´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 32


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Mustafa Kemal telgrafla verdi─či cevapta, ├Ânderlerin ele ge├žmemeye bakmalar─▒n─▒ ve zaman─▒nda g├╝venli bir yere s─▒─č─▒nmalar─▒n─▒ bildirdi.
Derken 16 Mart 1920 sabah─▒ ├žok erken saatlerde cezaland─▒rma harek├ót─▒ ba┼člat─▒ld─▒. Yap─▒lan i┼č ─░stanbul'un daha esasl─▒, s├Âzde ÔÇťdisiplinliÔÇŁ i┼čgaliydi. Harek├ót─▒ m├╝ttefik silahl─▒ kuvvetlerinin ba┼čkomutan─▒ s─▒fat─▒yla ─░ngiliz generali Sir Henry Wilson y├Ânetiyordu. Paris ve Roma ger├ži ortakla┼ča al─▒nacak ├Ânlemleri onaylam─▒┼člard─▒, fakat bunun uygulamas─▒na kat─▒lmak istemediler. Bu y├╝zden i┼čgal ├ž─▒karmas─▒ yaln─▒zca ─░ngiliz Deniz Kuvvetlerince yap─▒ld─▒. Fransa ile ─░talya i┼čgalin ba┼čar─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve ba┼čkentin t├╝m├╝yle ─░ngiliz denetimi alt─▒na girmek tehlikesinin belirdi─čini g├Âr├╝nce, hemen harekete ge├žip kentin denetiminde paylar─▒n─▒ istediler.
─░ngiliz birlikleri bir bask─▒n harek├ót─▒yla ana caddeleri tuttular. T├╝rk karakollar─▒na ve polis merkezlerine girdiler, telgrafhaneleri ve b├╝t├╝n ├Ânemli devlet binalar─▒n─▒ i┼čgal ettiler.
Harbiye nezaretinin telgraf merkezinde yi─čit bir memur, Ankara'yla ba─člant─▒y─▒ s├╝rd├╝rmek i├žin, son saniyeye kadar g├Ârevi ba┼č─▒nda kald─▒. Son telgraf─▒ ┼č├Âyleydi: ÔÇť─░ngilizler kente girdiler. Sabah─▒n erken saatinde, askerlerimiz hen├╝z uyurken n├Âbet├žilere sald─▒rd─▒lar. Alt─▒ ├Âl├╝ ve on be┼č yaral─▒ var. Durmadan yeni birlikler caddelerden ge├žiyor. ┼×u anda ─░ngiliz askerleri bakanl─▒─ča yakla┼č─▒yorlar. Geldiler. Nizamiye kap─▒s─▒ndalar. Ba─člant─▒y─▒ kesiniz. ─░ngilizler burada.ÔÇŁ Ondan sonra da Ankara'n─▒n ba┼čkentle ba─člant─▒s─▒ kesildi.
Daha geceden mill├« parti milletvekillerinden bir k─▒sm─▒ evlerinde tutuklanm─▒┼čt─▒, aralar─▒nda Rauf Beyle Fethi Bey de vard─▒. Hepsini zaten dolu olan hapishanelere kapatt─▒lar; buralarda siyasal nedenlerle tutuklanm─▒┼č, kimi ├╝st kimi alt r├╝tbeden bir y─▒─č─▒n subay ve memur, adi su├žlularla birlikte, a─č─▒lda koyunlar gibi ├╝st ├╝ste bulunmaktayd─▒. Baz─▒lar─▒ yanl─▒┼čl─▒kla t─▒k─▒lm─▒┼čt─▒ buraya, baz─▒lar─▒ da neyle su├žland─▒r─▒ld─▒klar─▒n─▒ bilmeden iki y─▒ld─▒r buradayd─▒.
Ertesi g├╝n├╝ b├╝t├╝n hapishaneler bo┼čalt─▒ld─▒; i├žerde kim varsa ister bakan ya da soyguncu katil, ister milletvekili veya h─▒rs─▒z, ister su├žlu ister su├žsuz olsun, hepsi hi├žbir sorgulama ya da buna benzer bir i┼člem yap─▒lmadan, bir sava┼č gemisine bindirilerek Malta adas─▒na g├Ât├╝r├╝ld├╝; orada hi├ž de iyi olmayan ko┼čullar alt─▒nda, kalede tutsak hayat─▒ ya┼čamaya ba┼člad─▒lar.
─░stanbul'un zorbaca i┼čgalinden ├žok, ├Âzellikle bu keyfi s├╝rg├╝n, ciddi sonu├žlar do─čurmu┼čtur. Bir ─░ngiliz bu konuda ÔÇťB├╝y├╝k Britanya adaletine olan inan├ž ├žok a─č─▒r bir darbe yemi┼čtirÔÇŁ diye yazar. Ba┼čkentten genel bir g├Â├žt├╝r ba┼člad─▒. Milletvekillerinden bir k─▒sm─▒ tam zaman─▒nda ka├žmay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒; onlar─▒ subaylar, memurlar ve mill├« harekete kat─▒lm─▒┼č ya da ┼čimdi kat─▒lmay─▒ d├╝┼č├╝nen herkes izledi. Padi┼čaha kar┼č─▒ nefret duygusu gittik├že b├╝y├╝yordu. Onun dan─▒┼čmalar─▒n─▒n tutuklanan kimselerin adlar─▒n─▒ d├╝┼čmana verdi─či s├Âyleniyordu. M├╝ttefikler kendilerini bir ba┼čkentin sahibi olarak g├Ârmekteydiler; ne var ki buras─▒ asl─▒nda bir ba┼čkent de─čildi art─▒k. On ikiden vurmak istemi┼člerdi, ama karavana atm─▒┼člard─▒.
─░stanbul'da s─▒k─▒y├Ânetim il├ón edildi. Bas─▒na ├žok kat─▒ bir sans├╝r kondu. Posta, telgraf, polis ├Ârg├╝tleri m├╝ttefiklerin y├Ânetimi alt─▒na girdi.
Bakanl─▒klar i┼člevlerini s├╝rd├╝receklerdi, fakat s─▒k─▒ g├Âzetim alt─▒nda bulundurulacaklard─▒. Halka hitaben yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒ bir bildiri yay─▒mland─▒, ├Âzetle kendi halinde uysalca ya┼čaman─▒n en ba┼čta gelen yurtta┼čl─▒k g├Ârevi oldu─ču belirtiliyor ve bildiri ÔÇťHer T├╝rk devleti vatanda┼č─▒n─▒n en birinci ├Âdevi, sultan─▒n buyruklar─▒na boyun e─čmesidirÔÇŁ s├Âzleriyle bitiyordu.
Sultan Vahdettin kendini milliciler k├óbusundan kurtulmu┼č say─▒yordu. ├çok iyi bildi─či bir ┼čey de -bunu sadece o ve Mustafa Kemal bilmekteydi- generalin ba┼čar─▒ya ula┼čmas─▒ halinde taht─▒n da saltanat─▒n da sona erece─čiydi. Millicilere kar┼č─▒ ac─▒mas─▒z d├╝┼čmanl─▒─č─▒, ─░ngiltere'ye d├Ârt elle sar─▒lmas─▒ ve korkusundan ileri gelen k├Ârce tutumu hep bundan kaynaklan─▒yordu. Oysa cesur bir ad─▒m atabilseydi belki kendini
«   01   ...    22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   ...    56   »   


´╗┐