´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 15


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Bu da ancak ve ancak halkla birlikte, halka dayan─▒larak yap─▒labilirdi. Bir parti ya da bir yanda┼člar grubu de─čil, t├╝m├╝yle b├╝t├╝n millet ard─▒nda olmal─▒yd─▒. Onun vekilli─čini ├╝stlenmek, onun ad─▒na eyleme ge├žmek zorunluydu. Devrim de ├ža─čda┼č demokrasinin ilkelerine g├Âre yap─▒lmal─▒yd─▒. Se├žime ve ├žo─čunlu─čun kararlar─▒na dayanmal─▒yd─▒. H├╝k├╝metin tam yetkisinin yerine, milletin tam yetkisi ge├žecekti. Art─▒k tek tek ki┼čiler ad─▒na de─čil, herkesin ad─▒na eylemlere giri┼čilecekti.
Yunanl─▒lar─▒n ─░zmir'e ├ž─▒k─▒┼č─▒ halk y─▒─č─▒nlar─▒n─▒ harekete ge├žirmi┼č, haks─▒zl─▒─ča u─čran─▒ld─▒─č─▒ duygusu savunma iste─čini alevlendirmi┼čti. ┼×imdi mill├« ├Ârg├╝tleni┼čler, yerden f─▒┼čk─▒ran mantarlar gibi ├╝lkenin d├Ârt bir yan─▒nda ger├žekle┼čiyordu. ┼×imdi bu filizleni┼člere topluca itici bir g├╝├ž vermek, onlar─▒ tek bir y├Ânetim alt─▒nda birle┼čtirmek ve eyleme ge├žmeleri i├žin de sloganlar belirlemek gerekiyordu. Bu ama├žla ├╝lkedeki b├╝t├╝n bu ├Ârg├╝tlerin temsilcileri bir genel kongrede bir araya gelmeli, bundan sonra at─▒lacak ad─▒m─▒ kararla┼čt─▒rmal─▒yd─▒. Bu i┼č i├žin uygun kent olarak Sivas se├žildi.
Buras─▒ Anadolu'nun iyice i├ž kesimindeydi ve arzu edilmeyen rahats─▒zl─▒klara u─čran─▒lmas─▒ olas─▒l─▒─č─▒na kar┼č─▒ bir ├Âl├ž├╝de g├╝venli bir yerdi.
Askeri komutanl─▒klar─▒n yard─▒m─▒ sayesinde ele ge├žirilmi┼č telgraf ┼čebekesi ile ┼čimdi bir ├ža─čr─▒y─▒ b├╝t├╝n illere duyurmaktayd─▒. Bunda ┼č├Âyle deniyordu: ÔÇť├ťlke tehlikededir. Merkezi h├╝k├╝met art─▒k g├Ârevini yapamaz duruma d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Ancak milletin iradesi ve enerjisi yurdun ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ kurtaracakt─▒r. Sivas'ta genel bir kongrenin toplanmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Her b├Âlge ├╝├ž delege g├Ânderecektir. Amac─▒n gizli tutulmas─▒ da zorunludur.ÔÇŁ
D├╝ped├╝z ─░stanbul'a meydan okumayd─▒ bu. Merkezi h├╝k├╝met duyuruyu ├Â─črenmi┼čti. ├ç├╝nk├╝ il y├Âneticilerinin baz─▒lar─▒ h├ól├ó kendi saf─▒ndayd─▒. ─░├ži┼čleri bakan─▒ derhal bir kar┼č─▒ duyuruyla b├╝t├╝n memurlardan General Mustafa Kemal'le yap─▒lacak her t├╝rl├╝ yaz─▒┼čmadan kesinlikle ka├ž─▒nmalar─▒n─▒ verece─či direktiflerin hi├žbirini dinlememelerini istedi.
Bu yasaklaman─▒n ger├ži aksat─▒c─▒ etkileri oldu, ama ama├žlanan giri┼čimi ├Ânleyecek bask─▒y─▒ sa─člayamad─▒. Ancak delegelerin uzak yerlerden, zor yolculuk ko┼čullar─▒ nedeniyle Sivas'a gelebilmeleri i├žin yine de haftalar─▒n ge├žmesi gerekiyordu.
Bu zaman bo┼čuna ge├žirilmemeliydi. Do─ču illeri k─▒sa s├╝re ├Ânce Erzurum'da bir toplant─▒ yapmay─▒ kararla┼čt─▒rm─▒┼č bulunuyorlard─▒; buralar─▒ bir Ermeni devleti kurulmas─▒ tehdidi alt─▒ndayd─▒ ve buna kar┼č─▒ direnilmesi isteniyordu. Bu toplant─▒dan bir ├že┼čit ├Ân parlamento olarak yararlan─▒labilir, b├Âylece do─čunun yerel ├žabas─▒n─▒n genel harekete kat─▒lmas─▒ sa─član─▒r ve Sivas'ta toplanacak yurt ├žap─▒ndaki kongreye, ana ├žizgileri belirlenmi┼č bir program sunulabilirdi.
Erzurum, Rus s─▒n─▒r─▒nda bu son kent ve ileri karakol, t├╝nel a─č─▒zlar─▒na benzeyen heybetli surlar─▒n i├žine s─▒k─▒┼čm─▒┼č, kaba ta┼člardan ilke bi├žimde yap─▒lm─▒┼č, bas─▒k evleri ve y─▒l─▒n sekiz ay─▒nda karla kapl─▒ darac─▒k sokaklar─▒yla karanl─▒k, fazla ciddi g├Âr├╝n├╝ml├╝ bir yerdi.
Mustafa Kemal ile yan─▒ndakiler Amasya'dan yola ├ž─▒k─▒p Sivas ├╝zerinde yorucu bir yolculuktan sonra 1919 Temmuz'u ba┼člar─▒nda Erzurum'a vard─▒lar. Mustafa Kemal ertesi g├╝n├╝n ak┼čam─▒ telgraf merkezine ├ža─čr─▒ld─▒. Hatt─▒n ├Âb├╝r ucunda ─░stanbul vard─▒. Ard─▒ ard─▒na telgraflar ya─čmaya ba┼člad─▒. Generalden yine geri d├Ânmesi isteniyordu. Harbiye naz─▒r─▒ rica ediyor, sadrazam ├že┼čitli yollar─▒ s─▒nayarak onu kand─▒rmaya ├žal─▒┼č─▒yordu. Derken padi┼čah─▒n kendisi de devreye girdi. Ba┼čmabeyincisi arac─▒l─▒─č─▒yla ÔÇť─░zninizi kullan─▒nÔÇŁ diyordu, ÔÇťAnadolu'da diledi─činiz yerde kal─▒n, fakat hi├žbir eylemde bulunmay─▒n.ÔÇŁ Her seferinde Mustafa Kemal'in cevab─▒ de─či┼čmiyordu; Gelemem. O zaman telgraflar a─č─▒z birli─či yapt─▒lar; Gelmek zorundas─▒n─▒z. Emrediyoruz!
«   01   ...    05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   ...    56   »   


´╗┐