´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 50


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Temmuz ba┼člar─▒nda, Asya yaz─▒n─▒n k─▒zg─▒n s─▒cak ve kura─č─▒ ortal─▒─č─▒ kavururken, b├╝y├╝k ve ma─črur Yunan ordusu, krallar─▒n─▒n g├Âzetimi alt─▒nda do─čuya do─čru harekete ge├žti. B├╝y├╝k demiryolunun hemen ├Ânlerinde ├žok iyi tahkim edilmi┼č T├╝rk mevzileriyle kar┼č─▒la┼čt─▒. Bu sefer General Papulas daha kurnaz davrand─▒. ─░lkbaharda yapt─▒─č─▒ gibi do─čruca kilit noktas─▒ Eski┼čehir'e kar┼č─▒ cepheden sald─▒r─▒ya ge├žmeyip, as─▒l vurucu g├╝c├╝n├╝ daha g├╝neydeki K├╝tahya ├╝zerine kayd─▒rd─▒.
─░smet Pa┼ča bu ├╝st├╝n kuvvetlere kar┼č─▒ on g├╝n s├╝reyle direndi. Fakat sonra T├╝rk cephesi K├╝tahya'da ├ž├Âkt├╝. ─░smet Pa┼ča soluklanabilmek i├žin umutsuzca kar┼č─▒ sald─▒r─▒ ├╝st├╝ne kar┼č─▒ sald─▒r─▒ tazeliyordu; buna ra─čmen ├ževresindeki ├žember giderek daralmaktayd─▒. Daha g├╝neyde ise Yunanl─▒lar Afyonkarahisar'─▒ alm─▒┼člar ve buradan kuzeye do─čru y├Ân de─či┼čtirmeye ba┼člam─▒┼člard─▒.
Sava┼č devam ediyordu, fakat durum T├╝rkler i├žin her saat biraz daha vahimle┼čmekteydi. Buna ra─čmen ─░smet Pa┼ča, son ana kadar direnilmesi gerekti─či kan─▒s─▒ndayd─▒. Generalleri de kendisiyle ayn─▒ g├Âr├╝┼čteydiler. Bir mevziin d├╝┼čmana b─▒rak─▒lmas─▒n─▒ asla kabul etmiyorlard─▒, bunu sava┼č─▒n yazg─▒s─▒n─▒ belirleyece─či kan─▒s─▒ndayd─▒lar. Cepheden gelen kayg─▒ verici haberler ├╝zerine Ba┼čkan Pa┼ča, Ankara'dan hareketle genel kararg├óha geldi. Durumun ne ┼čekil ald─▒─č─▒n─▒ ve alabilece─čini a├ž─▒k├ža g├Âr├╝r g├Ârmez, h├╝k├╝metin ba┼č─▒ olarak derhal sava┼ča son verilmesi do─čuya do─čru topluca ├žekilmesi emrini verdi. Bu mevzilerde daha uzun s├╝re kalmakla, T├╝rk ordusunu bir fel├óketin i├žine itilmesinin ka├ž─▒n─▒lmaz olaca─č─▒n─▒ hemen anlam─▒┼čt─▒.
B├Âyle durumlarda pek az ├Ânder, olumsuz y├Ânde cesur bir karar verebilmi┼čtir. Onu hakl─▒ ├ž─▒karacak tek olgu ba┼čar─▒s─▒d─▒r, y├╝kselmesi de bununla olacakt─▒r, devrilmesi de. Mustafa Kemal hemen hemen hi├ž ┼čans─▒ olmayan bir kavgay─▒ ├╝stlenmi┼čti; ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča u─črarsa, o zaman cesareti c├╝r├╝m, boyun e─čmezli─či delilik olacakt─▒. ─░├ž yap─▒s─▒ bak─▒m─▒ndan durmu┼č oturmu┼č bir devlet sars─▒nt─▒lara dayanabilir, fakat bir devrim s─▒ras─▒nda her geri ├žekilme, o devrimin kendisinde k├Âkl├╝ de─či┼čimlere yol a├žabilir.
Yenilmi┼č ordu geriye do─čru ak─▒yordu. D├╝┼čman─▒n bask─▒s─▒ alt─▒nda kalmaks─▒z─▒n, ondan ├ž├Âz├╝lmeyi ba┼čarm─▒┼čt─▒. ├çok ge├žmeden ─░├ž Anadolu'nun ─▒ss─▒z, k─▒ra├ž topraklar─▒ yorgun ve y─▒lg─▒n geri ├žekilen asker kollar─▒yla kaplanm─▒┼čt─▒. Bir├žok insan hayat─▒n─▒ kaybetmi┼č, b├╝y├╝k ├žapta de─čerli malzeme elden gitmi┼čti. Bir y─▒ldan ├žok bir zaman mevzilerini korumu┼č bulunan bu askerler, d├╝┼čman─▒n iki defa giri┼čti─či sald─▒r─▒y─▒ p├╝sk├╝rtm├╝┼čt├╝. Ama ┼čimdi ├žekiliyordu.
Askerlerle birlikte ya da onlar─▒n yan─▒ s─▒ra arabalardan ka─čn─▒lardan, akla gelebilecek her ├že┼čit ta┼č─▒ttan olu┼čan, ucu buca─č─▒ g├Âr├╝nmez kafileler de hareket halindeydi; ta┼č─▒tlar─▒n ├╝zerleri alelacele y├╝klenmi┼č ev e┼čyalar─▒yla doluydu; onlarla birlikte kalabal─▒k gruplar halinde kad─▒nlar, erkekler, ├žocuklar y├╝r├╝yordu. Yunanl─▒lardan ka├žmak i├žin halk k├Âylerini, kentlerini terk etmi┼člerdi. B├╝t├╝n bir millet g├Â├ž etmekteydi. Sanki T├╝rkler p─▒l─▒lar─▒n p─▒rt─▒lar─▒n─▒ toplam─▒┼člar, nice y├╝zy─▒llar ├Ânce gelmi┼č olduklar─▒ ─░├ž-Asya'daki anayurtlar─▒na tekrar d├Ân├╝yorlarm─▒┼č gibiydi. Ve arkalar─▒nda b─▒rakt─▒klar─▒ yuvalar─▒ alevler i├žinde yok olmaktayd─▒.
Ankara do─črultusunda Eski┼čehir'i terk eden son trenlerden birinde Mustafa Kemal oturmaktayd─▒, yan─▒nda pek az kimse vard─▒. Geceydi. Peri┼čan g├Âr├╝n├╝ml├╝ kompart─▒man─▒n tavan─▒nda isli bir gaz lambas─▒ yan─▒yor, g├Âvdesinden a┼ča─č─▒ya da gaz damlat─▒yordu. K─▒r─▒k camdan i├žeri giren r├╝zg├ór ─▒sl─▒k ├žalmaktayd─▒; lamban─▒n k├╝├ž├╝k, bulan─▒k alevi her an s├Ânecekmi┼č gibi g├Âr├╝n├╝yordu.
Yan─▒ndakilerin, kurmay heyeti subaylar─▒n─▒n y├╝zlerini derin bir y─▒lg─▒nl─▒k ifadesi kaplam─▒┼čt─▒. Birbirleriyle seslerini k─▒sarak, yava┼č├ža konu┼čuyorlard─▒. Art─▒k hi├žbir umut kalmad─▒─č─▒na g├Âre, fel├óketten s├Âz ederek rahatlamak istemekteydiler. Konu┼čma d├Ân├╝p dola┼č─▒p hep bir noktaya geliyordu. Daha sonraki direni┼či olanaks─▒z k─▒lmas─▒ bak─▒m─▒ndan bu yenilgi ├žok cesaret k─▒r─▒c─▒yd─▒. B├╝t├╝n K├╝├ž├╝k Asya'da Eski┼čehir ile Afyonkarahisar merkezlerini birbirine kesiksiz ba─člayan tek bir demiryolu vard─▒. Modern sava┼č y├Ânetimine a┼čina olan, bunun ne deme─če geldi─čini biliyordu. Yap─▒lmas─▒ gereken demiryolunu ne
«   01   ...    40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   53   54   55   56   »   


´╗┐