´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 04


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


─░stanbul'un T├╝rk ├ževreleri yorgun bir tevekk├╝le kap─▒lm─▒┼člard─▒. Kendine g├╝ven duygusu kaybolmu┼čtu. Avrupa o kadar ├žok ve o kadar uzun zaman ÔÇťhasta adamÔÇŁ laf─▒ etmi┼čti ki, sonunda buna inan─▒lm─▒┼č ve t├╝m umutlar yitirilmi┼čti. Ka├ž─▒n─▒lmaz sona boyun e─čmek, al─▒n yaz─▒s─▒n─▒n yarg─▒s─▒n─▒ tevekk├╝lle kabul etmek zorunda kal─▒nd─▒. Buna kar┼č─▒ ├ž─▒kmak ├ž─▒lg─▒nl─▒k olurdu, ├╝stelik durumu daha da k├Ât├╝le┼čirdi. ┼×imdi s├Âz konusu olan sadece ├╝lkenin durumu daha da k├Ât├╝le┼čtirirdi. ┼×imdi s├Âz konusu olan sadece ├╝lkenin varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilmesi, ne ┼čekilde olursa olsun ya┼čamas─▒ isteniyordu, yeter ki ortaya konacak ko┼čullar kabul edilebilir ┼čeyler olsun.
Mustafa Kemal ─░stanbul'a d├Ând├╝─č├╝nde b├Âylesine bir havan─▒n ortal─▒─č─▒ kaplam─▒┼č oldu─čunu g├Ârd├╝. Mare┼čal ─░zzet Pa┼ča bile cesaretini yitirmi┼č, h├╝k├╝metin y├Ânetiminden vazge├žmi┼čti. Mustafa Kemal kendisini ziyaret edip istifas─▒n─▒n nedenlerini ├Â─črendi. Padi┼čah, sadrazama, ├╝├ž sorumluyu, Tal├ót, Enver ve Cemal'i derhal tutuklatmad─▒─č─▒, hatta anla┼č─▒ld─▒─č─▒na g├Âre Alman gemileriyle ka├žmalar─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rd─▒─č─▒ i├žin ├Âfkelenmi┼čti. Vahdettin nefret etti─či bu ├╝├ž hasm─▒n─▒n mahkeme edilip as─▒lmalar─▒n─▒ istemi┼čti; b├Âyle davranmakla galiplere yaranmay─▒ ama├žl─▒yordu; oysa m├╝ttefikler m├╝tareke imzaland─▒─č─▒nda -o g├╝nlerin modas─▒na ayk─▒r─▒ olarak- sava┼č su├žlular─▒n─▒n teslimi iste─činde bulunmam─▒┼člard─▒.
Padi┼čah, ─░zzet Pa┼ča'yla bir anla┼čmazl─▒─ča d├╝┼čmeyi istiyordu, ├žok ge├žmeden de bu f─▒rsat─▒ yakalam─▒┼čt─▒; ├Âzsayg─▒s─▒ incitilen pa┼ča istifa etmi┼č ve sadrazaml─▒─ča seksen ya┼č─▒ndaki Tevfik Pa┼ča getirilmi┼čti. Yeni sadrazam Abd├╝lhamit d├Âneminden kalma bir y├Âneticiydi, son olarak Londra b├╝y├╝kel├žili─či g├Ârevinde bulunmu┼č ve bu s─▒rada ─░ngiltere'nin sempatisini kazanm─▒┼čt─▒. Kurdu─ču yeni h├╝k├╝metin, anayasa uyar─▒nca meclisten g├╝venoyu almas─▒ gerekiyordu.
O g├╝nlerde Mustafa Kemal yasal yollardan dizginleri eline almay─▒ umuyordu. Partiler d─▒┼č─▒, enerjik kimselerden mill├« bir kabine pl├ónlad─▒. ─░zzet Pa┼ča'y─▒ yeniden sadrazaml─▒─č─▒ kabule raz─▒ etti. Arzu edilen ki┼čilerin hangi bakanl─▒klara getirilece─čini g├Âsterip bir histe haz─▒rland─▒; hi├ž ku┼čkusuz bu ├žal─▒┼čmada y├Ânlendirici ki┼či Mustafa Kemal'di.
┼×imdi her i┼č parlamentoya kalm─▒┼čt─▒. Tevfik Pa┼ča'n─▒n g├╝venoyu almas─▒ engellenmeliydi. B├Âylece padi┼čah halk temsilcilerinin iradesine boyun e─čdirilmi┼č olacakt─▒. Mustafa Kemal bu karar─▒ vermek ├╝zere toplanm─▒┼č meclise ko┼čtu. ├ço─čunlu─ča sahip ─░ttihat├ž─▒lar aras─▒nda dostlar─▒ vard─▒; Enver'in d├╝┼čmesinden sonra bu dostlar eskisine oranla ├žok artm─▒┼čt─▒, bunlardan biri de b├╝y├╝k n├╝fuza sahip Fethi Bey'di. Ba┼člang─▒├ž i├žin partiden yararlanabilirdi; dizginler ele al─▒nd─▒ m─▒, partiye gerek kalmazd─▒. Fethi Bey partili milletvekillerinin bir k─▒sm─▒n─▒ toplant─▒ya ├ža─č─▒rd─▒; g├Âr├╝┼čme bir yan odada yap─▒ld─▒ General g├Âr├╝┼člerini orada etkili bi├žimde a├ž─▒klad─▒. Milletvekilleri g├╝venoyu verilmemesi durumunda, bunun meclisin da─č─▒t─▒lmas─▒ sonucu vermesinden korkuyorlard─▒. Daha iyi ya diye Mustafa Kemal buna kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒, bu durumda zaman kazan─▒l─▒r ve arzu edilen h├╝k├╝metin kurulumas─▒ i├žin ortam haz─▒rlan─▒rd─▒. Toplant─▒ya kat─▒lanlar─▒n ├žo─čunlu─ču bu cesur pl├ón─▒ benimsemi┼č g├Âr├╝n├╝yordu, bu ┼čekilde komiteye de eski etkinli─či kazand─▒r─▒labilecekti. Genel e─čilim Mustafa Kemal'in istedi─či do─črultuda belirlenmi┼čti. Hen├╝z g├Âr├╝┼čmeleri devam ederken oylama i├žin toplant─▒ zili ├žald─▒ ve milletvekilleri salona ├ža─čr─▒ld─▒.
Mustafa Kemal balkona ge├žip beklemeye koyuldu. G├╝venoyu konusu g├╝ndeme geldi. Oylama yap─▒ld─▒. Ba┼čkan sonucu a├ž─▒klad─▒: Tevfik Pa┼ča h├╝k├╝meti b├╝y├╝k ├žo─čunlukla g├╝venoyu alm─▒┼čt─▒. ─░ttihat├ž─▒lar i├žg├╝d├╝sel ┼čekilde gen├ž generalin, t─▒pk─▒ Enver gibi ├žok ge├žmeden t├╝m iktidar─▒ ellerinden alaca─č─▒n─▒ hissetmi┼č olmal─▒yd─▒lar.
Milletvekilleri onun yolunu t─▒kam─▒┼člard─▒; bu durumda ├Ân├╝nde ancak son bir olanak vard─▒. Parlamento binas─▒n─▒ terk etti. Eve gelir gelmez, telefonla hemen saray─▒ arad─▒ ve padi┼čahla ├žok acele bir g├Âr├╝┼čme dile─činde bulundu. Bu ba┼čvuru kendisine bildirildi─činde Vahdettin herhalde g├╝l├╝msemi┼č olmal─▒d─▒r. Demek bu adam tekrar ona d├Ân├╝yordu, kendi oyununda onu kullanabilirdi, bir zafer olurdu bu daha ├žok, g├Âr├╝┼čmenin ilk sel├óml─▒k resminde yap─▒lmas─▒n─▒ kararla┼čt─▒rd─▒; b├Âylece generali t├Âren s─▒ras─▒nda haz─▒r bulunmakla, padi┼čaha ba─čl─▒l─▒─č─▒n─▒ g├Âstermeye zorlam─▒┼č, ayn─▒ zamanda kendisini ├Âzel surette kabul etti─čini de herkese duyurmu┼č olacakt─▒.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   ...    56   »   


´╗┐