´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 16


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


bu ├ž├Âz├╝m, uzun s├╝re ayakta tutulabilecek g├╝├žte de─čildi, fakat o an i├žin tek ├ž─▒kar yoldu. B├Âylece Osmanl─▒ hanedan─▒na halifelik makam─▒ b─▒rak─▒l─▒yor, g├Âr├╝n├╝┼čte yine de monar┼čik ba┼č durumunu korumas─▒ sa─član─▒yordu, fakat ayn─▒ zamanda gelecek i├žin de b├╝t├╝n olanaklara kap─▒ a├ž─▒l─▒yordu.
├ľneri ├Âylesine ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒, ├Âylesine ortal─▒kta dola┼čan tasar─▒mlar─▒n ve al─▒┼č─▒lm─▒┼č ┼čeylerin ├Âtesindeydi ki, Millet Meclisi ne yapaca─č─▒n─▒ kestiremedi. Bilinen ├žareye ba┼čvuruldu: ├ľnerge incelenmek ├╝zere, anayasa, ┼čer'iye ve adalet enc├╝menleri ├╝yelerinden olu┼čan ├╝├žl├╝ bir karma komisyona havale edildi.
Enc├╝men ├╝yeleri bir araya gelip g├Âr├╝┼čmelere ba┼člad─▒lar. Mustafa Kemal de geldi, arka tarafta bir s─▒raya oturup, konu┼čulanlar─▒ dinlemeye koyuldu. G├Âr├╝┼čmeler bir k─▒s─▒r d├Âng├╝ i├žinde dolan─▒p duruyordu. Eldeki hukuk kurallar─▒, otoritede bir b├Âl├╝nmeye, hil├ófetin saltanattan ayr─▒lmas─▒na hi├žbir ┼čekilde olanak vermiyordu. Yaln─▒zca teknik a├ž─▒dan bu, Siyaml─▒ ikizlerin ameliyatla birbirinden ayr─▒lmas─▒ gibi zor bir ┼čeydi. ├ç├╝nk├╝ ikizlerin ikisi de, bu ameliyatta ├Âlm├╝┼čt├╝, sultan ile halife de b├Âyle bir ikizdi.
Uzmanlar─▒n g├Âr├╝┼čmeleri yoluyla konu tek kelimeyle ├ž├Âz├╝lemezdi. Hep hukuk ve egemenli─čin b├Âl├╝nmezli─či sorunlar─▒ndan olu┼čmu┼č bir ├žal─▒l─▒─č─▒n i├žine dal─▒n─▒yordu.
Sonunda Mustafa Kemal s├Âz istedi, s─▒ran─▒n ├╝st├╝ne ├ž─▒k─▒p ┼čunlar─▒ s├Âyledi: ÔÇťEgemenlik kimseye verilmez, zorla al─▒n─▒r. Daha ├Ânce Osmano─čullar─▒ bunu zorla alm─▒┼čt─▒, ┼čimdi de millet bunu ald─▒. Burada s├Âz konusu olan, zaten ger├žekle┼čmi┼č bulunan bir olgunun tan─▒nmas─▒d─▒r. E─čer bu i┼č enc├╝men ve Millet Meclisi taraf─▒ndan yap─▒l─▒rsa, benim g├Âr├╝┼č├╝me g├Âre, ├žok yerinde olur. Aksi halde, efendiler, belki de baz─▒ kafalar kopar─▒lacakt─▒r.ÔÇŁ
Frans─▒z B├╝y├╝k Devriminin diliydi bu.
B├Âylece g├Âr├╝┼čmeyi daha fazla uzatman─▒n bir anlam─▒ kalmam─▒┼č oluyordu. Enc├╝men ba┼čkan─▒, ya┼čl─▒ bir din adam─▒, bunu ┼č├Âyle bir a├ž─▒klamayla ifade etti: ÔÇťSorunu ┼čimdi bamba┼čka bir ─▒┼č─▒k alt─▒nda g├Âr├╝yoruz, ├Â─črenmi┼č olduk.ÔÇŁ
Yasa tasla─č─▒ ├╝zerinde ├žok h─▒zl─▒ bir ├žal─▒┼čma yap─▒ld─▒ ve genel kurula sunuldu. Oylaman─▒n isim okunarak yap─▒lmas─▒ istendi. Mustafa Kemal buna kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒. B├Âyle bir usul├╝n gereksiz oldu─čunu s├Âyleyip, tehditk├ór bir edayla ekledi: ÔÇťYasan─▒n kabul edilece─činden asla ┼č├╝phe etmiyorum.ÔÇŁ
Gittik├že b├╝y├╝yen g├╝r├╝lt├╝ler aras─▒nda yasa ├Ânerisi kabul oyuna sunuldu, el kald─▒rmak evet demek i├žin yeterliydi. Pat─▒rt─▒lar i├žinden ba┼čkan─▒n sesi duyuldu: ÔÇťOy birli─čiyle kabul edilmi┼čtir.ÔÇŁ Biri ba─č─▒rd─▒: ÔÇťBen kar┼č─▒y─▒m!ÔÇŁ Bir ba┼čkas─▒ seslendi: ÔÇťSusal─▒m!ÔÇŁ
Bu ┼čekilde bir par├ža k─▒sac─▒k t├Ârenle, Osmanl─▒ hanedan─▒n─▒n yedi y├╝zy─▒ll─▒k egemenli─či sona erdirildi.
Son sadrazam Tevfik Pa┼ča, Mare┼čal ─░zzet ve di─čer padi┼čahl─▒k h├╝k├╝meti bakanlar─▒ istifa ettiler.
Sultan Vahdettin ancak ├žok k├Ât├╝ savunabilmi┼č oldu─ču taht─▒na d├Ârt elle sar─▒lm─▒┼čt─▒. Hen├╝z h├ól├ó halifeydi ve kendisine tavsiye edildi─či gibi de ├žekilmek istemiyordu.
Fakat Millet Meclisi, VahdettinÔÇÖin vatana ihanetle su├žlanmas─▒n─▒ ve ola─čan├╝st├╝ bir mahkeme huzuruna ├ž─▒kar─▒lmas─▒n─▒ kararla┼čt─▒r─▒nca, kendisine can─▒ h├╝k├╝mdarl─▒k makam─▒ndan daha tatl─▒ g├Âr├╝nd├╝. Britanya ─░mparatorlu─ču'ndan korunmas─▒n─▒ diledi ve dile─či kabul olundu. Politikas─▒n─▒ padi┼čah─▒n sak─▒m─▒na dayand─▒r─▒p, bu y├╝zden de y─▒k─▒lmas─▒na yol a├žan ─░ngiltere'nin, onun i├žin yapabilece─či en son i┼č de buydu zaten.
17 Kas─▒m 1922 g├╝n├╝, sabah karanl─▒─č─▒nda, son padi┼čah yan─▒nda o─člu Ertu─črul ve pek az maiyeti oldu─ču halde, saray─▒n bir yan kap─▒s─▒ndan ├ž─▒kt─▒, haz─▒r bekleyen bir ─░ngiliz ┼čalupas─▒na bindi ve ka├ž─▒┼č─▒ kimse taraf─▒ndan fark edilmeden ─░ngiliz sava┼č gemisi Malatya'ya ula┼čt─▒.
«   01   ...    06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   ...    52   »   


´╗┐