´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 09


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Her a┼čamay─▒ ne erken, ne ge├ž, tam zaman─▒nda a┼čt─▒; oynad─▒─č─▒ oyunu, ancak at─▒lmas─▒ zorunlu bir sonraki ad─▒m i├žin gerekti─či ├Âl├ž├╝de a├ž─▒klad─▒ ve b├Âylece insanlar─▒ her zaman, nereye istiyorsa oraya g├Ât├╝rmesini bildi.
─░stanbul'da yak─▒nlar─▒na tasar─▒lar─▒ndan s├Âz etmi┼čti, fakat sadece amac─▒n─▒n birinci a┼čamas─▒ i├žin yararl─▒ olacak derecede. H├╝k├╝metin ba┼čkentte kararlar─▒nda serbest davranamayaca─č─▒n─▒ ve padi┼čah─▒n da galiplerin elinde bir tutsaktan pek farkl─▒ olmayaca─č─▒n─▒ anlatt─▒. Milli iradenin a─č─▒rl─▒k merkezi, ├╝lkenin i├ž kesimine nakledilmeliydi; orda, Anadolu'da halka dayanarak, h├╝k├╝mete destek ve g├╝├ž sa─člayacak, h├╝k├╝mdar─▒n tehdit alt─▒ndaki taht─▒n─▒ kurtaracak bir hareket yarat─▒labilirdi. ─░tilaf devletlerine kar┼č─▒ her ├že┼čit d├╝┼čmanca tutumdan ka├ž─▒n─▒lacakt─▒r. Hareket ancak bar─▒┼č├ž─▒l nitelikte d├╝┼č├╝n├╝lebilirdi; amac─▒ da sadece T├╝rkiye'de h├ól├ó ya┼čama arzusu bulundu─čunu, h├ól├ó hesaba kat─▒lmas─▒ gereken bir g├╝ce sahip oldu─čunu g├Âstermek olacakt─▒. Hi├žbir partinin yard─▒m─▒na ba┼čvurulmamal─▒yd─▒, b├╝t├╝n├╝yle halktan kaynaklanan bir hamle olmas─▒ gerekiyordu.
B├╝t├╝n bu ├Âneriler al─▒┼č─▒lm─▒┼č, yayg─▒nl─▒k kazanm─▒┼č duygulan─▒m ve tasar─▒m d├╝nyas─▒n─▒n i├žinde kalan ┼čeylerdi. Anadolu'da milli bir direni┼č ba┼člatma d├╝┼č├╝ncesi, daha ├Ânce de defalarca ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒. Padi┼čah─▒ kurtarmak, herkesin d├╝┼č├╝ncesi buydu; Damat Ferit Pa┼ča h├╝k├╝meti zaten sayg─▒nl─▒─ča sahip de─čildi art─▒k; bu h├╝k├╝meti d├╝┼č├╝rmek, yurtseverce bir i┼č olacakt─▒. Ve sonra subaylar vard─▒ -bu konuda en ├žok da onlar s├Âz konusuydu- Bunlar, g├Âr├╝n├╝┼če g├Âre ka├ž─▒n─▒lmaz, sonra, hi├žbir direni┼čte bulunmadan boyun e─čmeye, ├╝lkenin bat─▒┼č─▒n─▒ elleri b├Â─čr├╝nde seyretmeye en az katlanacak z├╝mreyi olu┼čturuyordu. Onlar─▒n yap─▒s─▒nda eylem vard─▒, kendini savunmak vard─▒; sak─▒nganca ince eleyip s─▒k dokumak yoluna pek az saparlard─▒. Yani d├╝┼č├╝nceler silsilesini pek ├Âyle tamam─▒ tamam─▒na irdelemezler, var─▒labilecek b├╝t├╝n sonu├žlar hakk─▒nda uzun uzad─▒ya d├╝┼č├╝nmezler, sadece eylemde bulunmak, sessizce durup kalman─▒n art─▒k dayan─▒lmaz hale gelmi┼č bask─▒s─▒ndan kurtulmak i├žin at─▒l─▒mlara giri┼čmek, onlar─▒n duygular─▒nda co┼čkular yarat─▒r.
Pl├ónlad─▒klar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmek amac─▒yla general, kendisine yeniden bir komutanl─▒k verilmesi iste─činde bulundu. Buna olanak bulunmad─▒─č─▒ s├Âylendi, say─▒lar─▒ ├žok azalm─▒┼č bu ├že┼čit g├Ârevlerin hepsi ├žoktan dolmu┼čtu. Fakat o yine de beceriklili─čiyle b├╝t├╝n d├╝nyay─▒ kand─▒rmay─▒ ba┼čard─▒.
─░til├óf devletlerinin y├╝ksek komiserliklerine Anadolu'da baz─▒ huzursuzluklar─▒n cereyan etti─či duyurulmu┼čtu. Orada burada k├╝├ž├╝k yang─▒nlar─▒n parlad─▒─č─▒ oluyordu; e┼čk─▒yal─▒k olaylar─▒ art─▒yordu; terhis edilmi┼č askerler e┼čk─▒ya ├žeteleri gibi ├╝lkenin i├žinde dola┼čmaktayd─▒; ayr─▒ca ─░ttihat├ž─▒lar komitesi de ku┼čku uyand─▒ran eylemlerde bulunmaktayd─▒. Asl─▒nda b├╝t├╝n bunlar─▒n pek ├Âyle b├╝y├╝k bir ├Ânemi yoktu, ama ne de olsa asayi┼čin sa─članmas─▒ zorunluydu. Bunun i├žin de demir elli biri gerekliydi. ├ľzellikle tam anlam─▒yla ula┼č─▒lamayan do─ču b├Âlgesinde durum kayg─▒ vericiydi. Ermeniler, T├╝rkler, K├╝rtler di┼člerini g─▒c─▒rdatarak birbirlerinin kar┼č─▒s─▒na dikilmi┼člerdi. Ve h├ól├ó her tarafta sil├óh vard─▒. Ordunun derhal etkisiz duruma getirilmesi Mondros M├╝tarekesi'nde ne yaz─▒k ki unutulmu┼čtu. Ordunun terhisini ┼čimdi h─▒zla tamamlamak, b├╝t├╝n sava┼č malzemesini bir an ├Ânce toplay─▒p g├╝venli yerlere depo etmek gerekiyordu. Baz─▒ olaylar─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda - Paris'ten verilen direktifler b├Âyle diyordu- yap─▒lmas─▒ olas─▒ direni┼člere daha ba┼čtan meydan verilmemesi arzu edilmekteydi.
T├╝rk h├╝k├╝metinden do─čuya g├Ânderilecek g├╝venilir bir kimsenin ismen bildirilmesi istendi. Durum harbiye nezaretine iletildi. M├╝ste┼čar Cevat Pa┼ča, Mustafa Kemal'i ├Ânerdi; onun niyetleri konusunda biraz bilgisi vard─▒, naz─▒r da bundan pek b├╝sb├╝t├╝n habersiz de─čildi. Mustafa Kemal'e durum bildirildi. O da ├Âng├Âr├╝len ÔÇťdo─ču illerindeki asayi┼čsizlik durumunu yerinde saptamak ve gerekli ├Ânlemleri almakÔÇŁ g├Ârevinin ba┼čar─▒lmas─▒ i├žin, belirli bir komutanl─▒─č─▒n ve ola─čan├╝st├╝ yetkilerin verilmesinin zorunlu oldu─čunu belirtti. B├Âylece kendi telkiniyle bir ordu m├╝fetti┼čli─či d├╝┼č├╝ncesini ortaya ├ž─▒karm─▒┼č oluyordu.
Sadrazam Damat Ferit, harbiye naz─▒rl─▒─č─▒n─▒n ├Ânerisini uygun buldu. Padi┼čah da bu atamadan yanayd─▒. Belki de ger├žek amac─▒n─▒n ne oldu─ču bilinmeyen bu generali ba┼čkentten uzakta bir i┼člerle u─čra┼čt─▒rmak daha uygun g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝. Fakat ─░ngiliz y├╝ksek komiseri ├Ânceleri bu atamay─▒ onaylamak istemedi.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    56   »   


´╗┐