´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 20


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Anadolu'ya sevk etmek ├╝zere, h├╝k├╝mete ba─čl─▒ birliklerden iki t├╝men olu┼čturulmas─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝. Fakat bunu yapmas─▒na y├╝ksek komiserler izin vermediler. Birliklerin terhis edilmek yerine yeniden silahland─▒r─▒lmas─▒, m├╝tareke ilkelerine ayk─▒r─▒yd─▒. Ayr─▒ca kendi h├╝k├╝metlerinden de padi┼čah─▒ korumalar─▒, fakat T├╝rkiye'nin i├ži┼člerine kar─▒┼čmaktan ka├ž─▒nmalar─▒ ve ├╝lkede b├╝t├╝n partileri ho┼č tutmalar─▒ yolunda direktif alm─▒┼člard─▒.
Padi┼čah kendisine hareket serbestli─či verilmesini ─▒srarla istediyse de, b├╝t├╝n ricalar─▒ bo┼čuna oldu. O zaman gizlice g├Ânderilecek ├žetelerle Anadolu'da karga┼čal─▒k ├ž─▒karmay─▒, ├Âzellikle de Hristiyan halka kar┼č─▒ sald─▒r─▒lar d├╝zenletip, bunlar─▒ Kemalistler yapm─▒┼č gibi g├Âstererek, ─░til├óf devletlerini harekete ge├žirmeyi denedi. Mustafa Kemal'in h─▒zla bunlara kar┼č─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ ├žeteler sayesinde, padi┼čah─▒n bu giri┼čimi genellikle ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča u─črad─▒, fakat yine de asayi┼čsizli─čin b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de artmas─▒na ve bir ├že┼čit e┼čk─▒yal─▒k ke┼čmeke┼činin b├╝y├╝mesine yol a├žt─▒.
Bunun ├╝zerine m├╝ttefikler, i├ž kesimlerdeki garnizonlar─▒n─▒ g├╝├žlendirdiler, ├Âzellikle demiryollar─▒n─▒ g├╝vence alt─▒na ald─▒lar; asayi┼čsizli─čin yay─▒lmas─▒na izin verilemezdi. Bu konuda bir bahaneye yol a├žmamak i├žin Mustafa Kemal, yabanc─▒ i┼čgal kuvvetleriyle her t├╝rl├╝ ├žat─▒┼čmadan titizlikle ka├ž─▒n─▒yordu, ancak yine de T├╝rk ve ─░ngiliz birlikleri aras─▒nda s─▒k s─▒k olaylar ├ž─▒k─▒yordu.
Sivas'ta yap─▒lmas─▒ pl├ónlanan kongre, h├╝k├╝mete ve padi┼čaha, h─▒zl─▒ bir m├╝dahaleyle bu harekete bir son vermek i├žin elveri┼čli bir f─▒rsat gibi g├Âr├╝nd├╝. ├ľnce Anadolu'daki b├╝t├╝n resm├« makamlara, General Mustafa Kemal'in nerde g├Âr├╝l├╝rse tutuklan─▒p ba┼čkente g├Ânderilmesi i├žin emirler verildi. Generali Erzurum'dan Sivas'a gelirken yolda yakalamak i├žin yap─▒lan bir giri┼čim ba┼čar─▒l─▒ olamad─▒. Bu konuda uyar─▒lan Mustafa Kemal, d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nden daha ├žabuk davrand─▒. Kendisine pusu kurmak isteyenler, yeterli say─▒da jandarma toplay─▒ncaya kadar, o bask─▒n i├žin kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č yeri ├žoktan geride b─▒rakm─▒┼č bulunuyordu.
Fakat Vahdettin i┼či sadece tutuklama emrine b─▒rakmam─▒┼č, daha geni┼č kapsaml─▒ ├Ânlemler de ald─▒rm─▒┼čt─▒. Padi┼čah─▒n sad─▒k bir bendesi, Ali Galip Bey ad─▒nda eski bir kurmay albay, daha ├žok K├╝rtlerin oturdu─ču, merkezi Malatya olan Elaziz iline vali atam─▒┼čt─▒. Bu adam K├╝rt oymaklar─▒n─▒ toplay─▒p Sivas'─▒ basacak ve orada kongre i├žin toplanm─▒┼č olanlar─▒ tutuklayacakt─▒.
Bu arada delegeler de Anadolu'nun d├Ârt bir yan─▒ndan, gizli yollar─▒ se├žerek ve bin bir g├╝├žl├╝kle Sivas'a gelmi┼č bulunuyordu. Do─ču illeri temsil edilmedi─či i├žin, Heyet-i Temsiliyle kendisini do─črudan do─čruya buralar─▒n temsilcisi olarak atam─▒┼čt─▒.
4 Eyl├╝l 1919'da kongre a├ž─▒ld─▒. Muhalifler hemen ├Ânderin ba┼č─▒na fazla buyruk davran─▒┼člar─▒na itirazlarda bulundular. Kendili─čindenmi┼č gibi alm─▒┼č oldu─ču ├╝st├╝n yerinden dolay─▒ ku┼čkular duyulmaktayd─▒. Daha ├Ânceleri de hareketin y├Ânetiminin sadece ismen de─čil, aksine fiilen de kurula verilmesi, ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒n da s├╝rekli de─či┼čmesinin sa─članmas─▒ yolunda ├žabalar g├Âsterilmi┼čti. ┼×imdi yine ayn─▒ hava estirilmek isteniyordu. Mustafa Kemal bu g├Âr├╝┼čleri kesinlikle reddedip ┼ču a├ž─▒klamay─▒ yapt─▒: ÔÇťEfendiler, tarih ├ž├╝r├╝t├╝lmez bir kesinlikle g├Âsteriyor ki, b├╝y├╝k giri┼čimlerde tek bir ├Ânderin bulunmas─▒, ba┼čar─▒n─▒n zorunlu ko┼čuludur. Bir ├žokluk y├Ânetimi ba┼čar─▒ya giden yolu asla bulamaz.ÔÇŁ Yirminci y├╝zy─▒lda bir iktidar─▒n y├╝r├╝t├╝lmesinin demokratik ┼čekillerinden elbette ki vazge├žilemezdi. Fakat politikac─▒ general, ├žo─čunluk karar─▒ denilen politik arac─▒ ├Âyle ustaca kullan─▒yordu ki bu ├žo─čunluk onun arzular─▒n─▒ yans─▒tan bir ayna oluveriyordu.
─░lk oturumun ba┼člamas─▒ndan az ├Ânce, Rauf Bey Mustafa Kemal'e yakla┼č─▒p ÔÇťBiz anla┼čt─▒kÔÇŁ dedi, ÔÇťHi├žbir ┼čekilde ba┼čkanl─▒─č─▒ ├╝stlenmemelisin.ÔÇŁ
Bu sorunla ili┼čkili olarak Mustafa Kemal toplant─▒da gizli oylama iste─činde bulundu. Pek az bir muhalif oya kar┼č─▒, ├žo─čunlukla kongre ba┼čkanl─▒─č─▒na se├žildi. Sonra da padi┼čaha mutat ba─čl─▒l─▒k g├Âsterisi yap─▒ld─▒.
«   01   ...    10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   ...    56   »   


´╗┐