´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 19


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


─░lkin Paris'e gidip kendime g├╝zel giysiler alaca─č─▒m dedi. ÔÇťSonra da iyile┼čmi┼č olarak geri d├Ânece─čim.ÔÇŁ Fakat bu s├Âzlerde daha ├žok kayg─▒larla dolu bir soru dile gelmekteydi.
Fikriye uzun s├╝re M├╝nih yak─▒nlar─▒nda bir sanatoryumda kald─▒. Ordayken Mustafa Kemal'in evlendi─čini duydu. Refakat├ž─▒s─▒ kad─▒na k─▒sa mutlulu─čunun ve a┼čk─▒n─▒n ├Âyk├╝s├╝n├╝ anlatmaktan hi├ž b─▒kmazd─▒. Daha sonra Ankara'ya d├Ând├╝, pek iyile┼čmemi┼čti ve ├žok ge├žmeden de ├Âld├╝; hem de isteyerek ├Âld├╝, en az─▒ndan tan─▒nm─▒┼č bir T├╝rk yazar─▒ olan Halide Edip Han─▒m'─▒n o d├Âneme ait an─▒lar─▒nda ├Âl├╝m├╝ b├Âyle nitelendirilmektedir.
Mustafa Kemal'in annesi o─člunun zaferine tan─▒k oldu. G├Âzleri hemen hi├ž g├Ârm├╝yordu ve onu iklimi sa─čl─▒─ča daha elveri┼čli ─░zmir'e hasta halde getirdiler. Orda Latife taraf─▒ndan bak─▒ld─▒, fakat birka├ž hafta sonra ac─▒lar─▒ ebediyen sona erdi.
***
Do─ču sorununu g├Âr├╝┼čmek ├╝zere on iki devletin temsilcisi Lausanne'da toplanm─▒┼čt─▒; D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n bitiminden bu yana ilk kez bir bar─▒┼č─▒n dikte ettirilmeyip, aksine tart─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ al─▒┼č─▒lmad─▒k cinsten bir temsile tan─▒k olunmaktayd─▒.
Galip devletler -Do─čudaki durumlar─▒na g├Âre art─▒k b├Âyle adland─▒r─▒lamazlarsa da- b├Âyle bir ┼čeyi asla istememi┼člerdi. Konferans 20 Kas─▒m 1922'de, benzeri toplant─▒lar─▒n a─č─▒r ba┼čl─▒ t├Âren havas─▒ i├žinde, Poincar┬┤e ve Mussolini'nin de kat─▒lmas─▒yla a├ž─▒ld─▒. Devlet ba┼čkanlar─▒ ertesi g├╝n├╝ ayr─▒ld─▒lar. Ba┼čkanl─▒─č─▒ ─░ngiltere temsilcisi Lord Curzon yap─▒yordu; eski ekolden bir diplomat, sa├žlar─▒ s├Âm├╝rge hizmetlerinde a─čarm─▒┼č, g├Âr├╝n├╝m├╝ pek heybetli bir adamd─▒; geni┼č omuzlar─▒nda Britanya d├╝nya imparatorlu─čunun b├╝t├╝n vakar─▒n─▒ ta┼č─▒yor gibiydi, fakat bu da onu sinirli ve yerinde duramaz yap─▒yordu. Toplant─▒y─▒ ba┼člat─▒rken g├Âr├╝┼čmelerin temelini Sevres bar─▒┼č diktas─▒n─▒n olu┼čturaca─č─▒n─▒ bildirdi, ancak baz─▒ de─či┼čiklikleri m├╝ttefikler kabul etmeye haz─▒rd─▒lar.
─░smet Pa┼ča, bu ufak tefek T├╝rk generali, Mudanya'n─▒n bu becerikli g├Âr├╝┼čmecisi, Lord Curzon'un s├Âzlerini, kula─č─▒ a─č─▒r i┼čitti─činden duymam─▒┼č gibi davrand─▒. Yap─▒lan a├ž─▒klamaya hi├ž ald─▒r─▒┼č etmeyip isteklerini s─▒ralad─▒ ve ko┼čulunu da s├Âyledi: Bunlar derhal g├Âr├╝┼č├╝lecekti; bu g├Âr├╝┼čme ya ┼čimdi olacak, ya da hi├ž yap─▒lmayacakt─▒. Genel bir ┼ča┼čk─▒nl─▒k ve tela┼č oldu; ama bu y├╝zden bar─▒┼č kap─▒s─▒ tekrar kapat─▒lamazd─▒.
T├╝rkler ne istediklerini ├žok iyi biliyorlard─▒; m├╝ttefik devletlerin ise bu konuda b├Âylesine belirgin bir yakla┼č─▒mlar─▒ yoktu. Bu da ─░smet Pa┼ča'n─▒n sahip oldu─ču tek avantajd─▒, ├ž├╝nk├╝ konferansta yapayaln─▒z durumdayd─▒. Ger├ži Rus dostlar─▒ ├çi├žerin ve Vorovski (konferans s─▒ras─▒nda yap─▒lan bir suikastle hayat─▒n─▒ kaybetmi┼čtir) vard─▒, ama bunlar pat─▒rt─▒l─▒ ve ayn─▒ zamanda propaganday─▒ ama├žlayan konu┼čmalar─▒yla sadece can s─▒k─▒c─▒yd─▒lar.
─░ngiltere daha ba┼čtan iyi bir durumu garantilemi┼čti. Fransa ise g├Âsterdi─či T├╝rk dostlu─čuna pi┼čman olmu┼č ve tekrar ─░ngiliz m├╝ttefikinin kollar─▒na at─▒lm─▒┼čt─▒. ─░ngiliz haber ajans─▒ Reuter'in K├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖya ili┼čkin olarak bildirdi─či haberler -bunlar─▒n ger├žekli─či yap─▒lan soru┼čturmalarla her zaman do─črulanamamakla birlikte- Paris'te kamuoyunu yeniden T├╝rklerin aleyhine d├Ând├╝rm├╝┼čt├╝. ─░kinci bir ├çanak'tan art─▒k korkulmuyordu. Poincar┬┤e pek g├╝r├╝lt├╝l├╝ bi├žimde, m├╝ttefikler cephesinin kopmaz ba─člarla s─▒ms─▒k─▒ ba─čl─▒ oldu─čunu il├ón etmi┼č, Ankara uzla┼čmas─▒n─▒ d├╝ped├╝z ink├óra kalk─▒┼čm─▒┼čt─▒. Bu sefer birlik sa─članm─▒┼čt─▒, yaln─▒z ufak bir fark vard─▒, Fransa ─░ngiltere'nin arkas─▒nda yer alm─▒┼čt─▒. Buna da ┼ča┼čmamak gerek, ├ž├╝nk├╝ Ruhr harek├ót─▒ gelip ├žatm─▒┼čt─▒.
Mustafa Kemal asl─▒nda Fransa'n─▒n tavsiyesiyle ─░stanbul ├╝zerine y├╝r├╝y├╝┼č├╝ durdurmu┼č -bu y├╝zden de generalleri ona ├žok i├žerlemi┼čti- ve yine Fransa'n─▒n yard─▒m─▒na g├╝venerek bar─▒┼č g├Âr├╝┼čmelerine haz─▒r oldu─čunu bildirmi┼čti. ┼×imdi bu destek, ─░ngiltere'nin kurnaz diplomasisi y├╝z├╝nden kalk─▒yordu.
«   01   ...    09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   ...    52   »   


´╗┐