´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 14


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


Marmara k─▒y─▒s─▒nda, Bursa'n─▒n iskelesi k├╝├ž├╝k bir kasaba olan Mudanya'da, toplam hesapla dokuz y─▒l s├╝rm├╝┼č bir sava┼č─▒n son sahnesi oynand─▒. Bir generaller toplant─▒s─▒yd─▒ bu. Yunanl─▒lar da bir heyet g├Ândermi┼člerdi, ama onlara gemilerinden d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmamalar─▒ s├Âylendi.
─░smet Pa┼ča ko┼čullar─▒n─▒ s─▒ralad─▒: Trakya bo┼čalt─▒lacakt─▒, ama m├╝ttefikler de ─░stanbul'dan ├žekileceklerdi. General Harrington, T├╝rk isteklerinin askeri alan─▒n s─▒n─▒rlar─▒n─▒ ├žok a┼čt─▒─č─▒n─▒, siyasal bir nitelik ald─▒─č─▒n─▒, bu bak─▒mdan h├╝k├╝metinden yeni direktifler istemesi gerekti─čini bildirdi. G├Âr├╝┼čmeler duraklad─▒. T├╝rk ordusu biraz daha ─░stanbul'a ve Bo─čazlara yakla┼čt─▒. K─▒l─▒├žlar k─▒nlar─▒nda ┼čak─▒rd─▒yordu. Sava┼č m─▒ bar─▒┼č m─▒, k─▒l ├╝st├╝nde duran bir sorundu bu ┼čimdi.
Fransa ile ─░talya araya girip, ─░smet Pa┼ča'y─▒ yay─▒ bu kadar germemesi ├Ânerisinde bulundular. Sonunda, nice g├╝nlerden sonra, ─░ngiliz h├╝k├╝metinin cevab─▒ geldi: Trakya'n─▒n bo┼čalt─▒lmas─▒: Evet; ─░stanbul'unki: Hay─▒r; son s├Âz.
Harrington, k─▒r sa├žl─▒ general, ─░ngilizin so─čukkanl─▒ g├╝c├╝n├╝ insanc─▒l iyilikle kayna┼čt─▒rm─▒┼č asker, buna ┼čunlar─▒ ekledi: ÔÇťBo┼čaltaca─č─▒z, ekselans pa┼ča, fakat ┼čerefimizle ├žekilmek istiyoruz.ÔÇŁ Bu s├Âz├╝ ─░ngiltere devi, T├╝rk c├╝cesine s├Âyl├╝yordu.
─░smet Pa┼ča bu cevab─▒, Mustafa Kemal'in beklemekte oldu─ču Ankara'ya aktard─▒. ├ľnder burada ─░ngiliz sayg─▒nl─▒─č─▒n─▒n incinmesinin s├Âz konusu oldu─čunu derhal anlam─▒┼čt─▒. Buna dokunmak, her t├╝rl├╝ direni┼čten ├žok daha tehlikeli sonu├žlar do─čurabilirdi.
10 Ekim 1922 g├╝n├╝, ikindi ├╝zeri, g├Âr├╝┼čmelerin ba┼člamas─▒ndan bir hafta sonra, Ankara'dan cevap geldi: Kabul. Gerginlik sona ermi┼čti, herkes rahat bir soluk ald─▒. ─░ngiltere bu zor durumdan onuruyla s─▒yr─▒ld─▒, bu s─▒rada Do─ču'da k─▒sa s├╝re Fransa'ya ge├žmi┼č bulunan liderli─či de, ├žok ge├žmeden yine elde etti.
M├╝tareke ko┼čullar─▒n─▒n form├╝lle┼čtirilmesi ├žal─▒┼čmas─▒ b├╝t├╝n gece s├╝rd├╝: Yunanl─▒lar Meri├ž ─▒rma─č─▒na kadar b├╝t├╝n Do─ču Trakya'y─▒ derhal bo┼čaltacaklar, b├Âlge T├╝rk makamlar─▒na geri verilecekti. ─░stanbul'daki sivil y├Ânetim Ankara h├╝k├╝metine devredilecek; yabanc─▒ i┼čgal birlikleri de, elden geldi─čince ortal─▒kta g├Âr├╝nmeyecekti. T├╝rk birlikleri de tarafs─▒z b├Âlgelerden geri ├žekilecekti.
11 Ekim sabah─▒, ┼čafak s├Âkerken generaller, Mudanya belediye binas─▒n─▒n k├╝├ž├╝k bir odas─▒nda topland─▒lar. M├╝ttefiklerin temsilcileri m├╝tareke s├Âzle┼čmesini imzalad─▒lar. ─░smet Pa┼ča h├ól├ó duraksamaktayd─▒. Belki de kendi ordular─▒nda bundan ho┼čnut kalmayacak askerleri, Millet Meclisi'nde kopacak kavgalar─▒ d├╝┼č├╝n├╝yordu. Kesin bar─▒┼ča ula┼čmak i├žin, ├Ân├╝nde daha ├žok uzun bir yolun bulundu─čunu sezmi┼č olmal─▒yd─▒. Soluk kesen bir sessizlik. Bir masan─▒n ├╝st├╝ne ├ž─▒km─▒┼č bir foto─čraf├ž─▒, dengesini kaybedip, devrilen masayla birlikte pald─▒r k├╝ld├╝r yere yuvarlan─▒verdi. Herkesin sinirleri zaten gergin, deh┼čet i├žinde irkildiler. G├╝nlerden beri kendilerini zaten ans─▒z─▒n patlayacak toplar─▒n g├╝mb├╝rt├╝s├╝n├╝ i┼čitmeye haz─▒rlam─▒┼č haldeydiler. ─░┼čte tam bu irkilme an─▒nda ─░smet Pa┼ča imzas─▒n─▒ att─▒.
M├╝tarekenin imzalanmas─▒yla Ankara h├╝k├╝meti, Mustafa Kemal'in Misak-─▒ Milli'de saptam─▒┼č oldu─ču s─▒n─▒rlar─▒n da ger├žek sahibi oluyordu. Ayr─▒ca T├╝rkiye Avrupa topra─č─▒na yeniden ve sa─člam bi├žimde aya─č─▒n─▒ atmaktayd─▒; oysa ─░ngiliz politikas─▒n─▒n de─či┼čmez hedefi, ta Palmerston ve Gladstone'dan beri, hep T├╝rkleri Avrupa topra─č─▒ndan bir daha geri d├Ânmemecesine kovmak olmu┼čtu.
Mudanya Lloyd George'un, Paris'te b├╝t├╝n d├╝nyaya y├Ân vermeye kalkm─▒┼č, b├╝y├╝k yarg─▒├žlar─▒n bu sonuncusunun da devrilmesine yol a├žt─▒. ├ťlkede art─▒k hi├žbir deste─či kalmad─▒─č─▒n─▒ anlam─▒┼č ve krala istifas─▒n─▒ sunmu┼čtu. ─░ngiliz halk─▒ ona ve onun sava┼č politikas─▒na kar┼č─▒ oldu─čunu a├ž─▒k├ža g├Âstermi┼č, huzur ve g├╝vene duydu─ču ├Âzlemi dile getirmi┼čti. Ba┼č─▒nda Bonar law bulunan yeni bir muhafazak├ór parti h├╝k├╝meti kuruldu. Lord Curzon yeni kabinede yine d─▒┼či┼čleri bakan─▒ olarak kald─▒.
Atina'da da K├╝├ž├╝k Asya trajedisinin son perdesi oynan─▒yordu. Ordu ve donanma Kral Konstantin'e kar┼č─▒ ayakland─▒. Kral, ikinci kez ├╝lkeden kovuldu ve Venizelos geri d├Ând├╝. Siyasal tutkular─▒n sorumlulu─ču
«   01   ...    04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   ...    52   »   


´╗┐