´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 05


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


Bir Amerikal─▒ gazeteci antla┼čman─▒n bir suretini elde etmeyi ba┼čard─▒ ve metni kamuoyuna duyurdu.
Londra g├Âr├╝n├╝┼čte ├žok incinmi┼č gibi davran─▒p protestoda bulundu. Ayr─▒ antla┼čma yapman─▒n 1914 Londra s├Âzle┼čmesine ayk─▒r─▒ davranmak oldu─ču belirtildi; bu s├Âzle┼čmede m├╝ttefikler hi├žbir ┼čekilde ayr─▒ bar─▒┼č yapmayacaklar─▒na kesin s├Âz vermi┼člerdi. Ne var ki Downing Soka─č─▒, Fransa'n─▒n bu kalle┼čli─či kar┼č─▒s─▒nda pek istifini de bozmu┼č de─čildi. Poincar├ę'yi umut dolu r├╝zg├órlarla y├╝r├╝tt├╝─č├╝ Ren politikas─▒nda ├želmelemekle kar┼č─▒l─▒k verdi.
B├╝y├╝k Britanya, Mustafa Kemal'in direnen ve yumu┼čamayan d├╝┼čman─▒ olarak kalm─▒┼čt─▒. O g├╝nlerin g├Âzlemcilerine, Ankara kar┼č─▒s─▒nda bu ─░ngiliz politikas─▒, anla┼č─▒lmas─▒ zor bir inat├ž─▒l─▒k, hatta bir dedi─čim dedik├žilik gibi g├Âr├╝nm├╝┼čt├╝r. Fakat konu daha geni┼č bir ├žer├ževe i├žinde ele al─▒n─▒nca, bu politika hakl─▒ bir anlam kazan─▒yordu. ─░ngiltere i├žin sorun, K├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖda bir T├╝rk milli devletinin kurulmas─▒ndan ├žok daha b├╝y├╝k boyuttayd─▒.
O d├Ânemde d├╝nyan─▒n, siyasal ufkunda ilk kez yeni bir durum ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒ ki, k─▒saca Do─čunun uyanmas─▒ diye tan─▒mlan─▒yordu. Eski ├çin ─░mparatorlu─ču yapt─▒─č─▒ i├ž devrimiyle, Bat─▒n─▒n kendisine giydirdi─či deli g├Âmle─činden kurtulmaya ba┼člam─▒┼čt─▒; yani orada da -yaln─▒z ├Âl├ž├╝leri daha b├╝y├╝k ├žapta olmak ├╝zere- T├╝rkiye'dekine benzer bir olay cereyan ediyordu, orada da buradaki gibi Bol┼čevik Rusya'n─▒n deste─či vard─▒. Afganistan ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ sava┼čarak elde etmi┼čti. ─░ran'da bir rejim de─či┼čikli─či ger├žekle┼čmi┼č, eski bir kazak subay─▒ ┼čah olmu┼č ve ├╝lkede ─░ngiltere'nin etkinli─čine son vermi┼čti. M├╝sl├╝manlar uzun bir geceden sonra milli bilin├žlerine vararak uyanm─▒┼člard─▒. T├╝rkiye ya da ─░ran'da olabilmi┼č olan, ayn─▒ ┼čekilde M─▒s─▒r'da, Arabistan'da veya Hindistan'da da olabilirdi.
B├╝t├╝n ─░sl├óm d├╝nyas─▒n─▒ belirgin bir huzursuzluk dalgas─▒ kapl─▒yordu. Sakarya zaferi -yakla┼č─▒k bir y├╝zy─▒ldan beri s├╝r├╝p giden yenilgilerden sonra kazan─▒lan bu ilk zafer- D├╝nya Sava┼č─▒'ndan sonra Bat─▒ kar┼č─▒s─▒nda duyulan geleneksel sayg─▒dan pek az bir ┼čey kalmas─▒ ├╝zerine, Do─čulu halklar─▒n da Avrupa'yla yap─▒lacak do─črudan bir sava┼čta ona kar┼č─▒ pek├ól├ó durulabilece─čini kan─▒tlam─▒┼čt─▒.
├çin'den Kafkasya'ya, Hindistan'dan Arabistan'a, oradan da M─▒s─▒r ve Fas'a uzanan tek bir umut hayk─▒r─▒┼č─▒ olmu┼čtu ┼čimdi Ankara. K├ófirleri yenen Gazi'ye ÔÇť─░slamiyetÔÇÖin Kurtar─▒c─▒s─▒ÔÇŁ diyorlar, onu Hazreti Muhammed'in g├Ânderdi─či bir iman k─▒l─▒c─▒ olarak g├Âr├╝yorlard─▒. Tahran'da, Semerkant'ta, Kabil'de, Hive'de, T├╝rkistan ve Irak'ta halklara milli bilin├ž a┼č─▒lamak i├žin u─čra┼čan T├╝rk temsilcileri vard─▒. Arka pl├ónda da Rusya duruyordu, yine koca bir devdi. Bol┼čeviklik, d─▒┼čar─▒dan yap─▒lm─▒┼č b├╝t├╝n sald─▒r─▒lard─▒r, biraz daha g├╝├žlenmi┼č olarak s─▒yr─▒lm─▒┼čt─▒; ┼čimdi duyargalar─▒n─▒ do─čuya ve g├╝neye uzat─▒yor, bir d├╝nya devrimi beklentisi i├žinde g├Âr├╝n├╝yordu.
Ankara'daki general hakk─▒nda Avrupa'n─▒n b├╝t├╝n bildi─či, onun deliduman biri oldu─čuydu. Bir avu├ž dar─▒ durumuna getirmi┼č, hemen sadece yal─▒nayak ba┼č─▒kabak ├žetelerden olu┼čan bir orduyla tek ba┼č─▒na b├╝y├╝k devletlere kafa tutmaya kalk─▒┼čm─▒┼č ve en olmayacakm─▒┼č gibi g├Âr├╝nen i┼čleri ba┼čarm─▒┼čt─▒.
Bu ba┼čar─▒s─▒ s├╝r├╝p giderse, hedeflerini tarihte bir├žok kez g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi geni┼čletmeyece─čini kim garanti edebilirdi? O g├╝nlerde b├╝t├╝n Asya kayna┼č─▒p duruyordu. Bu ne yapaca─č─▒ kestirilmez ve y─▒ld─▒z─▒ parlak T├╝rk pa┼čas─▒, acaba sadece ├╝lkesinin kurtulu┼čuyla yetinecek miydi? Kendi kendisini engellemesi d├╝┼č├╝n├╝lebilir miydi? Onun Do─čunun bir ├že┼čit Napolyon'u, hatta belki de yeni bir Cengiz Han olmas─▒ ve Sovyet Rusya'yla yan yana b├╝t├╝n ─░sl├óm d├╝nyas─▒n─▒ Avrupa'ya kar┼č─▒, ├╝stelik sava┼čtan bitkin d├╝┼čm├╝┼č, g├╝c├╝n├╝ yitirmi┼č, i├žten par├žalanm─▒┼č durumdaki bu k─▒taya kar┼č─▒ harekete ge├žirmesi hi├ž de olanaks─▒z bir ┼čey de─čildi. Belki de yirminci y├╝zy─▒l─▒n belirgin ├Âzelli─či olacak olan bu Do─ču-Bat─▒ gerilimi, o g├╝nlerde zaman─▒n monometresinde ilk kez tehlikeli ├žizgiye gelmi┼č g├Âr├╝n├╝yordu.
Ne var ki Ankara'daki adam hakk─▒nda hemen herkes yan─▒l─▒yordu. Ku┼čkusuz Mustafa Kemal'in ─░slamiyetÔÇÖin deste─čine ihtiyac─▒ vard─▒; M├╝sl├╝man ├╝lkelerdeki milli ├žabalardan da yanayd─▒, fakat Asya'da kabaran sele kendini kapt─▒rd─▒, tersine onun ├Ân├╝ne elinden geldi─čince setler koymaya ├žal─▒┼čt─▒.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   ...    52   »   


´╗┐