´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 25


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Anadolu'da iktidar─▒ elinde bulunduruyor, devlet i├žinde devlet, ikinci bir h├╝k├╝met halinde kal─▒yordu.
E─čer Mustafa Kemal'in son hedefinin bir cumhuriyet kurmak oldu─ču bilinse, halk hareketinin y├Ânetimini asla elden b─▒rakmayaca─č─▒ derhal anla┼č─▒lacakt─▒. ├çe┼čitli bahanelerle, bir├žoklar─▒n─▒n g├Âr├╝n├╝┼če g├Âre art─▒k gere─či kalmam─▒┼č bulunan kurulun kald─▒r─▒lmas─▒ i┼čini s├╝rekli erteletiyordu. Millicilere sempati besleyen, ├Ârne─čin herkesin sevdi─či Mare┼čal ─░zzet gibi adamlar da bu konuda uyar─▒c─▒ seslerini y├╝kseltiyor ve bu felaketli ayr─▒l─▒─ča bir son verilmesini istiyorlard─▒. Bu ├že┼čit isteklere kar┼č─▒l─▒k Mustafa Kemal, yeni kabinenin ├Âncelikle kendisine g├Âsterilen g├╝veni hak etti─čini eylemleriyle kan─▒tlamas─▒ gerekir diyordu. ┼×imdilik Sivas'─▒n iste─či ├╝zerine yap─▒laca─č─▒ bildirilen meclis se├žimlerinde g├╝├žl├╝ bir millici ├žo─čunluk kazanmay─▒ ama├žlamaktayd─▒. ├ťlkede sa─člam ┼čekilde kurulacak ├Ârg├╝tlerin yard─▒m─▒yla, se├žmenler yumu┼čak bir bask─▒ alt─▒nda, arzu edilen do─črultuda y├Ânlendirilebileceklerdi.
├ťlkede ikili iktidar, s├╝rt├╝┼čmelere ve anla┼čmazl─▒klara d├╝┼čmekte gecikmediler. ─░stanbul d├╝zenlemelerinin baltaland─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yordu, emirler yerine getirilmiyor, ├Ânemli g├Ârevlere atanan h├╝k├╝mete sad─▒k memurlar i┼člerine ba┼člayam─▒yordu; ordu ├╝zerinde zaten hi├žbir etkinli─či yoktu.
Buna kar┼č─▒l─▒k ba┼čkentte Anadolu hareketi gittik├že daha ├žok kazanmaktayd─▒. ─░stanbul k├╝fl├╝ uyu┼čuklu─čundan uyanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒; ├╝lkede yeni yeni k─▒p─▒rdayan g├╝├žlerin ─░stanbul'a yans─▒mas─▒, y─▒lg─▒nl─▒─ča d├╝┼čm├╝┼čleri aya─ča kald─▒rm─▒┼č, umutsuzluk yerini kendine g├╝venmeye b─▒rakm─▒┼čt─▒, bir yandan da yabanc─▒lara i├žerleme duygusu da serpiliyordu. Yunanl─▒lar─▒n ─░zmir'i i┼čgaliyle ba┼člam─▒┼č olan─▒, i┼čgal kuvvetleri tamamlam─▒┼člard─▒. Ba┼člang─▒├žta baz─▒ T├╝rk ├ževrelerinde kendilerine kar┼č─▒ g├Âsterilmi┼č sempatiyi hemen t├╝m├╝yle yok etmeyi do─črusu ├žok iyi ba┼čarm─▒┼člard─▒. Evet, keyfi hareketlerle, beceriksizliklerle ve kibirle herkese tepeden bakmalarla sokaktaki adam─▒n da nefretini kazanm─▒┼člard─▒. Her g├╝nk├╝ temaslarla ─░ngiliz ve Frans─▒z efendileri yak─▒ndan tan─▒m─▒┼člar, ancak bundan da hi├ž ho┼čnut kalmam─▒┼člard─▒. Hatta bu konudaki yak─▒nmalar bir├žoklar─▒na ister istemez Almanlar─▒ hat─▒rlatm─▒┼čt─▒. Ger├ži onlar da kendilerini sevdirememi┼člerdi, ama hi├ž de─čilse her zaman sayg─▒l─▒ ve edepli davranm─▒┼člar, hi├žbir zaman da bu halk─▒ vah┼či Hotantolar gibi g├Ârmemi┼člerdi.
Merkezi h├╝k├╝met ├╝lkedeki havay─▒ hesaba katmak zorundayd─▒. Sivas daha a─č─▒r basan g├╝├ž olarak kendini kabul ettirmi┼čti; onunla anla┼čmak ve birbirlerinin kar┼č─▒l─▒kl─▒ kuyusunu kazmak yerine i┼čbirli─či yapmak daha ak─▒ll─▒ca g├Âr├╝n├╝yordu.
Ortakla┼ča bir program d├╝zenlemek amac─▒yla, Ali R─▒za Pa┼ča kabinesinde bahriye naz─▒r─▒ ve millicilere kar┼č─▒ iyi niyet sahibi olan Salih Pa┼ča Anadolu'ya g├Ânderildi. ─░ki taraf 18 Ekim 1919'da Amasya'da bulu┼čtu; birka├ž g├╝n s├╝ren g├Âr├╝┼čmelerden sonra h├╝k├╝metle Heyet-i Temsiliye aras─▒nda kesin bir uzla┼čmaya var─▒ld─▒. Saltanat ve halifeli─čin dokunulmazl─▒─č─▒ her iki taraf├ža da en y├╝ksek ilke olarak kabul ediliyordu. Fakat en ├Ânemli nokta, Erzurum ve Sivas kongreleri kararlar─▒n─▒n iki ana ilkesinin, tam ba─č─▒ms─▒zl─▒k ve saptanm─▒┼č bulunan s─▒n─▒rlar─▒n i├žindeki topraklar─▒n b├Âl├╝nmezli─činin savunulmas─▒ ilkelerinin ┼čimdi ─░stanbul h├╝k├╝metince de benimsenmesiydi.
As─▒l p├╝r├╝zl├╝ konu, Heyet-i Temsiliyenin feshedilmesi, yani yasal olmayan yan bir h├╝k├╝metin varl─▒─č─▒ sorunu ask─▒da b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒. Bu konuda yeni meclisin toplanmas─▒ndan sonra karara var─▒lacakt─▒; ancak bu meclisin tam bir g├╝ven ve serbestlik ortam─▒ i├žinde toplanabilmesi ko┼čulu sakl─▒ tutuluyordu; daha do─črusu bu ┼čekilde bir a├ž─▒k kap─▒ b─▒rak─▒l─▒yordu.
Ba┼čkent i┼čgal alt─▒nda oldu─ču i├žin Mustafa Kemal, yeni se├žilecek parlamentonun ├╝lkenin i├ž kesiminde bir yerde toplanmas─▒n─▒ istemekteydi. Fakat bu konuda yaln─▒zca h├╝k├╝metle de─čil, kendi arkada┼člar─▒na da g├Âr├╝┼č├╝n├╝ kabul ettiremiyordu. Onlar ─░stanbul'dan ve padi┼čahtan ayr─▒lmak istemiyorlard─▒; bir yandan da b├Âyle bir durumda yasal iktidar─▒n t├╝m├╝yle generalin n├╝fuzu alt─▒na girmesinden kayg─▒lan─▒yorlard─▒.
«   01   ...    15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   ...    56   »   


´╗┐