´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 26


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Mustafa Kemal de bu noktada boyun e─čmek zorunda kald─▒; ne var ki ilerde g├Âr├╝lece─či ├╝zere bunu kabul edi┼či de, ba┼čar─▒s─▒ndaki yard─▒mc─▒ ├Â─čelerden biri olmu┼čtur.
Resm├« h├╝k├╝met Anadolu'nun d├╝men suyuna girip, bizzat padi┼čah da hi├ž de─čilse g├Âr├╝n├╝┼čte, i┼čbirli─čini zorunlu say─▒nca -yeni se├žimlerin yap─▒lmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra- ikinci ve ├žok daha ├Ânemli bir g├Âreve el at─▒labilirdi. ┼×imdiki gibi bir d├╝nyada, tatl─▒l─▒kla s├Âz ge├žirmek ├žok zordu. Mill├« program─▒n ma─črur s├Âzleri, e─čer ard─▒nda ger├žek bir g├╝├ž yoksa bo┼č laflar halinde kalmaya mahk├╗mdu. Ba─č─▒ms─▒zl─▒k pazarl─▒kla elde edilemezdi; bir ├╝lkeyi ele ge├žirmi┼č olan─▒n, dost├ža s├Âzlerle pohpohlanarak ├žekip gitmesi sa─članamazd─▒. ┼×uras─▒ kesin bir ger├žektir ki, ├Ânder -herhalde sadece o- daha en ba┼čtan sava┼čarak bir hesapla┼čman─▒n ka├ž─▒n─▒lmazl─▒─č─▒n─▒ anlam─▒┼čt─▒, fakat ba┼č─▒na zafer ├želengi takma sevdal─▒s─▒ generallerden de─čildi. Hi├ž ┼č├╝phe yok ki, e─čer olana─č─▒n─▒ bulabilseydi, hedefine bar─▒┼č├ž─▒l yollardan ula┼čmay─▒ ye─člerdi. Fakat b├Âyle bir ┼čey hi├ž de olas─▒ g├Âr├╝nm├╝yordu. B├Âylece ┼čimdi ordunun kal─▒nt─▒s─▒ndan, i┼če yarayacak yeni bir silahl─▒ kuvvet yaratmak ├žabalar─▒na giri┼čti. M├╝tarekenin ├Âng├Ârd├╝─č├╝ ┼čekilde askerler terhis edilece─či yerdi, alaylar yeniden g├╝├žlendirildi; subaylar─▒n g├Ârevlerine son verilece─či yerde, ayr─▒lm─▒┼č olanlara bile yeniden g├Ârev verildi; sil├óhlar teslim edilece─či yerde, toplan─▒p elden ge├žirildi ve yeniden birliklere da─č─▒t─▒ld─▒. D├╝zenli k─▒talar─▒n yan─▒ s─▒ra g├Ân├╝ll├╝ birlikleri kuruldu. ┼×a┼č─▒rt─▒c─▒ olan, uzun sava┼člardan ve bunca a─č─▒r kay─▒plar verilmi┼č olmas─▒ndan sonra dahi, halk y─▒─č─▒nlar─▒n─▒n sava┼čmak i├žin seve seve ko┼čup gelmeleriydi; daha da ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ olan─▒ ise b├╝t├╝n bunlar─▒n a├ž─▒k├ža i┼čgal kuvvetlerinin g├Âzleri ├Ân├╝nde cereyan etmesiydi.
Damat Ferit kabinesi, Sivas'tan d├╝┼č├╝r├╝ld├╝─č├╝ zaman, y├╝ksek komiserler Anadolu'da ciddi olarak hesaba kat─▒lmas─▒ gereken yeni bir g├╝c├╝n -ya da onlar─▒n anlad─▒─č─▒ ┼čekilde yeni bir partinin- do─čdu─čunu hemen anlam─▒┼člard─▒. ┼×imdi, milliciler T├╝rkiye'de a─č─▒r basan etken olduklar─▒na ve yeni h├╝k├╝met de onlarla anla┼čma yapt─▒─č─▒na g├Âre, i┼čgalci patronlar onlarla yak─▒nl─▒k kurmak yollar─▒n─▒ arad─▒lar. Onlara gelecekteki bar─▒┼č antla┼čmas─▒ i├žin ihtiya├žlar─▒ vard─▒; ayr─▒ca m├╝ttefiklerin her biri, daha sonralar─▒ T├╝rkiye'de n├╝fuz kazanmak hesaplar─▒yla yaranmak istemekteydiler.
Bunun ├╝zerine m├╝ttefiklerin temsilcileri yar─▒n belki de sadrazam olacak bu ÔÇťyeni adamÔÇŁla temasa ge├žmek i├žin ikide bir Sivas'ta boy g├Âstermeye ba┼člad─▒lar. Ne istedi─čini ├žok iyi bilen bu general, her geleni ├žok g├╝├žl├╝ bi├žimde derinlemesine etkiliyordu; s├Âz├╝n├╝ esirgemiyor, dolamba├žl─▒ yollara sapm─▒yor, ├žok net evet ve hay─▒rlarla, k─▒sa ve kesin konu┼čuyordu; Do─čuda g├Âr├╝lmesine al─▒┼č─▒lm─▒┼č insanlardan bamba┼čka bir adamd─▒. G├Âr├╝┼čmelere her zaman i├žin haz─▒r g├Âr├╝n├╝yor, fakat temel isteklerinden ├Âd├╝n vermiyordu. ÔÇťB├╝t├╝n Arabistan'─▒, ayr─▒ca Suriye'yi alabilirsinizÔÇŁ diyordu, ÔÇťFakat T├╝rkiye'den elinizi ├žekiniz. Biz sadece her halk─▒n hakk─▒ olan─▒ istiyoruz. Kendi mill├« s─▒n─▒rlar─▒m─▒z i├žinde ├Âzg├╝r bir devlet, hepsi bu kadar, ne bir zerre fazla, ne bir zerre eksik.ÔÇŁ Yenilmi┼č biri b├Âyle mi konu┼čurdu? Ona s├Âz ge├žirilecek gibi de─čildi, bir hayalpereste benziyordu.
Galipler havan─▒n ba┼čkentte de de─či┼čti─čini fark ettiler. Yine fark ettiler ki, bu sefer yeni bir partinin iktidara ge├žmek istemesi de─čildi s├Âz konusu olan; genel bir hareketti bu, b├╝t├╝n halk─▒ kapsam─▒┼č bir hareket. Bununla ba┼ča ├ž─▒k─▒labilecek miydi?

* * *

Bu s─▒rada Paris'in d├Ârt b├╝y├╝kleri, y├╝ce Valhallalar─▒n da (*) oturmakta ve d├Ârt bir yana g├╝mb├╝r g├╝mb├╝r buyruklar vermekteydiler.
Fakat bunlardan Do─ču'nun pay─▒na d├╝┼čen, y─▒ld─▒r─▒mlardan yoksun kuru g├╝r├╝lt├╝yd├╝ yaln─▒zca. Emperyalist├že arzular─▒n─▒ enerjik bi├žimde ortaya koymalar─▒na, g├╝├žleri yetmiyordu. Kendi halklar─▒ bar─▒┼č ├Âzlemi ├žekmekteydiler. Karadeniz'de Frans─▒z bahriyelileri isyan etmi┼čti; ─░talyan birlikleri Arnavutluk'ta sava┼čmay─▒ reddetmi┼člerdi; Whitehall'de sava┼č bakanl─▒─č─▒ ├Ân├╝nde ─░ngiliz askerleri toplan─▒p, ordunun terhis edilmesinin geciktirilmesini protesto etmi┼člerdi. Her haberin g├Âz a├ž─▒p kapan─▒ncaya kadar kulaktan kula─ča yay─▒ld─▒─č─▒ Do─ču'da, b├╝t├╝n bunlar ayr─▒nt─▒s─▒yla ├Â─črenilmi┼č bulunuyordu.
«   01   ...    16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   ...    56   »   


´╗┐