´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 06


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


Ne Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun yeniden canland─▒r─▒lmas─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yordu, ne de Panislamizm ya da Pant├╝rkizmÔÇÖin ak─▒nt─▒lar─▒na kap─▒larak sonsuz ufuklara s├╝r├╝klenmeyi. Ama onu bunlara zorlayanlar da eksik de─čildi. Onu bir ─░sl├óm R├ÂnesansÔÇÖ─▒ ├╝lk├╝s├╝ i├žin co┼čturmak istiyorlard─▒. Kendisinin en yak─▒n arkada┼člar─▒na var─▒ncaya kadar ├žok kimse, onun yeniden uyanan ─░sl├ómiyet'in bayraktar─▒ olmas─▒n─▒ bekliyordu.
O ise ├ževresindekilere ├Âl├ž├╝l├╝ davran─▒lmas─▒, a┼č─▒r─▒l─▒klardan ka├ž─▒n─▒lmas─▒, ger├žek├ži olunmas─▒ yolunda b─▒k─▒p usanmaks─▒z─▒n uyar─▒yor, Osmanl─▒ sultanlar─▒n─▒n yan─▒lg─▒lar─▒n─▒, yabanc─▒ topraklar fethetmek u─čruna T├╝rk halk─▒n─▒ feda edi┼člerini an─▒msat─▒p duruyordu.
Sakarya zaferinden hemen sonra Millet Meclisi'nin bir oturumunda b├╝t├╝n d├╝nyaya ┼čunu duyurmu┼čtu: ÔÇťBiz sava┼č de─čil, bar─▒┼č istiyoruz. Biz kendi milli s─▒n─▒rlar─▒m─▒z i├žinde T├╝rk devletinin ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ndan daha fazlas─▒n─▒, Avrupa'n─▒n di─čer milletlere tan─▒d─▒─č─▒ bir haktan daha fazlas─▒n─▒ istemiyoruz.ÔÇŁ
Kendisinin o g├╝nlerdeki deme├žlerinden, en ac─▒ deneyimlerinden birini, s├Âzlerinin do─črulu─čuna Avrupa'y─▒ bir t├╝rl├╝ inand─▒ramay─▒┼č─▒n─▒n olu┼čturdu─čunu anl─▒yoruz. Ona inanm─▒yorlard─▒, s├Âylevlerini as─▒l hedeflerinin, maskelenmesi olarak g├Âr├╝yorlar, kendisine t├╝m├╝yle yabanc─▒ birtak─▒m pl├ónlar─▒ onunmu┼č gibi g├Âsteriyorlar, Asya'daki b├╝t├╝n karga┼čal─▒klarda onun parma─č─▒ bulundu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yor ve Bat─▒'ya kar┼č─▒ ayaklanmalar─▒ Ankara'n─▒n k─▒┼čk─▒rtmas─▒ san─▒yorlard─▒; Ankara'n─▒n ├žok daha b├╝y├╝k ve tehlikeli nitelikte hedefler g├Âsterdi─či kan─▒s─▒ndayd─▒lar.
Bunda Enver Pa┼ča'n─▒n trajik sonunun da etkisi vard─▒. Enver uzunca s├╝re Almanya'da gizlendikten sonra Rusya'ya gitmi┼č, Sovyetlerle iyi ili┼čkiler kurmu┼č ve ilkin Kafkasya'da T├╝rk milliyet├žili─či do─črultusunda k─▒┼čk─▒rtmalara ba┼člam─▒┼čt─▒. Buradan Kurtulu┼č Sava┼č─▒'na kat─▒lmak ├╝zere Anadolu'ya gidebilece─čini umuyordu. Fakat Mustafa Kemal onun d├Ânmesini engellemi┼čti. Bir zamanlar Enver'in yanda┼člar─▒ olan ─░ttihat├ž─▒lar, h├ól├ó ├Ânemsenmeyecek bir g├╝├ž de─čillerdi, birbirlerine de yeminle ba─čl─▒yd─▒lar. ├ľnderlerinin yeniden ortaya ├ž─▒kmas─▒, ├╝lkede sadece kar─▒┼č─▒kl─▒klara neden olur ve milliyet├žilere kar┼č─▒ d├╝┼čmanl─▒─č─▒ g├╝├žlendirirdi. Mustafa Kemal'in yan─▒nda T├╝rkiye'de Enver'e yer yoktu.
O zaman Enver b├╝t├╝n T├╝rkleri bir bayrak alt─▒nda toplamak ├╝lk├╝s├╝n├╝n pe┼činde ko┼čarak Orta Asya'da T├╝rkmenleri ayakland─▒rmaya ve Anadolu T├╝rkl├╝─č├╝yle birle┼čtirmek ├╝zere harekete ge├žirmeye ├žal─▒┼čt─▒. Elveri┼čli ortam─▒ Buhara'da buldu. Bura halk─▒ Sovyetler'in bask─▒s─▒ndan bunalm─▒┼čt─▒, ├žeteler olu┼čturdular, K─▒z─▒llara kar┼č─▒ ba┼čkald─▒r─▒p Enver'i de ├╝lkelerinin kurtulu┼č hareketini y├Ânetmek ├╝zere ├ža─č─▒rd─▒lar. Enver K─▒z─▒lordu'nun kal─▒nt─▒lar─▒n─▒ oradan kovdu ve buhara halk─▒ taraf─▒ndan emir il├ón edildi.
Enver'in bu ser├╝venleri Mustafa Kemal'in, Moskova kar┼č─▒s─▒nda izledi─či sak─▒ngan politikas─▒n─▒ baltal─▒yordu. Buhara'da ba┼člayan hareketin Asya'da di─čer T├╝rk halklar─▒n─▒ eyleme ge├žirmesi, bunlar─▒n Sovyetler Birli─či'nden kopmalar─▒ olas─▒l─▒─č─▒ hi├ž de olmayacak bir i┼č de─čildi. Bu durumda Anadolu, hi├ž istemedi─či halde, Pant├╝rkizmÔÇÖin d├╝men suyuna girerdi -├╝stelik o g├╝nlerde b├Âyle d├╝┼č├╝nceler Ankara'da zihinleri hayli kurcalamaktayd─▒- O zaman Rusya d├╝┼čman yap─▒lacak, Avrupa'ya kar┼č─▒ direni┼č hi├ž d├╝┼č├╝n├╝lmeden, arkadaki g├╝venilir siper kaybedilecekti. Mustafa Kemal, Moskova'y─▒ Enver'in ser├╝veniyle hi├žbir ili┼čkisi olmad─▒─č─▒na inand─▒rmak i├žin ├žok u─čra┼čmak zorunda kald─▒.
Bu arada Sovyetler Polonya seferini ba┼čar─▒yla sona erdirmi┼čler ve Enver'e kar┼č─▒ g├╝├žl├╝ birlikler g├Ândermi┼člerdi. Enver'in disiplinli bir orduya d├Ân├╝┼čt├╝rmeye u─čra┼čt─▒─č─▒ Buhara oymaklar─▒, K─▒z─▒lordunun yakla┼čmas─▒ ├╝zerine ortal─▒ktan toz oldular. Enver bir avu├ž Anadolulu sava┼č├ž─▒s─▒yla yaln─▒z ba┼č─▒na kald─▒, ama yine de kocaman bir Rus alay─▒na kar┼č─▒ sava┼čmaktan ka├ž─▒nmad─▒ ve vuruldu. Askeri t├Ârenle topra─ča verildi. Y├╝z├╝ ald─▒─č─▒ yaralarla ┼čeklini de─či┼čtirmi┼č, tan─▒nmayacak duruma gelmi┼čti. Ama cebinde kar─▒s─▒n─▒n mektubunu buldular ve bu mektuplar─▒ her zaman yan─▒nda ta┼č─▒d─▒─č─▒ biliniyordu. Onun h├ól├ó hayatta oldu─ču ve Asya'n─▒n i├žlerinde sakland─▒─č─▒ efsanesi, hi├žbir ciddi temele dayanmamaktad─▒r.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    52   »   


´╗┐