´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 22


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Ayr─▒ca yabanc─▒ egemenli─čine kar┼č─▒ savunulan b├Âlgeler de saptanm─▒┼čt─▒: Musul'dan Suriye k├Ârfezinde ─░skenderun'a kadar uzanan hatt─▒n kuzeyindeki b├╝t├╝n topraklar, ├Âzbe├Âz T├╝rk olarak g├Âsteriliyordu. Y├╝r├╝tme kurulunun yetkisi de ├žok geni┼čletilmi┼čti, ┼čimdi Anadolu ve Rumeli M├╝dafaa-i Hukuk Heyet-i Temsiliyesi diye hayli ├žetrefil bir ismi kullan─▒yordu. Rumeli deyimiyle Avrupa topraklar─▒, Trakya ili ama├žlan─▒yordu. Burada bulunan kolorduya Cafer Tayyar Pa┼ča komuta ediyordu; ─░stanbul ├╝zerinden Anadolu'daki millicilerle s├╝rekli ba─člant─▒ i├žindeydi.
Bu arada Ali Galip olay─▒ son bulmu┼čtu. Kat─▒rlarla s├╝vari haline getirilmi┼č bir piyade alay─▒, Malatya'ya tam zaman─▒nda varmay─▒, kenti i┼čgal edip toplanm─▒┼č K├╝rtleri geldikleri da─člara geri atmay─▒ ba┼čard─▒. Ali Galip son anda g├╝neye, Urfa ├╝zerinden m├╝ttefiklerin i┼čgal b├Âlgesine kapa─č─▒ atabildi. ─░ngiliz binba┼č─▒ya iyi davran─▒ld─▒ ve s─▒k─▒ g├Âzetim alt─▒nda s─▒n─▒ra kadar g├Ât├╝r├╝ld├╝.
Ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča u─črayan bu giri┼čimin geni┼č ├žapta etkileri oldu. H├╝k├╝mete sad─▒k vali Ali Galip, yola ├ž─▒kmazdan ├Âncesi tela┼č─▒ndan ├Ânemli evrak─▒n─▒ yan─▒na almay─▒ unutmu┼čtu. ─░stanbul h├╝k├╝metiyle yapt─▒─č─▒ kar┼č─▒l─▒kl─▒ yaz─▒┼čmalar Malatya'da bulundu; milliciler i├žin de─čerine paha bi├žilmez bir kazan├žt─▒ bu.
Mustafa Kemal'in 1927 y─▒l─▒nda verdi─či b├╝y├╝k parlamento s├Âylevinde (*) ele ge├žirilen bu belgelerden nas─▒l yararlan─▒ld─▒─č─▒n─▒ anlatmas─▒ ├žok ilgin├žtir: ÔÇťBulunmu┼č belgeler Sivas'a kar┼č─▒ pl├ónlanm─▒┼č bask─▒n─▒n padi┼čah, Damat Ferit ve yabanc─▒lar─▒n i┼čbirli─čiyle haz─▒rlanm─▒┼č oldu─čuna ┼č├╝phe b─▒rakm─▒yordu. Asl─▒nda bu ihaneti d├╝zenleyenlerin hepsine birden kesin ve apa├ž─▒k bir tav─▒r tak─▒lmas─▒ gerekirdi. Fakat o s─▒rada elden geldik├že genel nitelikte giri┼čimlerden ka├ž─▒nmak zorunluydu. Eylemimizi bir nokta ├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒rmam─▒z ve g├╝├žlerimizi da─č─▒tmam─▒z daha uygun olacakt─▒. Bunun i├žin de kendimize hedef tahtas─▒ olarak yaln─▒zca Damat Ferit kabinesi se├žtik ve padi┼čah─▒n su├ž ortakl─▒─č─▒n─▒ bilmezlikten geldik. Bizim tezimize g├Âre: H├╝k├╝mdar Damat Ferit kabinesi taraf─▒ndan kand─▒r─▒lmakta, ger├žek durum hakk─▒nda kendisine do─čru bilgi verilmemekteydi. Padi┼čah─▒n ger├žek durumu anlar anlamaz, kendisini aldatm─▒┼č olanlar─▒ derhal cezaland─▒raca─č─▒ndan eminmi┼čiz gibi davrand─▒k.ÔÇŁ
G├Âr├╝l├╝yor ki roller de─či┼čmi┼čtir. ─░syan eden, yasal h├╝k├╝meti vatana ihanetle su├žlamaktad─▒r. ─░ngiliz subay─▒n─▒n Malatya'da, ku┼čku uyand─▒r─▒r bi├žimde bulunmas─▒ da ayr─▒ca b├Âyle bir su├žlamay─▒ hakl─▒ g├Âstermeye olanak veriyordu. Oysa ele ge├žen yaz─▒lardan onun bu giri┼čime kat─▒l─▒┼č─▒na ili┼čkin kesin hi├žbir bilgi edinebilmi┼č de─čildi.
Padi┼čah─▒n bu ┼čekilde korunup kollanmas─▒ bir kurnazl─▒kt─▒. Aksi halde say─▒n askerler i┼čbirli─či yapmazlard─▒. B├╝t├╝n devrimlerin ba┼člang─▒c─▒nda oldu─ču gibi, burada da millet ile h├╝k├╝mdar aras─▒nda k├Ât├╝ dan─▒┼čmanlar─▒n duvar ├Ârd├╝─č├╝, bu halin de padi┼čaha sad─▒k y├╝rekleri pek derinden yakt─▒─č─▒ tezi kullan─▒ld─▒.
Saptanan taktik gere─či, h├╝k├╝mete kar┼č─▒ yo─čun bir ate┼č a├ž─▒ld─▒. Kongre ve b├╝t├╝n kolordu komutanlar─▒, yakla┼č─▒k hep ayn─▒ i├žerikli telgraflarla do─čruca padi┼čaha, ÔÇť┼čevketl├╗ h├╝nk├ór ve ┼čanl─▒ halifeyeÔÇŁ ba┼čvurarak, Damat Ferit kabinesini tez elden g├Ârevden almas─▒ ve hainler hakk─▒nda soru┼čturma a├ž─▒lmas─▒ dile─činde bulundular.
Fakat Damat Ferit de tetikteydi. ─░stanbul telgraf merkezinin m├╝d├╝r├╝, padi┼čaha ├žekilen telgraflar─▒ saraya iletmeyi reddetti Sarayla ba─člant─▒ kurulmas─▒ tekrar ─▒srarla istenince, cevap olarak sadrazam─▒n, en y├╝ce makama y├Ânelik ba┼čvurular─▒n ancak usul├╝ne uygun ┼čekilde, yeni h├╝k├╝met kanal─▒yla yap─▒labilece─čini s├Âyledi─či bildirildi.
Bunun ├╝zerine -b├╝t├╝n bunlar bir gece i├žinde cereyan ediyordu, Sadrazam Damat Ferit'e bir ├╝ltimatom g├Ânderildi: E─čer bir saat i├žinde saraya ba─člant─▒y─▒ serbest b─▒rakmazsa, merkezi h├╝k├╝metle b├╝t├╝n telgraf ba─člant─▒s─▒ kesilecekti. (Bu telgraf 11/12 Eyl├╝l 1919 gecesi saat 4'de ├žekilmi┼čtir).
«   01   ...    12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   ...    56   »   


´╗┐