒nda bulunan Vahdettin, ├Âteden beri bir ─░ngiliz hayran─▒yd─▒; ─░ngiltere'nin t├╝kenmez kudreti ve tart─▒┼č─▒lmaz b├╝y├╝kl├╝─č├╝ onun i├žin bir aksiyom, bir belirti olmu┼čtu.
D├Ân├╝┼č s─▒ras─▒nda Naci Pa┼ča yol arkada┼č─▒na, veliahd─▒n kendisini yaveri yapmak istedi─čini s├Âyledi, fakat sarayda hizmet ho┼članaca─č─▒ bir i┼č de─čildi. Mustafa Kemal tahtta olacak de─či┼čiklikle, politikada da yeni bir y├Ânleni┼č umut ediyordu, bunun i├žin kendi g├Âr├╝┼č├╝ndeki adamlar─▒n h├╝k├╝mdar─▒n ├ževresinde bulunmas─▒ yararl─▒ olurdu. Bu bak─▒mdan Naci Pa┼ča'y─▒ ├ž─▒karlar─▒ a├ž─▒s─▒ndan uygun olaca─č─▒ gerek├žesiyle sarayda g├Ârev almaya raz─▒ etti.
Dostlu─čunu tam olarak kazand─▒─č─▒n─▒ sand─▒─č─▒ veliahd─▒ ise d├Ând├╝kten hemen sonra bir ordu komutanl─▒─č─▒ istemeye, bu yolla da orduda sempati ve n├╝fuz kazanmak ├╝zere harekete ge├žirmeye ├žal─▒┼čt─▒. Fakat VahdettinÔÇÖin p─▒s─▒r─▒kl─▒─č─▒ y├╝z├╝nden bir sonu├ž alamad─▒. Vahdettin kendisinden zaten ku┼čkulanan komite adamlar─▒n─▒ k─▒zd─▒rmaktan korkmu┼č, padi┼čah olma ┼čans─▒n─▒ son dakikada tehlikeye atmak istememi┼čti.
─░stanbul'a vard─▒klar─▒ndan k─▒sa bir s├╝re sonra Mustafa Kemal b├Âbreklerinden hastaland─▒; Viyana'ya, oradaki doktorlara ba┼čvurmak ├╝zere gitti ve uzunca bir tedaviden sonra da k├╝r yapmak i├žin Karlstad kapl─▒calar─▒na g├Ânderildi. Sultan V. Muhammet'in 3 Haziran 1918'de ├Âld├╝─č├╝n├╝ ve VahdettinÔÇÖin VI. Muhammet ad─▒yla tahta ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ orada ├Â─črendi.
Kendisine gelen di─čer haberler, olaylar─▒n istedi─či do─črultuda geli┼čti─čini g├Âstermekteydi: ─░ttihat├ž─▒lar─▒n dostu olmayan Mare┼čal ─░zzet Pa┼ča h├╝nk├ór ba┼čyaverli─čine atanm─▒┼čt─▒. O g├╝ne kadar ba┼čkomutan vekili olarak s─▒n─▒rs─▒z yetkilere sahip bulunan Enver Pa┼ča, bundan b├Âyle sadece genelkurmay ba┼čkan─▒ unvan─▒n─▒ kullanacakt─▒. Bunlar g├╝zel belirtilerdi. ├çok ge├žmeden yak─▒nlar─▒ndan biri, kendisinin ─░stanbul'da bulunmas─▒n─▒n mutlaka istendi─čini telgrafla bildirdi. B├╝y├╝k umutlarla yola ├ž─▒kt─▒; fakat Viyana'da gribe yakalanarak tekrar duraklamak zorunda kald─▒, sonunda ba┼čkente vard─▒.
Kendisine d├Ân├╝┼č├╝n├╝n Mare┼čal ─░zzet Pa┼ča taraf─▒ndan istenmi┼č oldu─ču s├Âylenmi┼čti. Bunu sordu─čunda ─░zzet Pa┼ča, hi├ž de belirgin olmayan bir cevap verdi. Ger├ži b├Âyle bir dilekte bulunmu┼čtu, fakat bunu sadece Mustafa Kemal'in veliahtla olan iyi ili┼čkilerini bildi─či ve ayn─▒ ili┼čkinin ┼čimdi de padi┼čahla s├╝rd├╝r├╝lmesinin yararl─▒ olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ i├žin istemi┼čti.
─░zzet Pa┼ča'n─▒n da onay─▒n─▒ alarak padi┼čahla ├Âzel bir g├Âr├╝┼čme istedi; iste─či kabul edildi. Birka├ž ayl─▒k bir ayr─▒l─▒ktan sonra VahdettinÔÇÖi tekrar g├Ârecekti. Huzura girerken i├žinde gizli bir ┼č├╝pheyle kendi kendine ÔÇťDaha ├Ânce gezi s─▒ras─▒nda davrand─▒─č─▒ gibi mi davranacak?ÔÇŁ diye sormaktayd─▒. Padi┼čah onu pek iltifatk├ór ┼čekilde kar┼č─▒lad─▒, kutlamas─▒na te┼čekk├╝r etti, ona sigara tuttu. Mustafa Kemal eskiden oldu─ču gibi d├╝┼č├╝ncelerini a├ž─▒k├ža s├Âylemesine izin verip vermeyece─čini sordu.
ÔÇťHay hay, pa┼ča, buyurun!ÔÇŁ
General g├Âr├╝┼člerini a├ž─▒klad─▒: ├ťlkenin daha fazla felakete u─čramas─▒n─▒ ├Ânlemek, ancak politikada temelden de─či┼čiklik yap─▒lmas─▒yla olanakl─▒d─▒r. Sonra da as─▒l amac─▒n─▒ ortaya koydu: ÔÇťHer ┼čeyden ├Ânce orduya sahip ve egemen olmak zorunludur. Bizzat ordunun ba┼č─▒na ge├žiniz ve beni de genelkurmay ba┼čkanl─▒─č─▒na getiriniz.ÔÇŁ
Bu ├Âneri kar┼č─▒s─▒nda Vahdettin, ilk kar┼č─▒la┼čmalar─▒nda yapt─▒─č─▒ gibi g├Âzlerini yumdu. Sonra da:
ÔÇťOrduda sizin gibi d├╝┼č├╝nen ba┼čka generaller de var m─▒?ÔÇŁ diye sordu.
ÔÇťElbette.ÔÇŁ
ÔÇťBu konuyu d├╝┼č├╝nece─čiz.ÔÇŁ
«   01   ...    21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   »   


´╗┐