´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 06


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Kar┼č─▒ harekete ge├žmenin tam zaman─▒yd─▒. Yabanc─▒ i┼čgal devletleri de komitenin k─▒┼čk─▒rtmalar─▒ndan ku┼čkulanmaktayd─▒. Tevfik Pa┼ča kayboldu; onun yerine 1919 Mart'─▒nda Damat Ferit Pa┼ča, padi┼čah─▒n eni┼čtesi bu ─░ngiliz centilmeni, ├žoktand─▒r ├Âzledi─či sadrazaml─▒k g├Ârevini ├╝stlendi. Onunla birlikte liberaller birli─či denilen parti, monar┼čist-dinci parti, ─░til├óf ve H├╝rriyet partisi de d├╝meni eline al─▒yordu. M├╝ttefiklerin y├╝ksek komiserleri de yeni sadrazama ├žok yak─▒nl─▒k g├Âsterdi; o da buna ayn─▒ yak─▒nl─▒kla kar┼č─▒l─▒k verip uysal davranmakla ├╝lkeye hizmet edece─čine ve kabule zorlan─▒lmas─▒ tehdidi alt─▒nda bulunulan bar─▒┼č antla┼čmas─▒n─▒n ko┼čullar─▒n─▒ yumu┼čataca─č─▒na inan─▒yordu. M├╝ttefiklerin iste─či ├╝zerine Damat Ferit Pa┼ča ─░ttihat├ž─▒ ├Ânderlerden en tehlikelilerini tutuklatt─▒; b├Âylece ├╝lkede hafiften ba┼člamak belirtileri g├Âsteren direni┼či daha n├╝ve durumundayken yok etmek ama├žlanm─▒┼čt─▒. Tutuklananlardan biri, Ermenilerin ├Âld├╝r├╝lmesine g├╝ya kar─▒┼čm─▒┼č olmakla su├žlan─▒p as─▒ld─▒. ─░dam edilen i├ž d├╝zenlenen cenaze t├Âreni sessiz, fakat ├žok etkileyici bir g├Âsteri y├╝r├╝y├╝┼č├╝n├╝n yap─▒lmas─▒na neden oldu.
─░rtica gemi az─▒ya alm─▒┼čt─▒; padi┼čah ile eni┼čtesi Damat Ferit hemen hemen k─▒s─▒ts─▒z ┼čekilde egemenliklerini y├╝r├╝t├╝yorlard─▒. Tekrar b├╝t├╝n g├Âzler Mustafa Kemal'e ├ževrildi. Her ┼čeyi oluruna m─▒ b─▒rakacakt─▒, yoksa olup bitenlerin arkas─▒nda o mu vard─▒?
Pera'n─▒n bir d─▒┼č semti olan ┼×i┼čli'de bir ev kiralam─▒┼čt─▒; orda kendi halinde bir insan olarak ya┼č─▒yordu, ama hi├žbir ┼čekilde kabu─čuna ├žekilmi┼č de de─čildi. Onu s─▒k s─▒k kul├╝plerde g├Âr├╝yorlard─▒; Pera sosyetesiyle yak─▒n ili┼čkiler s├╝rd├╝r├╝yordu; kendisini s├╝rekli hat─▒rlatmaktayd─▒, hep g├Âz ├Ân├╝ndeydi ve ayn─▒ zamanda kilometrelerce uzaklardayd─▒. Ya┼čan─▒lan zaman─▒n s─▒k─▒nt─▒lar─▒ gelece─čin neler getirece─či herkesin zihnini kurcal─▒yordu; d├╝┼č├╝nceler, arzular, projeler birbirine kar─▒┼č─▒yordu. Herkes onu, ┼ču ya da bu ama├ž i├žin kazanmak istiyordu; merakl─▒ bir ilgiyle s├Âylenenleri dinliyor; k├╝├ž├╝k, keskin, derinden bakan g├Âzleriyle konu┼čan kimseyi s├╝z├╝yordu, fakat kendisi hep susuyordu; y├╝z ├žizgileri k─▒p─▒rt─▒s─▒z kal─▒yor, ne evet diyordu, ne de hay─▒r. Onu kendi saflar─▒na ├žektiklerini san─▒yorlar, ama yine hep ellerinden ka├ž─▒r─▒yorlard─▒; ona g├╝veniyorlar, ama yine de hi├žbir zaman bundan emin olam─▒yorlard─▒. Onda sakl─▒ duran bir ┼čey vard─▒; seziliyordu bu; belirli bir ┼čeye y├Âneldi─či de hissediliyordu, ama neydi bu y├Âneli┼č, i┼čte i┼čin buras─▒ t├╝m├╝yle belirsiz kal─▒yordu.
Bu arada ilk g├╝nlerdeki umutsuzluk havas─▒ da biraz da─č─▒lm─▒┼čt─▒; yeniden bir par├ža y├╝reklenilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒. Ba┼člang─▒├žta birbirine per├žinlenmi┼č gibi g├Âr├╝nen m├╝ttefikler aras─▒ ba─člar da art─▒k eski sa─člaml─▒─č─▒nda de─čildi. ├ť├ž y├╝ksek komiserin ├žo─ču kez birbirinin aleyhine ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ T├╝rkler derhal fark etmi┼člerdi; her biri kendi ├╝lkesinin ├ž─▒kar─▒na propaganda yap─▒yordu. Genellikle ho┼čg├Âr├╝l├╝ bir davran─▒┼č i├žindeydiler; Damat Ferit sadrazam olduktan sonra bu tutumlar─▒ daha da yumu┼čam─▒┼čt─▒. Yak─▒nl─▒k g├Âsteriliyor ve konu┼čmalarda bar─▒┼č─▒n, ilkin korkuldu─ču gibi, pek ├Âyle k├Ât├╝ ko┼čullarda yap─▒lmayaca─č─▒ sezdiriliyordu. T├╝rkler de yetki sahiplerinin g├Ân├╝llerini ├želmek ve dostluklar─▒n─▒ kazanmak yollar─▒n─▒ ar─▒yor, milletine g├Âre de─či┼čik yollar deniyorlard─▒: ─░ngilizlerle do─čruluk ve d├╝r├╝st davran─▒┼člarla yak─▒nl─▒k kuruluyor; ─░talyanlara ekonomik ayr─▒cal─▒klar do─črultusunda g├Âz k─▒rp─▒l─▒yordu; Frans─▒zlar ise kendilerine a├ž─▒lm─▒┼č Pera salonlar─▒nda, al─▒ml─▒ olduklar─▒ kadar l├╝tufk├ór da olan kad─▒nlar─▒n b├╝y├╝s├╝ne kap─▒l─▒yorlard─▒.
Tek t├╝k ger├žek umut ─▒┼č─▒klar─▒ da belirmekteydi. Hindistan M├╝sl├╝manlar─▒n─▒n ileri gelenleri ─░ngiliz h├╝k├╝metine verdikleri bir dilek├žede, Halife-Sultan─▒n ─░stanbul'dan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒n Hindistan'─▒n ─░sl├óm d├╝nyas─▒ ├╝zerinde, tehlikeli olmasa bile pek elveri┼čsiz kar┼č─▒ tepkilere yol a├žaca─č─▒n─▒ bildirmi┼člerdi. Sevindirici bir i┼čaret bu. Rusya ├ž├Âkt├╝kten sonra ─░ngiltere, en ├žok M├╝sl├╝man n├╝fusa sahip ├╝lke durumundayd─▒. Bu kitleye sayg─▒ g├Âstermek bir zorunluluktu ─░tilaf devletlerinin en g├╝├žl├╝s├╝n├╝n koruyuculu─čuna dayan─▒l─▒r, ona bir ├že┼čit himaye y├Ânetimi kurmak olana─č─▒ verilirse, o zaman belki devlet ayakta tutulabilir, hatta b├╝y├╝k arazi kesimlerin elden gitmesi bile ├Ânlenebilirdi. Padi┼čah ancak ─░ngiltere'nin yard─▒m─▒yla taht─▒n─▒ koruyabilece─čine inan─▒yordu. Sadrazam Damat Ferit de bunu tek kurtulu┼č yolu ve ÔÇťen az k├Ât├╝ÔÇŁ ├žare olarak g├Ârmekteydi. B├Âylece h├╝k├╝metin deste─činde ve ─░ngiliz paras─▒yla beslenen bir ÔÇť─░ngiliz Dostlar─▒ Derne─či - ─░ngiliz Muhibleri CemiyetiÔÇŁ kuruldu.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    56   »   


´╗┐