´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 23


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Askeri komutanlardan b├╝t├╝n gece boyunca telgraf merkezlerinde kalmalar─▒ rica edilmi┼čti. Gerekli direktifleri Sivas 'tan ├žok ├žabuk almaktayd─▒lar, ├Âyle ki Anadolu'nun sesi s├╝rekli bir koro halinde y├╝kselmekteydi.
Saptanm─▒┼č bulunan saat, istenilen cevap al─▒nmadan ge├žince, 12 Eyl├╝l 1919 sabah─▒ ─░stanbul'la b├╝t├╝n ba─člant─▒lar ve ili┼čkiler kesildi. Anadolu'daki telgraf merkezleri s├╝rekli i┼čgal alt─▒nda tutuldu; art─▒k ─░stanbul'la ne telgraf ba─člant─▒s─▒ vard─▒r, ne de ba┼čka t├╝rl├╝ haberle┼čme. Kesinlikle ele ge├žirilmemi┼č merkezler vard─▒, buralar─▒n telgraf hatlar─▒ kesildi. Baz─▒ sivil makamlar buna kat─▒lmak istemediler. Kar┼č─▒ gelen memurlar tutukland─▒ ve yerlerine g├╝venilir g├Ârevliler konuldu. B├Âylece ba┼čkentin ├╝lkeden soyutlanmas─▒ ba┼čar─▒ld─▒.
Merkezi h├╝k├╝metin g├Âsterdi─či zay─▒fl─▒ktan ustaca yararlanarak Mustafa Kemal, yanda┼člar─▒n─▒ geri d├Ân├╝lmesi art─▒k pek kolay olmayacak bir sava┼č durumu i├žine sokmu┼č bulunuyordu. Bu insanlar asl─▒nda istemedikleri halde devrimin i├žine itilmi┼člerdi.
Bununla birlikte durum gere─či ger├žekle┼čtirilmi┼č bu yeni d├╝zenleme, bir├žoklar─▒nda ku┼čkular uyand─▒rm─▒┼čt─▒; istek ve iradelerine ayk─▒r─▒ olarak nereye s├╝r├╝klendiklerini yava┼č yava┼č kavramaktayd─▒lar. ─░stanbul kendi haline b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒, ancak ├╝lke elbette ki, y├Ânetimsiz kalamazd─▒. Bundan dolay─▒ Sivas'tan, Heyet-i Temsiliye'nin ┼čimdilik i┼čleri y├╝r├╝tecek h├╝k├╝met olarak ├žal─▒┼čaca─č─▒ duyuruldu. Heyet-i Temsiliye asl─▒nda tek ba┼č─▒na Mustafa Kemal demekti; yan─▒nda bir denge ├Â─česi olabilecek olan Rauf Bey, ├žo─ču kez ├Âzel g├Ârevlerle ├╝lkede dola┼čmaktayd─▒; di─čerlerinin ise hi├žbir etkinli─či yoktu. Bu durumda hemen hemen bir diktat├Ârl├╝─č├╝ and─▒r─▒yordu. K├Ât├╝ Enver ├Ârne─či g├Âzler ├Ân├╝nden gitmiyordu. Yoksa bu general de onun gibi olmak, s─▒rf kendi iktidar─▒ ve ├╝n├╝ i├žin ├╝lkeyi yeniden ├ž─▒lg─▒nca bir maceraya s├╝r├╝klemek mi istiyordu?
Ku┼čkusuz bir h├╝k├╝met de─či┼čikli─či istenebilirdi; fakat iktidar─▒ bizzat ├╝stlenmek ve padi┼čah─▒ bir kenara itmek, do─črusu bu kadar─▒ fazlayd─▒. Her yandan kayg─▒l─▒ sesler y├╝kseldi, Sivas'a protestolar ya─čd─▒. Kongrenin temel kararlar─▒n─▒ hodbehot hi├že saymak demekti bu; y├╝r├╝tme kurulunun kendisini h├╝k├╝met olarak adland─▒rmaya hakk─▒ yoktu. ─░tilaf devletleri kalk─▒p b├╝t├╝n Anadolu'yu i┼čgal ederse, o zaman ne olacakt─▒? Nerden para bulunacakt─▒ da ordunun ve memurlar─▒n ayl─▒─č─▒ ├Âdenecekti? Erzurum'daki d├╝r├╝st asker K├óz─▒m Karabekir Pa┼ča kapal─▒ bir bi├žimde kayg─▒lar─▒n─▒ dile getirdi. Mustafa Kemal'e ÔÇťPa┼čaÔÇŁ diye yaz─▒yordu, ÔÇťSivas'tan g├Ânderilen genelgeler ve bildiriler k├óh Heyet-i Temsiliye ad─▒na, k├óh sizin ad─▒n─▒za kaleme al─▒n─▒yor. Bu sonuncusu ─░stanbul'la yap─▒lacak yaz─▒┼čmalarda yerinde olur. ─░nan─▒n ki, ad─▒n─▒za imzalanm─▒┼č b├Âyle bildiriler, sizi en ├žok sevenlerin ve sayanlar─▒n indinde, i├žtenli─činden emin olabilece─činiz bir ele┼čtiri konusu oluyor. Bu durumun do─čurabilece─či sonu├žlar─▒ ve olumsuz etkileri ku┼čkusuz siz de takdir edersiniz. Bu bak─▒mdan sizden Heyet-i Temsiliyenin ve kongrenin kararlar─▒n─▒n yaln─▒zca komite ad─▒na imzalanm─▒┼č olarak g├Ânderilmesini ├Âzellikle rica ediyorum. Burada s├Âz konusu olan sadece mill├« ├ž─▒kard─▒r. Elbette ki sizin ┼čahs─▒n─▒zla hi├žbir ili┼čkisi yoktur.ÔÇŁ
─░mzayla ilgili bu k├╝├ž├╝k istek seve seve yerine getirilebilirdi; ancak bu, y├╝r├╝tme kurulunun egemen olu┼ču ve ├╝lkede iktidar─▒ kullan─▒┼č─▒ olgusunda hi├žbir ┼čeyi de─či┼čtirmiyordu. B├Âyle olmakla birlikte ├Ânder, bu y├╝zden hedeften sapmak zorunda kalmamak i├žin, tempoyu biraz yava┼člatmak gere─čini fark etmi┼čti. Generalleri kendi saf─▒nda tutmak i├žin yasal h├╝k├╝met kulisine ┼čimdilik ihtiya├ž vard─▒; generaller olmazsa, ordu olmaz ve kendisi de g├╝├žten yoksun bir asi durumuna d├╝┼čerdi. Saltanat d├╝┼č├╝ncesine ba─čl─▒ vicdanlar─▒ rahatlatmak ve herhangi bir ku┼čkunun do─čmas─▒na yol a├žmamak i├žin, ba┼čkentle olabildi─čince k─▒sa s├╝rede yeniden uzla┼čmak gerekiyordu; o zaman kar┼č─▒ taraftan yap─▒lacak ├Âneriler rahat├ža beklenebilirdi.
─░stanbul ise ciddi bir bunal─▒m i├žine d├╝┼čm├╝┼čt├╝. Adeta g├Âvdesiz bir ba┼č gibiydi; h├╝k├╝mdar─▒ vard─▒, ├╝lkesi yoktu; bir h├╝k├╝meti vard─▒, h├╝k├╝met edemiyordu. Devlet ├žark─▒ bo┼ča d├Ânmekteydi.
Padi┼čah bo┼č yere yard─▒m arand─▒. Ordudan bir ┼čey umamazd─▒, millicilik orduya bula┼čm─▒┼čt─▒ bir kere. Ya i┼čgal kuvvetleri? A├ž─▒k├ža beliren tehlike kar┼č─▒s─▒nda g├Âzleri g├Ârmez mi olmu┼čtu?
«   01   ...    13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   ...    56   »   


´╗┐