´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô III : 54


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô III

DAGOBERT VON MIKUSCH


Sava┼č─▒n ba┼člamas─▒ndan iki g├╝n ├Ânce Mustafa Kemal Mevzilerini atla dola┼čt─▒. Sa─č kanatta, Karada─č'─▒n kayal─▒k doru─čuna do─čru giderken at─▒ t├Âkezleyip yere kapakland─▒ ve kendisi hayvan─▒n alt─▒nda kald─▒. Alt─▒ndan ├žekip ├ž─▒kard─▒lar, ├žok g├╝├žl├╝kle hareket edebiliyordu. Ankara'ya geri g├Ât├╝rmek zorunda kald─▒lar, bir kaburgas─▒ k─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. K├Ât├╝ bir i┼čaret bu diye f─▒s─▒lda┼č─▒ld─▒. Daha sava┼č ba┼člamadan Ba┼čkomutan sava┼č d─▒┼č─▒ kalm─▒┼čt─▒.
Ertesi g├╝n yine mevzilerdeydi. Askerler onun, ac─▒dan ve ├Âfkeden rengi h├ól├ó u├žuk halde, kaza hakk─▒nda ┼čom a─č─▒zl─▒lara cevap verircesine s├Âyledi─či s├Âzleri konu┼čuyorlard─▒. ÔÇťAllah'─▒n bir i┼čareti bu!ÔÇŁ demi┼čti. ÔÇťKemiklerimden birinin k─▒r─▒ld─▒─č─▒ bu yerde, d├╝┼čman─▒n direni┼či de k─▒r─▒lacakt─▒r.ÔÇŁ
Yunanl─▒lar yakla┼čt─▒lar; General Papulas ordusuna Sakarya'n─▒n bat─▒s─▒nda y─▒─č─▒nak yapt─▒rd─▒; ├ževreyi ├žok iyi g├Ârebilen bir tepenin ├╝st├╝nde Kral Kostantin'in sanca─č─▒ dalgalan─▒yordu.
24 A─čustos 1921 g├╝n├╝ b├╝t├╝n cephe top seslerinin tarakalar─▒yla inledi. Yunan sald─▒r─▒s─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒. Sald─▒r─▒n─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒ T├╝rklerin sol kanad─▒na y├Âneltilmi┼čti, b├Âylece onlar─▒n Ankara'yla ve ├žekilme mevzileriyle ba─člant─▒lar─▒n─▒n kesilmesi ama├žlanm─▒┼čt─▒. Sava┼č─▒n ikinci odak noktas─▒ Karada─č oldu. Eteklerinde geni┼č bir yar─▒k uzan─▒yordu, buradan Sakarya suyu a┼č─▒l─▒yor, ayn─▒ zamanda demiryolu ve Ankara'ya giden tek yol da buradan ge├žiyordu.
Yunanl─▒lar ─▒rmak kesimini ele ge├žirdiler, buradan s─▒rtlara, has─▒mlar─▒n─▒n as─▒l mevzilerine y├Âneldiler. Buras─▒ y─▒─č─▒nla vadisi ve tepesi bulunan ├žok engebeli bir araziydi. T├╝rk mevzileri bir├žok noktadan yar─▒ld─▒. Savunmadakiler geri ├žekilip, bir sonraki tepelerde tekrar mevzilendiler. Buralar─▒ da yar─▒l─▒nca, biraz daha geri ├žekilip yeniden savunmaya ge├žtiler. Her birlik kendi ba┼č─▒na, kendisi i├žin d├Âv├╝┼č├╝yor, sa─č─▒nda solunda neler oldu─čuna ald─▒r─▒┼č etmiyordu. Her kar─▒┼č toprak inatla savunuluyor, her tepe yeni bir cephe, ba┼čl─▒ ba┼č─▒na bir kale oluyordu. Mustafa Kemal birliklere ÔÇťÔÇťSavunma hatt─▒ yoktur, savunma alan─▒ vard─▒r. Bu alan da b├╝t├╝n vatand─▒rÔÇŁÔÇŁ 1) demi┼čti. T├╝rk ordusu bunun b├Âyle oldu─čunu kan─▒tlamaktayd─▒.
Bununla birlikte T├╝rklerin durumu g├╝n ge├žtik├že k├Ât├╝le┼čiyordu. Karada─č'─▒ terk etmek zorunda kalm─▒┼člard─▒. Merkezde ve sa─č kanatta daha fazla gerileme ancak ├žok darda kal─▒nd─▒k├ža oluyordu. Fakat sol kanat s├╝rekli geri ├žekiliyor, birbiri ard─▒ndan ├Ânemli mevzileri kaybediyordu. Hemen b├╝t├╝n yedekleri cepheye s├╝rm├╝┼č, yine de d├╝┼čman─▒ ancak k─▒sa bir s├╝re i├žin durdurabilmi┼čti. Yunanl─▒lar say─▒ca ├╝├ž kat ├╝st├╝nd├╝ler.
Ba┼člang─▒├žta bat─▒ya y├Ânelik olan T├╝rk cephesi yava┼č yava┼č y├Ân de─či┼čtirmi┼čti. ┼×imdi yakla┼č─▒k do─ču-bat─▒ do─črultusunu alm─▒┼čt─▒; T├╝rkler y├╝zleri g├╝neye ├ževrili olarak d├Âv├╝┼č├╝yorlard─▒. ─░kmal hatlar─▒ da sava┼č s─▒ras─▒nda do─čudan kuzeye kaym─▒┼čt─▒. Anadolu bozk─▒r─▒n─▒n A─čustos s─▒ca─č─▒ dayan─▒l─▒r gibi de─čildi, su yok gibiydi. Yunanl─▒lar da s─▒cak ve kuraktan ├žok s─▒k─▒nt─▒ ├žekiyorlard─▒, bu haftalar boyunca yedikleri sadece bir avu├ž m─▒s─▒r tanesi olmu┼čtu. G├Âsterdikleri cesaret ve sava┼čma arzusu hayranl─▒k uyand─▒r─▒c─▒ derecedeydi. ─░├žinde b├╝y├╝k bir ├╝lk├╝n├╝n co┼čkusunu duyan insan─▒n ├Âyle ┼čeylere g├╝c├╝ yetiyordu ki, ak─▒l almaz!
T├╝rk general kararg├óh─▒ Alag├Âl k├Ây├╝ndeydi; k├╝├ž├╝k bir k├Ây evi, d─▒┼čardan kalaslarla desteklenmi┼č yar─▒m k├órgir bir yap─▒; ├žarpuk ├žurpuk, sallant─▒l─▒ bir tahta merdivenle ├╝st kata ├ž─▒k─▒lmakta. Dar bir koridor, sonra bas─▒k tavanl─▒ bir oda, i├žinde bir portatif karyola, iskemleler ve b├╝y├╝k bir masa; ├╝st├╝nde bir asetilen lambas─▒ durmaktad─▒r ve bu lamba t├╝m ordunun elindeki tek lambad─▒r.
Mustafa Kemal sava┼č─▒ buradan y├Ânetiyordu. ├ťzerinde hi├žbir i┼čaret bulunmayan, boz renkli bir nefer ├╝niformas─▒ vard─▒r; ordu i├žinde hi├žbir zaman r├╝tbe i┼čaretleri bulunan giysi giymiyordu; o sadece ge├žici s├╝re i├žin kendisine ba┼čkomutanl─▒k verilmi┼č h├╝k├╝met ba┼čkan─▒yd─▒. Masan─▒n ├╝st├╝nde bir harita yay─▒l─▒ durmaktad─▒r, ├╝st├╝ renkli i─čneler ve minik bayrak├ž─▒klarla kapl─▒d─▒r. Haberler gelip durmaktad─▒r; her ak┼čam i─čneleri hep birka├ž milimetre geriye saplamak zorunda kal─▒nmaktad─▒r. Ba┼čkomutan saatlerce haritan─▒n ├╝zerine e─čilmi┼č duruyor, hesapl─▒yor, ├Âl├ž├╝p bi├žiyor, yeni emirler veriyor.
«   01   ...    44   45   46   47   48   49   50   51   52   53   54   55   56   »   

1) ÔÇťHatt─▒ m├╝dafaa yoktur, sath─▒ m├╝dafaa vard─▒r. O sat─▒h b├╝t├╝n vatand─▒r.ÔÇŁ

´╗┐