´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 30


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


tang─▒r tungur, ast─▒ml─▒ bir arabayd─▒ bu. Ve i├žinde ÔÇťPa┼čaÔÇŁ oturuyordu; pek g├Âsteri┼čsiz, hayallerde tasarlanan pek bamba┼čkayd─▒.
Sade bir spor giysi vard─▒ ├╝st├╝nde; hi├žbir s├╝s├╝, hi├žbir sil├óh─▒ yoktu, oysa oralarda her k├Âyl├╝ bir sil├óh ta┼č─▒rd─▒, sadece ellerini dayad─▒─č─▒ kal─▒n bir bastonu vard─▒. Kendisinde eski Do─ču'yu hat─▒rlatan tek ┼čey, koyu renk astragandan y├╝ksek kalpa─č─▒yd─▒. Bu kalpak ┼čimdi Anadolu mill├« hareketinin simgesi olmu┼čtu. Fakat belki de hi├žbir ┼čatafatl─▒ yan─▒ bulunmad─▒─č─▒ i├žin, havan─▒n kavurdu─ču, esmerle┼čmi┼č y├╝z├╝ ├žok daha etkileyici ┼čekilde g├Âze ├žarp─▒yordu. Bu y├╝zde b├╝y├╝leyici, ├žekici bir ┼čeyler vard─▒; enerji f─▒┼čk─▒r─▒yordu her yan─▒ndan; bu y├╝ze her ┼čeyi g├Âze alman─▒n, fedak├órl─▒─č─▒n en b├╝y├╝─č├╝n├╝ yapman─▒n kararl─▒l─▒─č─▒ ├žizilmi┼č gibiydi; ayn─▒ zamanda g├╝ven, cesaret telkin ediyor, hayranl─▒k, ba─čl─▒l─▒k uyand─▒r─▒yordu. ÔÇťAllah'─▒n bize bir ihsan─▒ÔÇŁ diye f─▒s─▒lda┼čt─▒ k├Âyl├╝ler; bu s─▒rada alk─▒┼člar, m├╝zik, hayk─▒r─▒┼člar ortal─▒─č─▒ ├ž─▒nlat─▒yordu, bu sesleri kad─▒nlar─▒n en tiz perdeden ho┼č geldin ├ž─▒─čl─▒klar─▒ bast─▒rmaktayd─▒.

* * *

Mustafa Kemal, olaylar─▒n a─č─▒rl─▒k merkezi giderek bat─▒ya kayd─▒─č─▒ i├žin, kararg├óh─▒n─▒ Ankara'ya nakletmi┼čti. Bu kent hem merkezi, hem g├╝venli yerdeydi, ayr─▒ca demiryolu ba─člant─▒s─▒n─▒n son istasyonuydu; tek hatl─▒ bir demiryolu Anadolu'yu kuzeyden g├╝neye a┼čan b├╝y├╝k hatta ba─člant─▒l─▒yd─▒. B├Âylece bat─▒ ve g├╝ney cephelerine daha yak─▒nla┼č─▒lm─▒┼č oluyor, ba┼čkentle de do─črudan ba─člant─▒ kuruluyordu - ┼ču anda en ├Ânemli olan da buydu- ├ž├╝nk├╝ oyunun bundan sonraki perdesinin orada, ─░stanbul'da oynanmas─▒ gerekiyordu.
Yeni meclis i├žin yap─▒lan se├žimler beklenen sonucu vermi┼čti; milliyet├žiler b├╝y├╝k bir ├žo─čunluk elde etmi┼člerdi. Liberaller, Damat Ferit Pa┼ča partisi tek bir temsilci bile ├ž─▒karamam─▒┼čt─▒. Bu arada Mustafa Kemal de milletvekili olmu┼čtu, fakat ilerisini g├Ârebildi─činden ba┼čkente gitmek istemiyordu. Milliyet├ži grupla Ankara'da bir haz─▒rl─▒k toplant─▒s─▒ yapt─▒, gerekli direktifleri verdi ve meclise kat─▒lmamas─▒na ra─čmen kendisini ba┼čkan se├žmelerini istedi. Rauf Bey grubun parti lideri olarak g├Ârevlendirildi.
11 Ocak 1920'de ─░stanbul'da son Osmanl─▒ Parlamentosu padi┼čah ad─▒na okunan bir s├Âylevle a├ž─▒ld─▒. Mustafa Kemal i├žin ├žok kritik bir a┼čamayd─▒ bu.
Kendisi milletvekili se├žimlerini yapt─▒rm─▒┼č ve bunu milletin yasal temsili olarak tan─▒m─▒┼čt─▒. B├Âylece devrimin merkezi Heyet-i Temsiliye, varolu┼čunun yasal dayana─č─▒n─▒ kaybetmi┼č oluyordu; bundan b├Âyle ancak parti ├Ârg├╝t├╝ s─▒fat─▒yla bir ge├žerlili─či olabilirdi. S├Âz ┼čimdi meclisindi. E─čer meclis onun y├Ânetiminden ├ž─▒kar ve kendi bildi─či yola giderse, o zaman hareketin dizginlerini elden ka├ž─▒rmak ve hedeflerine ters d├╝┼čen bir d├╝men suyuna girmek tehlikesi vard─▒.
Daha ilk g├╝nden Anadolu milletvekilleri, ─░stanbul'un etkilerine hemen kap─▒l─▒verdiler. B├╝y├╝k ├žo─čunlu─čuyla meclise y├Ân verebilecek olan milliyet├ži grup, Pa┼čan─▒n istedi─či ve parti arkada┼člar─▒n─▒n da telkin eti─či kararl─▒l─▒kla ortaya ├ž─▒kmad─▒. Mustafa Kemal'in diktat├Ârce ba┼č─▒na buyruklu─čuna kar┼č─▒ ku┼čkular a─č─▒r basm─▒┼čt─▒. Onun direktiflerine uyulmad─▒, nitekim -Rauf Bey'in telkiniyle- Mustafa Kemal'i de─čil de, millicilerden renksiz birini ba┼čkan se├žtiler (*).
Bununla birlikte meclis, Erzurum ve Sivas Kongrelerinin en ├Ânemli karar─▒n─▒, yani Misak-─▒ Mill├«yi bir bildiri halinde saptayarak kabul etti. Fakat bu daha ├žok ┼čeklen bir karard─▒; tart─▒┼čmalara ve ├Âd├╝nlere hayli a├ž─▒k kap─▒ b─▒rak─▒yordu. Milletvekilleri genellikle anla┼čma ve uzla┼čmaya e─čilimdeydiler, ├Ânderin radikalizmini anlam─▒┼č de─čildiler. Asl─▒na bak─▒l─▒rsa kendilerini ├Âteden beri huzursuz eden devrimci havadan s─▒yr─▒ld─▒klar─▒ i├žin de sevin├žliydiler.
M├╝ttefikler T├╝rk h├╝k├╝metine resmen verdikleri notada, ─░stanbul ve bo─čazlar─▒n sultan─▒n egemenli─čine b─▒rak─▒laca─č─▒n─▒ bildirdiler; asl─▒nda T├╝rklere kar┼č─▒ bir l├╝tufta bulunmaktan ├žok, s─▒k─▒nt─▒l─▒ bir konuya ├ž├Âz├╝m bulmakt─▒ bu, ├ž├╝nk├╝ b├╝y├╝k devletlerden hi├žbiri di─čerlerinin bu kilit noktalarda ├╝st├╝nl├╝k kazanmas─▒n─▒ istemiyordu.
«   01   ...    20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   ...    56   »   


´╗┐