´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 02


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


General Franchet d'Esp├Ęrey'e g├Ânderilmi┼č bulunan haberci, g├╝ya yolda yanl─▒┼čl─▒kla al─▒konulmu┼čtu. Trakya'dan ilerleyen Frans─▒z ordusu, m├╝tarekenin yap─▒ld─▒─č─▒ 30 Ekim 1918 g├╝n├╝ Edirne dolaylar─▒nda Meri├ž'i ge├žmi┼č bulunuyordu ve birka├ž g├╝nde ─░stanbul'a ula┼čabilirdi; bu da ─░ngilizlerin hesab─▒na pek gelmiyordu.
M├╝tareke ko┼čullar─▒ beklendi─či gibi sert ve kat─▒ olmam─▒┼čt─▒. Ger├ži b├╝t├╝n donanman─▒n teslim edilmesi gerekiyordu, ama kara kuvvetlerine yumu┼čak davran─▒lm─▒┼čt─▒. Bu ├že┼čit teslim olu┼člarda ├Âteden beri ola─čan say─▒lan, ordunun sil├óhlar─▒ndan ar─▒nd─▒r─▒larak derhal da─č─▒t─▒lmas─▒ ve b├╝t├╝n sava┼č malzemesine el konulmas─▒ gibi bir durum s├Âz konusu de─čildi. Sadece genel bir ifadeyle, T├╝rk ordusunun h─▒zla terhis edilmesi istenmi┼č, ancak s─▒n─▒rlar─▒n ve yurti├ži d├╝zenin korunmas─▒ i├žin gerekli g├Âr├╝lecek birlikler bunun d─▒┼č─▒nda tutulmu┼čtu.
Daha sonra galipler hesab─▒na ciddi sak─▒ncalar do─čuracak bu ihmal, Amiral Calthorpe'un bir dalg─▒nl─▒─č─▒ say─▒lm─▒┼čt─▒r. Daha ├žok denizcilik alan─▒nda bir uzman olan amiral, m├╝tarekenin tela┼č─▒ndan kara ordusunu zarar vermeyecek duruma getirmeyi unutmu┼č olmal─▒d─▒r. Ancak bu konuda ─░talya'n─▒n daha sonra d─▒┼či┼čleri bakan─▒ olan temsilcisi Kont Sforza'n─▒n (*), bu maddenin yumu┼čak ifadesini ─░ngiltere'nin inceden inceye d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼č bir art niyetine dayand─▒rmas─▒ daha do─čru bir de─čerlendirme gibi g├Âr├╝nmektedir. ─░ngiltere kabinesi daha o zamandan Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun miras─▒na konacaklar aras─▒nda anla┼čmazl─▒klar ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ g├Ârm├╝┼čt├╝. Geleneksel ÔÇťa deux mains - yar─▒naÔÇŁ politikas─▒yla, gerekti─činde T├╝rkiye'yi hen├╝z t├╝m├╝yle tasfiye edilmemi┼č bir fakt├Âr olarak, m├╝ttefiklerinin rahats─▒z edici isteklerine kar┼č─▒ kullanmak i├žin, karar vermek serbestli─čini korumak istiyordu. Bu fazla dikkatli sak─▒nganl─▒k zaman zaman ─░ngiltere'nin aleyhine olmu┼čtur. Ancak ─░ngiltere yine de politikas─▒n─▒ b├╝y├╝k bir ustal─▒kla s├╝rd├╝rerek, b├╝t├╝n tehlikelerin i├žinden s─▒yr─▒lmay─▒, Britanya ─░mparatorlu─ču i├žin ├Ânemli hedeflere ula┼čmay─▒ bilmi┼čtir.
***
M├╝tareke sonucunda Suriye cephe komutanl─▒─č─▒ da kalmam─▒┼čt─▒. Toros da─člar─▒n─▒n g├╝neyindeki b├╝t├╝n illerin, ├çukurova'yla birlikte, T├╝rk silahl─▒ kuvvetlerince bo┼čalt─▒lmas─▒ gerekiyordu. 1918 g├╝z├╝n├╝n sonlar─▒nda Mustafa Kemal art─▒k i┼čsiz bir generaldi; ─░stanbul'a d├Ând├╝.
Eski imparatorluk kenti her zamanki gibi, t├╝kenmeyen g├Ârkemiyle yine kar┼č─▒s─▒nda uzanmaktayd─▒; tatl─▒ bir meyille y├╝kselen teraslar─▒n hi├ž solmayan ye┼čilli─či aras─▒nda sultan saraylar─▒n─▒n beyazl─▒─č─▒ ─▒┼č─▒ld─▒yor, karmakar─▒┼č─▒k ev y─▒─č─▒nlar─▒n─▒n ├╝st├╝nde camilerin heybetli yap─▒lar─▒ y├╝kseliyor, kubbelerinde ─░sl├ómiyet'in simgeleri alt─▒n hilaller yumu┼čak sonbahar g├╝ne┼či alt─▒nda h├ól├ó par─▒ld─▒yordu.
Ancak yine de yazg─▒n─▒n bir d├Ân├╝m noktas─▒nda bulunuldu─ču hissedilmekteydi, kentin ├╝zerine s─▒k─▒nt─▒ veren bir bulut gibi ├ž├Âkm├╝┼čt├╝ bu. Bo─čaz─▒n mavi sular─▒, uzun toplar─▒ tehdit edercesine k─▒y─▒ya ├ževrili, gri z─▒rhl─▒ gemilerin kalabal─▒─č─▒nda kaybolmu┼čtu. M├╝ttefik donanmalar─▒ burada toplanm─▒┼č yat─▒yordu, neler isteyece─či korkuyla beklenen galiplerin ma─črur bir g├╝├ž g├Âsterisiydi bu.
T├╝rk ─░stanbul, her zaman g├╝r├╝lt├╝lerle dolu, hayatla dolu ─░stanbul, ┼čimdi suskundu, ─▒ss─▒zd─▒, sinmi┼č gibiydi. Ne bir ses vard─▒, ne de varl─▒─č─▒n─▒ hissettiren bir k─▒p─▒rdan─▒┼č. Bu kent adeta sesini geceden yitirmi┼č gibiydi. Caddeler bo┼č duruyordu; sat─▒c─▒lar─▒n hayk─▒r─▒┼člar─▒ kesilmi┼čti; d├╝kk├ónlar─▒n, ma─čazalar─▒n ├žo─ču kapal─▒yd─▒; cami avlular─▒ndaki ┼čad─▒rvanlar─▒n suyu akmaz olmu┼čtu; ak┼čamlar─▒ evleri bir karanl─▒kt─▒r kapl─▒yordu; su yoktu, k├Âm├╝r yoktu, ya┼čamak i├žin gerekli hi├žbir ┼čey yoktu. Kent halk─▒ndan sokakta kime rastlasan─▒z, ├╝rkek ve tela┼čl─▒, bir an ├Ânce s─▒v─▒┼čmaya bak─▒yordu. Fes, Osmanl─▒n─▒n simgesi fes, ┼čimdi bir utan├ž i┼čareti olmu┼čtu. Zaman zaman kald─▒r─▒mlarda k├╝├ž├╝k m├╝frezelerin veya devriye kollar─▒n─▒n sert ad─▒mlar─▒ yank─▒lan─▒yordu: ─░ngilizler, so─čuk, suskun, tepeden t─▒rna─ča silahl─▒; Frans─▒zlar, alayc─▒ ve kayg─▒s─▒z; ─░talyanlar, kibirli, ├žok hareketli ve ┼čapkalar─▒nda ye┼čil t├╝y demetleri.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    56   »   


´╗┐