´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 48


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


e─čmek daha do─čru olurdu. Bu grubun yan─▒ s─▒ra ├že┼čitli g├Âr├╝┼čleri ve hedefleriyle ayr─▒ca d├Ârt, be┼č grup ya da grup├žuk daha vard─▒; bunlar─▒n bir k─▒sm─▒, ├Ânderli─če ├žok daha lay─▒k olduklar─▒n─▒ sanan baz─▒ ki┼čilerin ├ževresinde toplanm─▒┼č hiziplerdi.
Ba┼čl─▒ca zorluk ve en ciddi g├Âr├╝┼č ayr─▒l─▒─č─▒ kendisini anayasada, daha do─črusu bo┼člukta b─▒rak─▒lm─▒┼č bulunan saltanat sorununda g├Âsteriyordu. Bu konuda muhalefet tehlikeli olabilirdi, ├ž├╝nk├╝ asl─▒nda b├╝t├╝n ├╝lke ve ordunun b├╝y├╝k kesimi arkalar─▒ndayd─▒. Daha ├žok parlamentonun d─▒┼č─▒nda bulunan, bu saltanat yanl─▒lar─▒n─▒n ├Ânderi General Kaz─▒m Karabekir Pa┼ča'yd─▒. Nitekim bir yaz─▒yla Mustafa Kemal'i, saltanata dokunulmamas─▒ konusunda a├ž─▒k├ža uyarm─▒┼čt─▒. Yeni anayasan─▒n, demi┼čti, h├╝k├╝met ┼čeklinde b├Âylesine bir k├Âkl├╝ de─či┼čiklik hakk─▒nda t├╝m ├╝lkenin g├Âr├╝┼č├╝ al─▒nmad─▒─č─▒ s├╝rece, hi├žbir ge├žerlili─či olamaz. Sonra da tehdit edercesine yaz─▒s─▒n─▒ ┼č├Âyle bitirmi┼čti. ÔÇťBir cumhuriyet h├╝k├╝meti kurulmas─▒n─▒, her ne pahas─▒na olursa olsun engellemeyi kendime ama├ž edinmi┼č bulunuyorum.ÔÇŁ
Korktuklar─▒ ┼čey hep ayn─▒yd─▒: Mustafa Kemal padi┼čahl─▒─ča kendisi y├╝kselemezse, diktat├Âr olabilmek i├žin saltanat─▒n ba┼č─▒n─▒ saf d─▒┼č─▒ etmek isteyecekti. Onu ├Âl├ž├╝s├╝z bir y├╝kselme h─▒rs─▒na kap─▒lm─▒┼č san─▒yorlar ve iktidara ula┼čmak ├žabas─▒n─▒ da yaln─▒z bununla a├ž─▒kl─▒yorlard─▒. Kaz─▒m Karabekir Pa┼ča b├╝t├╝n ordunun sayd─▒─č─▒ bir ki┼čiydi, s├Âz├╝n├╝n ├╝lkede b├╝y├╝k a─č─▒rl─▒─č─▒ vard─▒. B├Âyle biri elbette has─▒m yap─▒lmamal─▒yd─▒, en az─▒ndan ┼ču g├╝nler b├Âyle bir tutum i├žin hi├ž de elveri┼čli de─čildi. Mustafa Kemal kendisine bir yaz─▒yla cevap vererek, anayasan─▒n kesin ve son ┼čeklini alm─▒┼č bir ┼čey olmad─▒─č─▒n─▒, sadece demokrasi ilkelerini y├Ânetime getirmekle s─▒n─▒rl─▒ kald─▒─č─▒n─▒ belirtti. ÔÇťBu yasaÔÇŁ diyordu, ÔÇťCumhuriyet d├╝┼č├╝ncesini ifade eden hi├žbir ┼čey yoktur. Saltanat─▒n yerini yak─▒nda bir cumhuriyet rejiminin alaca─č─▒ yolunda, baz─▒ kimselerin ileri s├╝rd├╝─č├╝ g├Âr├╝┼čler ise, t├╝m├╝yle ham hayal ├╝r├╝n├╝d├╝r.ÔÇŁ
D├╝ped├╝z kand─▒rma manevras─▒yd─▒ bu, b├Âyle davranmakta da yerden g├Â─če hakl─▒yd─▒, zorunluluklar itiyordu onu bunlara. D├╝r├╝st asker miza├žl─▒ Kaz─▒m Karabekir Pa┼ča'n─▒n rahatlamas─▒na da bu kadar─▒ yetmi┼čti, ancak ├žok sonralar─▒ kendisinin aldat─▒ld─▒─č─▒n─▒ fark edecektir.
Mustafa Kemal fakat Millet Meclisi'nde kesinlikle g├╝venilecek bir ├žo─čunlu─čun deste─či olmaks─▒z─▒n, cumhuriyete do─čru asla ad─▒m atamayaca─č─▒n─▒ anlam─▒┼č bulunuyordu. Parlamentodaki y─▒lg─▒n b├Âl├╝nmelere kar┼č─▒ ├ž─▒kmak zorundayd─▒, rasgele oylamalara bel ba─člayamazd─▒ ve giderek b├╝y├╝yen kar┼č─▒ ak─▒m─▒n ├Ân├╝ne bir baraj dikmesi gerekiyordu. Bundan dolay─▒ meclis i├žindeki yanda┼člar─▒n─▒, kesinlikle buyru─ču alt─▒nda tutaca─č─▒ bir ├že┼čit parti ├Ârg├╝t├╝ halinde bir araya getirmeye karar verdi. Daha ├Ânceki derne─čin ad─▒na benzetilerek, ÔÇťAnadolu ve Rumeli M├╝dafaa-i Hukuk GrubuÔÇŁ ad─▒n─▒ alan bu grup, meclisin radikal kanad─▒n─▒ olu┼čturdu. Program─▒ ┼čuydu: Saltanat─▒ kald─▒rmak (bu ama├ž ┼čimdilik maskelenerek ifade edilmi┼čti) ve milli hedefe tam olarak eri┼čilinceye kadar m├╝cadeleyi s├╝rd├╝rmek.
Sava┼člar aras─▒na rastlayan bu d├Ânemde, Ankara ─░stiklal Mahkemesi, Mustafa Sagir adl─▒ kibar bir Hintli aleyhine a├ž─▒lm─▒┼č, biraz garip bir suikast davas─▒na bakt─▒. Bu adam, o g├╝nlerde T├╝rk milliyet├žilerinin lehinde ├žabalar harcayan ÔÇťHint Hilafet KomitesiÔÇŁnin s├Âzde temsilcisi olarak Ankara'ya gelmi┼čti. Bundan dolay─▒ kendisi sayg─▒yla kar┼č─▒lanm─▒┼č, hele Hilafet Komitesi'nin Ankara'n─▒n kullanmas─▒ i├žin g├Ânderdi─či birka├ž milyon ─░ngiliz liras─▒n─▒n yolda oldu─čunu s├Âylemesi ├╝zerine; bu sayg─▒ daha da artm─▒┼čt─▒. Fakat bu milyonlardan ses seda ├ž─▒kmad─▒─č─▒ gibi, anlatt─▒klar─▒nda da baz─▒ ┼čeylerin do─čru olmad─▒─č─▒ izlenimi uyanm─▒┼čt─▒. Kendisini ku┼čkuland─▒rmadan yaz─▒┼čmalar─▒ incelenmi┼č, k─▒smen gizli m├╝rekkeple yaz─▒lm─▒┼č mektuplardan, ─░stanbul'daki ─░ngiliz haber alma ├Ârg├╝t├╝yle ba─člant─▒l─▒ bulundu─ču ku┼čkuya yer b─▒rakmayacak ┼čekilde anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒.
Tutuklan─▒p hakk─▒nda dava a├ž─▒lan Mustafa Sagir, a├ž─▒k├ža itirafta bulunarak yarg─▒├žlar─▒n daha yumu┼čak davranmalar─▒n─▒ sa─člamak istedi. Anlatt─▒─č─▒ hayat ├Âyk├╝s├╝ne g├Âre kendisi, Rudyard Kipling'in ├╝nl├╝ ÔÇťKimÔÇŁ roman─▒n da tasvir etti─či gibi, ─░ngiltere taraf─▒ndan gizli servis i├žin yeti┼čtirilmek ├╝zere, b├╝y├╝k ├Âzenle se├žilmi┼č gen├ž Hintlilerdendi.
«   01   ...    38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   53   54   55   56   »   


´╗┐