´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 41


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


kesmi┼č haydutlar─▒ silkip at─▒n. Onlar─▒n yurdunuzu ya─čmalamalar─▒na izin vermeyin. Kendi ├╝lkenizin efendisi yine kendiniz olmal─▒s─▒n─▒z. Buna hakk─▒n─▒z var. Sizin yazg─▒n─▒z yine sizin elinizdedirÔÇť deniyordu.
Ermenistan'a kar┼č─▒ seferin komutas─▒ Erzurum'daki mert asker K├óz─▒m Karabekir'e verildi. 28 Eyl├╝l 1920'de ileri hareketi ba┼člad─▒. Ermeniler yaln─▒z b─▒rak─▒ld─▒klar─▒n─▒ g├Ârd├╝ler ve ancak pek az bir direni┼čte bulunabildiler. Kas─▒m ba┼č─▒nda m├╝tareke dilemek zorunda kald─▒lar. 3 Aral─▒k 1920'de yap─▒lan G├╝mr├╝ bar─▒┼č─▒nda, Ermeniler kendilerine S├Ęvres antla┼čmas─▒yla verildi─či bildirilen b├╝t├╝n topraklardan vazge├žiyor ve Transkafkasya'da k├╝├ž├╝k bir b├Âlgenin i├žinde kalmay─▒ kabul ediyordu. Bundan birka├ž g├╝n sonra da Rus birlikleri, Bol┼čevik ayaklanmas─▒n─▒n ba┼člam─▒┼č oldu─ču Erivan'a girdi. Ermenistan Sovyetler Birli─či'nin bir cumhuriyeti oldu.
Mustafa Kemal'in tam zaman─▒nda d├╝zenledi─či bu ba┼čar─▒l─▒ Ermenistan seferinin, o g├╝nlerde pek olumlu ├╝├ž sonucu olmu┼čtur: Korkulu y├╝rekleri cesaretlendirmi┼č ve direni┼č kararl─▒l─▒─č─▒n─▒ g├╝├žlendirmi┼čtir. Sonra Ankara h├╝k├╝metine arka cephesinde serbestlik sa─člam─▒┼čt─▒r. ├ť├ž├╝nc├╝s├╝ de devrimci T├╝rkiye ile Rusya aras─▒nda do─črudan temas─▒ kurmu┼čtur.
Avrupaca boykot edilmi┼č ve tan─▒nmayan bu iki g├╝├ž, birbirlerine gerekli olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝yorlard─▒. ─░ngiltere Bo─čazlara sahip oldu─ču ve b├Âylece Karadeniz'de donanmas─▒yla egemenlik kurdu─ču s├╝rece, gen├ž Sovyet devletinin varl─▒─č─▒ devaml─▒ tehlikede demekti. Kemalistlerin Misak-─▒ Mill├«sinde ana isteklerden biri, ─░stanbul ile Bo─čazlara k─▒s─▒ts─▒z ┼čekilde sahip olunmas─▒n─▒ ├Âng├Ârd├╝─č├╝ne g├Âre, Moskova'daki devlet adamlar─▒ Ankara'y─▒ desteklemekle, kendi ├ž─▒karlar─▒n─▒ savunmu┼č olacaklar─▒n─▒ anlam─▒┼člard─▒. Buna kar┼č─▒l─▒k T├╝rkiye i├žin Rusya, hem malzeme yard─▒m─▒ kayna─č─▒ olarak, hem de moral destek olarak paha bi├žilmez de─čerdeydi. Moskova'n─▒n dostlu─ču olmaks─▒z─▒n Mustafa Kemal, gizli hedefine ula┼čmay─▒ asla ba┼čaramazd─▒. Bat─▒ devletlerinin Sovyetlere uygulad─▒─č─▒ boykottan o, kendisine bol gelir getirecek sermayeyi elde etmi┼čtir.
Anla┼čmazl─▒k konusu s─▒n─▒r sorunlar─▒n─▒ h─▒zla ├ž├Âz├╝mledikten sonra Ankara'yla Moskova, bir savunma ve dayan─▒┼čma ittifak─▒ yapt─▒lar; deyim yerindeyse, milliyet├žilikle kom├╝nizm aras─▒nda bir devrim nik├óh─▒ k─▒y─▒ld─▒, bunda iki taraf─▒n da gizli hesaplar─▒ vard─▒.
┼×imdi Ankara'ya Rus sava┼č malzemesi ve paras─▒ ak─▒yordu, ancak bunlarla birlikte Bol┼čevik propagandas─▒ da gelmekteydi. G├Ânderilen alt─▒n rubleler yaln─▒zca h├╝k├╝metin kasas─▒na girmiyordu, gizli yollardan baz─▒ kimselerin ceplerini de buluyordu. T├╝rkler desteklenmesine destekleniyorlard─▒ ger├ži, fakat bir yandan kand─▒r─▒lmak da isteniyorlard─▒. Sovyetlerin millicilerle ittifak─▒ sadece kendi savunmalar─▒n─▒ ama├žlam─▒yordu, bu yolla Bat─▒ya kar┼č─▒ d├╝nya devriminin yeni bir ba─člant─▒ siperinin daha uzat─▒lmas─▒ da d├╝┼č├╝n├╝lmekteydi. Mustafa Kemal e┼čsiz yetenekte bir devlet adaml─▒─č─▒ g├Âstererek Moskova'y─▒ kendi ama├žlar─▒ i├žin kullanmay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒r, bir yandan onlar─▒n T├╝rkiye'yi Bol┼čevikle┼čtirmek yolunda besledikleri umutlar─▒ asla bo┼ča ├ž─▒karmam─▒┼č, ├Âb├╝r yandan da kom├╝nizm propaganda faaliyetini etkisiz duruma sokmu┼čtur.
Ankara ├Âzellikle ilk zamanlarda, yeni Rus dost i├žin ger├žek ya da sadece yapmac─▒k bir co┼čkuyla hayli ├žalkalanm─▒┼čt─▒. Bir├žoklar─▒ kurtulu┼č i├žin tek olana─č─▒n bu Moskoval─▒ ├Âzg├╝rl├╝k kahraman─▒n─▒n kollar─▒na bir an ├Ânce at─▒lmak oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yor ve s├Âyl├╝yordu. Kom├╝nist├že tutumlar benimsenmi┼čti, bir├žoklar─▒ birbirlerine ÔÇťtavari┼č-yolda┼čÔÇŁ diye hitap ediyordu. Bunlar bir de ├Ârg├╝t kurmu┼člard─▒, ├╝yeleri i├žinde Millet Meclis'inden olanlar da vard─▒. Olu┼čum halindeki bu T├╝rk Bol┼čevizminin en ├Ânemli dayana─č─▒ ÔÇťKuvay─▒ SeyyareÔÇŁ denilen ├žete birli─čiydi. Ba┼čl─▒ca ├Ânderleri, ├çerkez as─▒ll─▒ Ethem, Re┼čit, Tevfik adl─▒ ├╝├ž karde┼čti; her devrim hareketinin ortaya ├ž─▒kartt─▒─č─▒ cinsten macerac─▒ tiplerdi bunlar. Karde┼člerden biri ├╝nl├╝ bir ├žete ba┼č─▒ olmu┼čtu, di─čer Meclis'te oturuyordu. Hi├žbir i┼če yaramayan d├╝zenli ordunun kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ ve ├žete birliklerine d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesini istiyorlar, bir yandan da gizliden gizliye kom├╝nizmi ama├žlayan bir devrim haz─▒rl─▒yorlard─▒.
«   01   ...    31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   ...    56   »   


´╗┐