´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 11


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


Zaferi kazanan bir d├óhidir, bir Mustafa Kemal'in sava┼č y├Ânetme sanat─▒ndaki d├óhice ustal─▒─č─▒d─▒r. Onun i├žindir ki T├╝rkler, Dumlup─▒nar'a ÔÇťBa┼čkomutanl─▒k Meydan Sava┼č─▒ÔÇŁ da derler.
Yunan birlikleri g├╝zel d├Âv├╝┼čt├╝ler, hi├ž de─čilse ba┼člang─▒├žta. Fakat y├Ânetilmeleri y├╝rekler ac─▒s─▒yd─▒. Ba┼čkomutan Hacanesti uzaklarda, ─░zmir'deydi; daha ilk g├╝nden cepheyle b├╝t├╝n ba─člant─▒s─▒n─▒ kaybetti. ├ťstelik sava┼č devam ederken g├Ârevden al─▒nd─▒. Yerine getirilen General Trikopis'in ise ba┼čkomutanl─▒─č─▒ ├╝stlenmesiyle tutsak d├╝┼čmesi bir oldu.
T├╝rkler Dumlup─▒nar tepelerini h├╝cumla ele ge├žirdiler. B├Âylece sava┼č─▒n sonu belirmi┼čti. Yunan ordusu iki par├žaya b├Âl├╝nd├╝. Geri ├žekilmeye ba┼člad─▒lar, bu ├žekilme ├žok ge├žmeden d├╝ped├╝z ka├žmaya d├Ân├╝┼čt├╝. Herkes b├╝y├╝k bir tela┼č i├žinde k─▒y─▒ya, kendilerini kurtaracak olan gemilere do─čru ko┼čuyordu.
Afyonkarahisar ile ─░zmir'in aras─▒ yuvarlak hesap 300 kilometredir, yani yakla┼č─▒k Trier'den Paris'e kadar bir uzakl─▒k. ├çekili┼č bir hafta s├╝rd├╝. Yunanl─▒lar bu kadar h─▒zl─▒ ka├žmalar─▒na ra─čmen, yine de yollar─▒ ├╝st├╝ndeki k├Âyleri kentleri yak─▒p k├╝l edecek zaman─▒ buldular. Esefle s├Âylemek gerekir ki, M├╝sl├╝man sivil halka hi├ž ac─▒mad─▒lar ve ├Âfkelerini savunmas─▒z insanlardan ald─▒lar. Bat─▒-K├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖda oturan H─▒ristiyanlar da Yunan ka├žaklar─▒yla birlikte ├žekilmekteydiler.
9 Eyl├╝l 1922'de ilk T├╝rk birlikleri ─░zmir'e girdi; m├╝ttefiklerin sava┼č gemileri h├ól├ó limanda demirli durmaktayd─▒. Ka├žan H─▒ristiyanlar─▒n ta┼č─▒nmas─▒ ├Âyle kolayca olabilecek bir i┼č de─čildi. R─▒ht─▒m ├╝st├╝nde binlerce ve binlerce insan birikmi┼č, korkular i├žinde k─▒vranarak gemilere al─▒nmalar─▒n─▒ bekliyorlard─▒. T├╝rklerin g├Âzleri ├Ân├╝nde ise, Yunanl─▒lar─▒n yapt─▒─č─▒ budalaca yak─▒p y─▒kmalar taptaze tablolar halinde durmaktayd─▒, bu g├Âr├╝nt├╝ler onlar─▒n uzun ├žekili┼č yollar─▒n─▒n nerelerden ge├žti─činin canl─▒ tan─▒klar─▒yd─▒lar: Moloz y─▒─č─▒n─▒ haline gelmi┼č kasabalar ve k├Âyler; ├ž├Âle d├Ând├╝r├╝lm├╝┼č tarlalar; y─▒k─▒nt─▒lar aras─▒nda k─▒vr─▒lm─▒┼č yatan, ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č din karde┼čleri, kad─▒nlar, erkekler ve ├žocuklar. Genel bir soyk─▒r─▒m─▒n ger├žekle┼čtirilememi┼č olmas─▒ do─črusu bir mucizeydi. Bu s─▒rada zincirinden b├╝sb├╝t├╝n bo┼čanm─▒┼č ├Âfkeye gem vurulamam─▒┼čt─▒. ─░zmir r─▒ht─▒m─▒ ├╝st├╝nde ├Âyle t├╝yler ├╝rpertici sahneler cereyan etti ki, tarih├žinin b├╝t├╝n bunlar─▒n ├╝zerine perdeyi indirmesi daha iyi olacakt─▒r.
T├╝rklerin ─░zmir'e girmesinden d├Ârt g├╝n sonra, kentin en b├╝y├╝k ve en bay─▒nd─▒r kesimi ├žok zorlu bir yang─▒nla harap oldu. Rum, Ermeni ve Frenk mahalleleri, yani ÔÇťG├óvur ─░zmirÔÇŁ alevler i├žinde kald─▒, bu fel├óketten kurtulabilen yerler sadece T├╝rklerin oturdu─ču kenar semtler oldu. Yang─▒n bir kundaklama sonucu mu ├ž─▒km─▒┼čt─▒, e─čer b├Âyle ├ž─▒km─▒┼čsa, kim kundaklam─▒┼čt─▒, bu sorular hi├žbir zaman tam olarak cevapland─▒r─▒lamad─▒. Yunanl─▒lar, T├╝rkleri kasten yang─▒n kundak├ž─▒l─▒─č─▒ yapmakla su├žlad─▒lar, ayn─▒ su├žlamay─▒ T├╝rkler de onlara y├Ânelttiler. Bununla birlikte T├╝rklerin en ├Ânemli kentlerinden birini, ├╝stelik ona tekrar kavu┼čtuklar─▒ s─▒rada, yak─▒p k├╝l etmek isteyecekleri akla pek yak─▒n gelmiyor.
Her neyse, ortada kesin bir olgu vard─▒, o da ka├žanlar─▒n g├Âzleri ├Ân├╝nde, H─▒ristiyanlar─▒n Asya topra─č─▒ndaki son yerle┼čim yerlerinin yanarak yok olmas─▒yd─▒. Buralar─▒n Rum denilen yerli Yunanl─▒lar─▒, Hellas ├ža─č─▒ndan beri ─░yonya'da oturmaktayd─▒lar (*), bu oturu┼č Bizans ─░mparatorlu─ču d├Âneminde de, Osmanl─▒ sultanlar─▒n─▒n uzun egemenlik y─▒llar─▒nda da s├╝r├╝p gitmi┼čti; her zaman dost├ža bir ho┼čg├Âr├╝ ortam─▒ i├žinde ya┼čam─▒┼člar, bu sayede de dillerini ve k├╝lt├╝rlerini koruyabilmi┼člerdi. Fakat Yeni├ža─č─▒n milliyet├žilik ilkeleri Rumlar─▒n da akl─▒n─▒ ├želip, onlar─▒n bu do─črultuda ta┼čk─▒nl─▒klar yapmalar─▒na yol a├ž─▒nca, ayn─▒ topraklarda ├že┼čitli halklar─▒n bar─▒┼č i├žinde yan yana ya┼čamalar─▒ ├ža─č─▒ da sona ermi┼čti.

* * *

Yunan ordusunun K├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖdan kaybolmas─▒yla m├╝ttefikler kendilerini birdenbire muzaffer T├╝rklerin kar┼č─▒s─▒nda buldular. Koruyucu kalkan yoktu art─▒k. Durum tam tersine d├Ânm├╝┼čt├╝. Bat─▒l─▒ b├╝y├╝k g├╝├žler ┼čimdi sava┼čan iki taraf─▒n aras─▒nda tampon olarak durmaktayd─▒lar.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   ...    52   »   


´╗┐