´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 27


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


├ťstelik Do─ču'da durum bug├╝nlerde hi├ž de i├ž a├ž─▒c─▒ g├Âr├╝nm├╝yordu. Rusya'da b├╝t├╝n ├žabalara ra─čmen Bol┼čeviklerle ba┼ča ├ž─▒k─▒lamam─▒┼čt─▒. General Denekin'in ÔÇťBeyaz OrduÔÇŁsu, bunca para harcanarak donat─▒ld─▒─č─▒ ve nice umutlarla yolland─▒─č─▒ halde, pek feci ┼čekilde peri┼čan olmu┼čtu. Sovyet iktidar─▒ giderek daha ├žok sa─člamla┼č─▒yor ve yay─▒l─▒yordu. ─░ngiltere zengin petrol kaynaklar─▒ bulunan Transkafkasya'dan vazge├žmek zorunda kalm─▒┼čt─▒. ├çar─▒n devrilmesinden sonra, ─░ngilizlerin ├žantada keklik sand─▒klar─▒ ─░ran'a da Bol┼čevik dalgas─▒ bula┼čacak gibi g├Âr├╝n├╝yordu ve ilk direni┼č k─▒p─▒rdan─▒┼člar─▒ orada da ba┼člam─▒┼č bulunuyordu. Hindistan'a do─čru gidilecek olursa Afganistan'da ─░ngiliz himaye y├Ânetimini kesinlikle kovmak isteyen yeni Kral Aman-Ullah'la adamak─▒ll─▒ bir sava┼ča tutu┼čulmu┼čtu. Rus Sovyetleri b├╝t├╝n d├╝nyaya kapitalist emperyalizme kar┼č─▒ ─░sl├óm d├╝nyas─▒n─▒n koruyucusu olduklar─▒n─▒ il├ón etmi┼člerdi. ─░stanbul'da da millicilerin ├Ânderi Mustafa Kemal'in ─░tilaf devletlerinin isteklerinden hi├žbirini bar─▒┼č├ž─▒ yoldan kabul etmeyeceklerini anlad─▒─č─▒ndan, Moskova'yla temasa ge├žti─či s├Âylentisi dola┼č─▒yordu. Bu arada h─▒zla silahlanmas─▒ da g├Âzden ka├žmamaktayd─▒.
─░stanbul'daki y├╝ksek komiserler kendi h├╝k├╝metlerini tekrar ve tekrar uyarm─▒┼člar, bu tehditk├ór haz─▒rl─▒klara dikkatlerini ├žekmi┼člerdi. Ba┼čkent b├╝y├╝k bir ├Âr├╝mcek a─č─▒n─▒n merkezi gibiydi, ├╝lkenin d├Ârt bir yan─▒na yay─▒lm─▒┼č a─č─▒ndan meydana gelen en hafif sars─▒nt─▒lar bile burada duyuluyordu.
Fakat d├╝nyan─▒n patronlar─▒ elbette her ┼čeyi daha iyi bilirlerdi. Onlar h├ól├ó kar┼č─▒lar─▒nda viraneye d├Ânm├╝┼č bir Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun kal─▒nt─▒s─▒ oldu─ču san─▒s─▒ndayd─▒lar; vatan topra─č─▒ndan f─▒┼čk─▒ran dipdiri, yepyeni g├╝c├╝n fark─▒nda de─čildiler.
Kemalist hareket mi? T├╝rkiye'nin bir i├ž politika i┼čiydi bu; alt taraf─▒ J├Ân T├╝rk hareketinin yeni bir at─▒l─▒m─▒yd─▒. B├Âyle i├ž ayaklanmalar ise yenilgiye u─črat─▒lm─▒┼č b├╝t├╝n ├╝lkelerde g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝. B├╝t├╝n ├ž─▒rp─▒nmalara ve ├Âfkeli kayna┼čmalara ra─čmen, yenilenler eninde sonunda galiplerin dikte ettirece─či duruma boyun e─čmi┼člerdi. Bunlar─▒n da yapabilecekleri ba┼čka bir ┼čey var m─▒yd─▒? Ba┼čka bir ┼čey olabilir miydi? ─░zmir'de Yunanl─▒lara kar┼č─▒ s├╝rd├╝r├╝len ├žete sava┼člar─▒n─▒n ciddi bir ├Ânemi yoktu; b├Âyle ┼čeyler Yukar─▒ Silezya'da da ya┼čanm─▒┼čt─▒. Bunun d─▒┼č─▒nda ortada ger├žek anlamda bir silahl─▒ g├╝├ž yoktu. T├╝rk ordusu hi├ž denilecek bir durumdayd─▒, kal─▒nt─▒lar─▒ da yoldan yoksun, demiryolundan yoksun ├╝lkede sa─ča sola da─č─▒lm─▒┼čt─▒. ┼×u generalin ├╝├ž m├╝ttefik, ayn─▒ zafer kazanm─▒┼č b├╝y├╝k devlete kar┼č─▒ en k├╝├ž├╝k bir giri┼čimde bulunabilece─čini d├╝┼č├╝nmek bile d├╝ped├╝z sa├žmalamakt─▒. ─░stanbul'daki y├╝ksek komiser baylar anla┼č─▒lan kendilerini Do─čunun hayallerine kapt─▒rm─▒┼člar, hayaletler g├Ârmekteydiler.
Bar─▒┼č, daha do─črusu ganimetin b├Âl├╝┼č├╝lmesi konusunda h├ól├ó bir karara var─▒lamam─▒┼čt─▒, daha bir s├╝re var─▒laca─ča da benzemiyordu. Fakat d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č bak─▒m─▒ndan da galiplerin cephesinin sa─člaml─▒─č─▒ hakk─▒nda en k├╝├ž├╝k bir ┼č├╝phenin ortaya ├ž─▒kmas─▒na olanak verilmemeliydi.
8 Kas─▒m 1919'da ─░ngiltere Ba┼čbakan─▒ Lloyd George, Guild Hall'de b├╝y├╝k bir s├Âylev verip, kas─▒la kas─▒la b├╝t├╝n d├╝nyaya Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'na kabul ettirilecek bar─▒┼č antla┼čmas─▒n─▒n ana ilkelerinde m├╝ttefiklerin tam bir g├Âr├╝┼č birli─čine vard─▒─č─▒n─▒ il├ón etti. G├Âr├╝┼č birli─čine vard─▒klar─▒, Rumlar─▒n Ermenilerin ve Araplar─▒n oturdu─ču b├╝t├╝n b├Âlgelerde k├Ât├╝ T├╝rk y├Ânetiminin sona erdirilmesiydi; Karadeniz ve Ege denizindeki limanlar─▒n b├╝t├╝n milletlere a├ž─▒k bulundurulmas─▒yd─▒; bo─čazlar ve limanlar g├Âzetim alt─▒nda bulundurulacakt─▒, ├Âzellikle bo─čazlar Prusya militarizminin emri ├╝zerine, buralar─▒ m├╝ttefiklere kapatmaya kalk─▒┼čm─▒┼č bir h├╝k├╝metin eline teslim edilemezdi.
Diplomat olduklar─▒ kadar iyi de adam sarraf─▒ olan T├╝rkler, bu esip g├╝rlemeye pabu├ž b─▒rakmad─▒lar. G├Âr├╝┼č├╝ sorulan eski bir devlet adam─▒, m├╝ttefiklerin bir temsilcisine ÔÇť─░tilaf devletleri g├Âr├╝┼č birli─činde olduklar─▒n─▒, insan─▒n ger├žekten inanabilece─činden ├žok daha fazla bir gayretke┼člikle vurguluyorlarÔÇŁ demi┼čti.
Ancak b├Âylesine bir g├Âr├╝┼č birli─či yine de, ─░ngiltere ile Fransa'n─▒n k─▒sa bir s├╝re ├Ânce, Do─čudaki manda y├Ânetimlerinin b├Âl├╝┼č├╝lmesiyle ilgili olarak yapt─▒klar─▒ anla┼čmada g├Âr├╝┼č├╝lm├╝┼čt├╝. Buna g├Âre Fransa'ya,
«   01   ...    17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   ...    56   »   


´╗┐