´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 19


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Bu y├╝ksek konferans─▒n en b├╝y├╝k ve kesinlikle en sevindirici s├╝rprizi, sadrazam─▒n a─čz─▒ndan, ├╝lkesinin, gelecekte kendini uygarl─▒─č─▒n ├Âdevlerine adamak istedi─čini i┼čitmek olmu┼čtu. E─čer bu iyi niyetlerinde ger├žekten ciddiyseler, o zaman T├╝rkler Avrupa'n─▒n kendilerine yard─▒m edece─činden emin olabilirlerdi.
Bu cevab─▒n yaz─▒l─▒ olarak da kendilerine verilmesinden sonra, T├╝rk delegelerinden Paris'i derhal terk etmeleri nazik bir dille istendi.
Asl─▒nda biraz gereksiz olan bu hareket, T├╝rklerin milli duygular─▒n─▒ derinlemesine incitmi┼čti. Verilen cevab─▒n yank─▒lar─▒ uzaklardaki Erzurum'a kadar ula┼čt─▒. Hi├žbir ┼čey Mustafa Kemal'i bu kadar sevindiremezdi.
B├Âylece hareketin hedefini istedi─či do─črultuda belirlemek olana─č─▒n─▒ elde etti. Erzurum kararlar─▒nda bunlar ┼č├Âyle dile getirilmektedir: T├╝rk milleti par├žalanmaz bir b├╝t├╝nd├╝r. Yabanc─▒ i┼čgal ve m├╝dahalesine do─ču illeri tek v├╝cut olarak direnecektir. ─░stanbul h├╝k├╝metinin g├Ârevini yapamamas─▒ durumunda ge├žici bir h├╝k├╝met y├Ânetimi ├╝stlenecektir. Daha sonra ├╝n kazanan ad─▒yla milli pakt─▒n: ÔÇťMisak-─▒ Mill├«ÔÇŁnin, Yeni T├╝rkiye'nin Magna Charta's─▒n─▒n (*) ilkeleri bunlard─▒.
Bu ilk metinde as─▒l e─čilimlerin gizlenmesine ve ilkelerin, kendilerinden ├žok anlam ├ž─▒kar─▒lacak bi├žimde ifade edilmesine dikkat edilmi┼čtir. Milli savunma ilkesi ┼čimdilik yaln─▒zca Yunanl─▒lara ve Ermenilere kar┼č─▒ ge├žerlidir; hen├╝z ─░tilaf devletlerine kar┼č─▒ bir tav─▒r tak─▒n─▒lm─▒┼č de─čildir. Padi┼čah ve halifeye sadakat ├Âzellikle vurgulanm─▒┼č, kendisine bir ba─čl─▒l─▒k mesaj─▒ g├Ânderilmesi de ihmal edilmemi┼čtir.
Saptanan kararlar─▒ uygulamak ├╝zere ÔÇťHeyet-i TemsiliyeÔÇŁ ad─▒yla bir y├╝r├╝tme kurulu se├žilmi┼čti, bu kurula ne yap─▒laca─č─▒n─▒ g├Âsterir geni┼č kapsaml─▒ bir t├╝z├╝k de verilmi┼čti. Mustafa Kemal bunun, amac─▒na uygun g├Ârd├╝─č├╝ yerlerinden yararland─▒, di─čer k─▒s─▒mlar─▒na dokunmad─▒. Kendisi bu kurula ba┼čkan se├žilmi┼č bulunuyordu. Kurulun sekiz ├╝yesi daha vard─▒, ama ├žok ge├žmeden bunlar─▒n ├žo─ču bir tarafa s─▒v─▒┼čt─▒, b├Âylesine bir g├Ârev onlara tehlikeli g├Âr├╝nm├╝┼čt├╝. Sadece Rauf Bey ile Bekir Sami Bey yan─▒ndan hi├ž ayr─▒lmad─▒lar; bu sonuncusu daha ├Ânce Beyrut valili─či yapm─▒┼čt─▒, daha sonralar─▒ da ├Ânemli rol oynam─▒┼čt─▒r.
Bu ilk b├Âlgesel kongrenin sonu├žlar─▒ bir bildiri halinde millete duyurulmu┼čtu. ─░tilaf devletleri temsilcilerine de bir suret g├Ânderilmi┼čti. Bildiride bu yeni komitenin, ─░ttihat ve Terakki J├Ân T├╝rkler komitesiyle ya da buna benzer ├Ârg├╝tlerle en ufak bir ili┼čkisinin bulunmad─▒─č─▒n─▒n b├╝t├╝n d├╝nyaya a├ž─▒klanmas─▒na ├Âzellikle dikkat edilmi┼čti. Yeniden h├╝k├╝mete gelmek i├žin ate┼čli ├žabalar harcayan ─░ttihat├ž─▒lar da, ├žok ge├žmeden bu harekette kendilerine hi├žbir yer bulunmad─▒─č─▒n─▒ fark ettiler.
Erzurum kararlar─▒ asl─▒nda sadece do─ču illeri i├žin ge├žerliydi. ┼×imdi bunu b├╝t├╝n ├╝lkeyi kapsam─▒na alacak ┼čekle sokmak, al─▒nan yetkiyi b├╝t├╝n millete dayand─▒rmak gerekiyordu. Ayn─▒ zamanda bir ad─▒m daha at─▒labilir, genel ├žizgiler halinde tasla─č─▒ haz─▒rlanm─▒┼č Misak-─▒ Mill├«'ye, istenilen tam bi├žimi verilebilir, daha kesin bir ifade ve daha geni┼č bir anlam kazand─▒r─▒labilirdi. Bunu da Sivas genel kongresi yapmal─▒yd─▒.
Sultan VI. Muhammet Vahdettin, bu sadakat bildirisine elbette kanm─▒┼č de─čildi, hele ┼ču asi generalinkine hi├ž. Bu adam─▒n saltanat d├╝zenini toptan ortadan kald─▒rmay─▒ ama├žlad─▒─č─▒ndan h├╝k├╝mdar─▒n hi├ž ku┼čkusu yoktu. Kendisi olsun, h├╝k├╝meti ve tan─▒nm─▒┼č adamlar─▒n ├žo─ču olsun, galiplere kar┼č─▒ giri┼čilecek her ba┼čkald─▒rman─▒n, durumu sadece daha k├Ât├╝le┼čtirece─či ve bar─▒┼č ko┼čullar─▒n─▒ daha da a─č─▒rla┼čt─▒raca─č─▒ kan─▒s─▒ndayd─▒lar.
Padi┼čah─▒n taht─▒n korunmas─▒n─▒ ili┼čkin ki┼čisel ├ž─▒kar─▒ ve kendi anlad─▒─č─▒ anlamda ├╝lkenin hayr─▒, bu generalle yanda┼člar─▒n─▒n bir an ├Ânce ve kesinlikle ortadan kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ gerektiriyordu.
O g├╝nlerde, 1919 yaz─▒nda, enerjik bir m├╝dahaleyle yang─▒n─▒ s├Ând├╝rmek belki de olas─▒yd─▒. Padi┼čah, do─čru bir tutumla, b├╝y├╝k ├žapta ├Ânlemler al─▒nmas─▒n─▒ istiyordu.
«   01   ...    09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   ...    56   »   


´╗┐