´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 38


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Galip devletlerin bu bar─▒┼č palmiyesi Mustafa Kemal'in imdad─▒na tam zaman─▒nda yeti┼čmi┼čti; kendisine d├╝┼čmanlar─▒ taraf─▒ndan yap─▒lm─▒┼č ku┼čkusuz en iyi yard─▒md─▒ ve ayn─▒ zamanda ona davas─▒n─▒ en parlak bi├žimde savunmak olana─č─▒ vermi┼čti.
Bar─▒┼č─▒n neler getirip neler g├Ât├╝rece─či haberi t├╝m ├╝lkede bir f─▒rt─▒na u─čultusu gibi yank─▒land─▒. Ancak ┼čimdi, Avrupa'n─▒n bu ac─▒mas─▒z sald─▒r─▒s─▒ kar┼č─▒s─▒ndad─▒r ki, mill├« d├╝┼č├╝nce geni┼č halk y─▒─č─▒nlar─▒ aras─▒nda da kendisine sa─člam bir zemin bulmu┼čtu. En ├╝cra k├Âylerdeki Anadolu k├Âyl├╝s├╝ bile, ┼ču anda varl─▒─č─▒n─▒n s├Âz konusu oldu─čunu anlam─▒┼čt─▒. Her ne ┼čekilde olursa olsun bundan daha k├Ât├╝s├╝ gelemezdi. Bir avu├ž uzak g├Âr├╝┼čl├╝ adam─▒n ekti─či tohum ba┼čak vermekteydi. Art─▒k Ankara'daki Pa┼ča'y─▒ kurtulu┼č ve umut olarak g├Ârmeyen hemen kimse kalmam─▒┼čt─▒; b├Âylece hemen her T├╝rk de ┼čimdi milliyet├ži olmu┼čtu. Yaln─▒z padi┼čah ile eski kafal─▒ T├╝rk ├ževreleri h├ól├ó umutsuz ├žaresizlikleriyle ─░ngiltere'nin ete─čine d├Ârt elle sar─▒lmaktayd─▒lar.
─░├ž sava┼č bir anda Ankara'n─▒n lehine d├Ân├╝verdi. ├ťlkedeki isyanlar sona ermi┼čti; sadece K├╝rtler aras─▒nda bir s├╝re daha alevi devam etti. Haziran ba┼člar─▒nda m├╝ttefiklerin i┼čgalinde bulunan ve kibirli filolar─▒n─▒n egemenli─čindeki ba┼čkent bile tehdit alt─▒na girmi┼čti.
Yar─▒m g├Ân├╝lle d├Âv├╝┼čen padi┼čah ordusu, Kemalistler taraf─▒ndan bozguna u─črat─▒lm─▒┼č, ├žete ba┼č─▒ ├çerkez Anzavur vurulmu┼čtu. ─░stanbul b├Âlgesini korumak i├žin tahkim edilmi┼č bulunan ─░zmit'teki zay─▒f ─░ngiliz hatlar─▒n─▒n arkas─▒na s─▒─č─▒n─▒yorlard─▒. Milliyet├ži g├Ân├╝ll├╝ birlikler de bunlar─▒ kovalamaktayd─▒; b├Âylece ─░zmit'in her iki yan─▒ndan Marmara k─▒y─▒lar─▒na ve hatta ─░stanbul Bo─čaz'─▒n─▒n yak─▒nlar─▒na kadar ilerlediler. Ayn─▒ anda ba┼čkent arkadan da, Do─ču Trakya'da mill├« harekete eyleme ge├žirmi┼č bulunan General Cafer Tayyar'─▒n birliklerinin tehdidi alt─▒na girdi. Bunun ard─▒ndan b├╝t├╝n T├╝rk mill├« ordusunun Mustafa Kemal'in komutas─▒nda ─░stanbul'un ├Ân├╝nde g├Âr├╝nmeyece─čini kim bilebilirdi? M├╝ttefiklerin i┼čgal birlikleri b├Âylesi bir eyleme kar┼č─▒ s├╝rekli direni┼č g├Âsterebilecek g├╝├žte de─čildi.
Londra ├žok g├╝├ž durumda kalm─▒┼čt─▒. Bu ├ž─▒lg─▒n Mustafa Kemal'den daha da tehlikeli, ba┼čka bir b├╝y├╝k has─▒m daha ortaya ├ž─▒km─▒┼č, ┼čimdi Britanya d├╝nya imparatorlu─čunu s─▒k─▒┼čt─▒r─▒yordu. Rusya'n─▒n Sovyet ordular─▒, ─░ngilizlerin son umudu olan General Vrangel'i peri┼čan edip K─▒r─▒m'a geri p├╝sk├╝rtm├╝┼čler, Kafkasya'daki devletleri de Bol┼čevikle┼čtirmeye ba┼člam─▒┼člar, ─░ran'a girmi┼čler ve bu ├╝lkeyi ─░ngilizlere kar─▒┼č ayakland─▒rm─▒┼člard─▒. Lord Curzon'un -Kafkas ├╝lkeleri ile ─░ran'─▒ ─░ngiltere'nin n├╝fuz alan─▒ i├žine almak, ─░stanbul'da g├╝venlik bir ara-├╝sle Hindistan'a karadan ikinci bir k├Âpr├╝ kurmak- ┼čeklindeki ileriye y├Ânelik pl├ónlar─▒, Bol┼čevik at─▒l─▒m─▒ kar┼č─▒s─▒nda t├╝m umutlar─▒ bo┼ča ├ž─▒karak y─▒k─▒lm─▒┼čt─▒. Kafkas ya ile ─░ran'dan k─▒sa s├╝re ├Ânce vazge├žmek zorunda kal─▒nm─▒┼čt─▒; Anadolu'da art─▒k tek t├╝k bir ─░ngiliz askeri bulunmuyordu. ┼×imdi bir de Ankara ile Moskova'n─▒n ittifak g├Âr├╝┼čmelerine ba┼člad─▒klar─▒ s├Âyleniyordu. Bol┼čeviklere Anadolu ve ─░ran ├╝zerinden g├╝neye giden yollar a├ž─▒lm─▒┼č bulunmaktayd─▒. ├ťstelik Hindistan'da huzursuzluklar ba┼čg├Âstermi┼čti. M─▒s─▒r ise karga┼ča i├žindeydi. ─░ngiltere seferberli─či daha yeni sona erdirmi┼čti, elde kalan k├╝├ž├╝k ordusu, ─░rlanda'daki ayaklanmayla u─čra┼č─▒yordu. Yeniden bir seferberlik yapmak, ├╝stelik bunu Do─čuda sava┼čmak i├žin yapmak, hay─▒r, ┼ču anda ├╝lke bunu kabullenecek havada de─čildi.
Paris'te de durum hi├ž de daha iyi de─čildi. Frans─▒zlar Kilikya'da ├Âylesine k├Ât├╝ duruma d├╝┼čm├╝┼člerdi ki, Ankara'yla ikili bir m├╝tareke yapmak zorunda kalm─▒┼člard─▒; bir ÔÇťB├╝y├╝k DevletÔÇŁin Anadolu asileriyle ilk antla┼čmas─▒yd─▒ bu. Suriye ├╝zerinde manda y├Ânetimi de ciddi s─▒k─▒nt─▒lar yarat─▒yordu, ayr─▒ca Afrika'da ve Ren b├Âlgesinde y─▒─č─▒nla sorun ba┼čg├Âstermi┼čti. M├╝ttefiklerin ba┼čbakanlar─▒ umutsuzca ├žare ara┼čt─▒r─▒yorlard─▒.
─░┼čte tam b├Âyle bir an─▒n gelmesini bekleyen biri vard─▒: Venizelos, kurnaz oldu─ču kadar sevimli de olan Yunanl─▒. Paris'te s├╝rekli ├ževreyi dinleme n├Âbetinde kalm─▒┼č, bu arada ─░zmir'deki Yunan ordusunu durmadan takviye etmi┼č ve ileri harekete haz─▒r duruma getirmi┼čti. ┼×imdiye kadar onu, bar─▒┼č antla┼čmas─▒na g├Âre Yunanistan'─▒n pay─▒na d├╝┼čen b├Âlgenin s─▒n─▒rlar─▒ndan ├Âteye ge├žmekten hep al─▒koymu┼člard─▒. Ama ┼čimdi yunan ordusu, m├╝ttefiklerin i├žine d├╝┼čt├╝kleri k─▒ska├žtan kurtulmalar─▒na yard─▒m edebilecek tek silahl─▒ kuvvetti. Venizelos ─░til├óf devletlerine, onlar─▒n kal─▒c─▒ olarak hizmet etmeye haz─▒r
«   01   ...    28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   ...    56   »   


´╗┐