´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 07


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


Bu olaydan yakla┼č─▒k bir y─▒l ├Ânce de Talat Pa┼ča, Berlin'de sokak ortas─▒nda ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝. Enver'in ├Âl├╝m├╝nden k─▒sa s├╝re sonra da ÔÇť├ť├žlerÔÇŁin ├╝├ž├╝nc├╝s├╝, Cemal Pa┼ča'n─▒n hayat─▒ sona erdi. ─░lkin Afganistan'─▒n yeni kral─▒ Aman Ullah'a ├╝lkesini Avrupal─▒la┼čt─▒rmada yard─▒mc─▒ olmu┼č, sonra Moskova'ya gitmi┼č, herhangi bir nedenle Sovyetler'le anla┼čmazl─▒─ča d├╝┼čm├╝┼č ve ├çeka taraf─▒ndan tehdit edilmi┼čti. Bunun ├╝zerine Tiflis'e ka├žm─▒┼č ve oradan yaveriyle Mustafa Kemal'e bir mektup g├Ândererek yurda d├Ânmesine izin verilmesi dile─činde bulunmu┼čtu. Fakat mektubuna daha cevap alamadan -herhalde bu cevap olumsuz olacakt─▒- Tiflis'te bir suikaste kurban itmi┼čti.

* * *

Ayn─▒ anda d├Ârt topla birden -Avrupa, Rusya, Asya ve ─░sl├ómiyet'le- oynanan bu karma┼č─▒k politik-diplomatik oyun s─▒ras─▒nda Mustafa Kemal, kendi i├ž cephesinde hi├ž de daha az direngen olmayan bir m├╝cadeleyi s├╝rd├╝r├╝yordu.
─░sl├ómiyet ak─▒nc─▒lar─▒n─▒n umutlar─▒n─▒ bo┼ča ├ž─▒kar─▒nca, onu ba┼čka y├Âne alelacele sapt─▒rarak Bat─▒l─▒ g├╝├žlere kar┼č─▒ harekete ge├žirmek yollar─▒n─▒ arad─▒lar. Durumun belirsizli─či, ├╝lkenin a─č─▒rl─▒─č─▒ alt─▒nda ezildi─či ve art─▒k dayan─▒lmaz duruma gelmi┼č s─▒k─▒nt─▒lar, sava┼č olmaktan ├ž─▒km─▒┼č bir sava┼č─▒n uzay─▒p durmas─▒, sava┼č─▒ haz─▒rlam─▒┼č, fakat yine de ondan hep ka├ž─▒nan (├ž├╝nk├╝ bar─▒┼č istiyordu) ├Ânderin g├Âr├╝n├╝rdeki karars─▒zl─▒─č─▒, b├╝t├╝n bunlar muhalefetin b├╝y├╝mesine yol a├ž─▒yordu.
─░zledi─či siyasetin hi├žbir meyvesi g├Âr├╝lm├╝yordu. Durum daha da k├Ât├╝ olmu┼čtu. Fransa'yla yap─▒lan anla┼čmaya ba─članan umutlar ger├žekle┼čmemi┼čti. Paris'te hi├žbir destek belirtisi yoktu. Yunanl─▒lar─▒n kovulabilece─či de art─▒k ┼č├╝pheli g├Âr├╝l├╝yordu, ├Ânder de buna inanc─▒n─▒ yitirmi┼č gibiydi. Ama ne zaman hesapta olmayan bir duruma ula┼č─▒lm─▒┼čsa, her seferinde kar┼č─▒lar─▒nda hep ─░ngiltere'yi g├Ârm├╝┼člerdi. O halde y├Ân de─či┼čtirmek gerekirdi, hem de bu i┼č ni├žin olmas─▒nd─▒?
Londra da uzla┼čmaya haz─▒r g├Âr├╝n├╝yordu. 1922 bahar─▒nda Paris'te yap─▒lan ba┼čbakanlar toplant─▒s─▒nda bir ate┼čkes ├Ânerisinde bulunuldu. Bu ├Âneride ate┼čkesin hemen ard─▒ndan bar─▒┼č g├Âr├╝┼čmelerine ba┼članmas─▒ isteniyordu; Sevres antla┼čmas─▒nda geni┼č bir ├žapta yumu┼čatmalar yap─▒lmas─▒ kabul edilmekteydi. Mustafa Kemal verdi─či cevapta, ate┼čkese evet dedi, fakat Anadolu'nun Yunanl─▒lar taraf─▒ndan bo┼čalt─▒lmas─▒, bu bo┼čaltman─▒n ├Ânerildi─či ┼čekilde bar─▒┼č antla┼čmas─▒ndan sonraya b─▒rak─▒lmamas─▒ ko┼čulunu ileri s├╝rd├╝. Bu y├╝zden m├╝tareke yap─▒lamad─▒. Bunun ├╝zerine ate┼čkes konusunda anla┼čma olmasa bile, bar─▒┼č g├Âr├╝┼čmelerinin ertelenmesinin arzu edilmedi─čini bildirdi. Bundan da bir sonu├ž al─▒namad─▒. D─▒┼či┼čleri Bakan─▒ Yusuf Kemal Bey arac─▒l─▒─č─▒yla Paris ve Londra h├╝k├╝metlerine yap─▒lan bar─▒┼č giri┼čimleri de olumsuz oldu.
Ankara'daki ├Ânderi art─▒k anlayam─▒yorlard─▒. Yap─▒lan ├Ânerinin onu ne kadar elveri┼čsiz bir durumun i├žine itti─čini g├Âremiyorlard─▒. Londra onu d├╝┼č├╝ncesizce bir ad─▒m atmaya y├Âneltmeyi denemi┼č, ama bunu ba┼čaramam─▒┼čt─▒. Mustafa Kemal daha ├Ânceden belirlemi┼č oldu─ču hedeften bir milimetre bile sapma g├Âstermemi┼č, bir ad─▒m dahi gerilememi┼čti.
┼×unu da ekleyelim ki, Mustafa Kemal insanlarla ili┼čkilerinde de onlar─▒n d├╝┼čmanl─▒─č─▒n─▒ kazan─▒r─▒m kayg─▒lar─▒yla sak─▒ngan davranan biri de─čildi. ├ço─ču kez nobran ya da alayc─▒ olurdu; insanlar─▒ etkiler, kendisine hayran eder, ama ayn─▒ kolayl─▒kla incitirdi de. ├ľrne─čin bir ─░smet Pa┼ča gibi uzla┼čt─▒r─▒c─▒ ├Âd├╝nlerin, arabulucu tatl─▒ dillerin adam─▒ de─čildi; bir Fevzi Pa┼ča'n─▒n sars─▒lmaz huzuru ve saf kalplili─či onda yoktu. (Bu her iki pa┼ča, o zamanlar verilecek kararlar─▒ do─črudan etkileyecek g├Ârevlerde bulunuyorlard─▒, b├Âyle kendi miza├žlar─▒yla bir├žok hallerde ba┼čkomutan─▒n ├žok keskin davran─▒┼člar─▒n─▒ bereket versin yumu┼čatm─▒┼člard─▒r). ├çabuk ├Âfkelenmek, sinirli sab─▒rs─▒zl─▒k g├Âstermek, Bismarck-vari kin duyabilmek gibi bir ┼čeyler vard─▒ onun i├žinde.
Yan─▒ndan hi├ž ayr─▒lmayan, gece sofralar─▒n─▒n s├╝rekli konuklar─▒, yaran tak─▒m─▒, ├Ândere duyulan sevginin b├╝y├╝mesi do─črultusunda her zaman olumlu izlenim b─▒rakmam─▒┼člard─▒r. ├ço─ču kez kraldan ├žok kralc─▒ bir tutum i├žindeydiler ve baz─▒ ┼čeyleri de gayretke┼člikleri y├╝z├╝nden berbat etmi┼člerdir.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   ...    52   »   


´╗┐