´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 25


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


artmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒; kendisini tamamen geri planda tutuyordu, b├Âyle anlarda da her zaman pek tehlikeli olurdu. Zaman─▒ ├žok g├╝zel se├žmi┼čti, ├ž├╝nk├╝ ├Ânemli muhalifleri, me┼čruti bir monar┼čiden yana olanlar, Rauf Bey, Kaz─▒m Karabekir, Ali Fuat, Refet ve Nurettin gibi b├╝y├╝k pa┼čalar o s─▒rada Ankara'da de─čildiler.
Fakat bunal─▒m da uzun zaman s├╝rd├╝r├╝lemezdi, h─▒zl─▒ eylem ve ┼ča┼č─▒rtma zorunluydu. Ortal─▒kta s├Âylentiler dola┼č─▒yordu, ─░stanbul bas─▒n─▒ Ankara'da bir cumhuriyet ilan─▒n─▒n tasarland─▒─č─▒n─▒ heyecanla ele alm─▒┼čt─▒. Oysa cumhuriyetin e┼či─čindeydiler, bunu kimse sezmi┼č de─čildi.
Parti kurulunun da bir liste haz─▒rlamay─▒ ayn─▒ ┼čekilde ba┼čaramad─▒─č─▒ toplant─▒s─▒ndan sonra, Mustafa Kemal yak─▒n dostlar─▒ndan birka├ž─▒na ├çankaya'ya yeme─če gelmelerini rica etti. Konuklar aras─▒nda ─░smet Pa┼ča, Fethi Bey, K├óz─▒m Pa┼ča (daha sonra meclis ba┼čkan─▒), Kemalettin Sami Pa┼ča (daha sonra Berlin b├╝y├╝kel├žisi) ve daha ba┼čka birka├ž milletvekili vard─▒. Yemek s─▒ras─▒nda Mustafa Kemal birdenbire: ÔÇťYar─▒n cumhuriyet il├ón edece─čizÔÇŁ dedi.
Masa ba┼č─▒ndakilerin hayret ve ┼ča┼čk─▒nl─▒k g├Âsterip g├Âstermediklerini kaynaklar bildirmiyor. Herhalde orda haz─▒r bulunanlar at─▒lacak ad─▒m─▒ onaylam─▒┼člard─▒. Ertesi g├╝n i├žin bir eylem program─▒ tasla─č─▒ haz─▒rland─▒ ve herkese bu siyasal temsilde oynayacaklar─▒ rolleri da─č─▒t─▒ld─▒.
Daha sonra yaln─▒z ─░smet Pa┼ča orada kald─▒ ve Mustafa Kemal'le ikisi gece boyunca gerekli yasa tasar─▒s─▒n─▒ haz─▒rlad─▒lar.
Ertesi g├╝n, 29 Ekim sabah─▒, bir Halk Partisi grup toplant─▒s─▒ yap─▒ld─▒; Mustafa Kemal buna kat─▒lmad─▒. Partinin ikinci lideri Fethi Bey, yeni bir bakanlar kurulu listesi sundu; liste kasten o ┼čekilde haz─▒rlanm─▒┼čt─▒ ki, kolay kolay benimsenemezdi. Nitekim reddedildi. B├Âylece bir kere daha ├ž─▒kmaza saplan─▒lm─▒┼č oluyordu. Tart─▒┼čmalar s├╝r├╝p gitti, fakat bir yandan da konu┼čmalar, ├Ânceden kararla┼čt─▒r─▒lan pl├óna g├Âre hissettirilmeden belirli bir y├Âne kayd─▒r─▒ld─▒. Giderek bir g├Âr├╝┼č iyice a─č─▒rl─▒k kazand─▒, bu da zorlu─čun ancak bizzat ├Ânderin duruma el koymas─▒yla kald─▒r─▒labilece─či inanc─▒ndayd─▒. Kemalettin Sami Pa┼ča bunu, Mustafa Kemal'in parti ba┼čkan─▒ s─▒fat─▒yla krizin ├ž├Âz├╝mlenmesi i├žin g├Ârevlendirilmesi ├Ânerisi ┼čeklinde form├╝lle┼čtirdi. Her ┼čey yolunda gidiyordu; ├Âneri kabul edildi ve ├çankaya'da kalm─▒┼č bulunan Mustafa Kemal davet edildi. ┼×imdi sahneye kendisi giriyordu; bir saat s├╝re istedi ve yeni kabineye al─▒nmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼č ki┼čilerle anla┼čt─▒.
├ľ─čleden sonra ikide parti grubu, toplant─▒s─▒na devam etti. Ba┼čkanl─▒─č─▒ yine Fethi Bey yap─▒yordu. Mustafa Kemal s├Âz al─▒p k├╝rs├╝ye ├ž─▒kt─▒ ve k─▒sa bir a├ž─▒klamada bulundu: ÔÇťBize ac─▒ ├žektiren k├Ât├╝l├╝k sistemden ileri geliyor. Ku┼čkusuz hepiniz anlam─▒┼čs─▒n─▒zd─▒r ki, herkes se├žime kat─▒l─▒nca bir kabine kurmak olana─č─▒ bulunmuyor. O halde sistemi uygun tarzda de─či┼čtirmek zorunludur.ÔÇŁ Sonra da geceleyin haz─▒rlanm─▒┼č yasa tasar─▒s─▒n─▒ cebinden ├ž─▒kar─▒p okutturdu ve oylamaya koydurdu.
O ana kadar hep sadece h├╝k├╝met bunal─▒m─▒n─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ s├Âz konusu olmu┼čtu. (Bunu da bizzat Mustafa Kemal haz─▒rlam─▒┼čt─▒). ┼×imdi ise anayasada temelden bir de─či┼čiklik ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒: Devletin ┼čekli cumhuriyettir. Ba┼č─▒nda cumhurba┼čkan─▒ bulunur, Millet Meclisi'nce d├Ârt y─▒l i├žinde se├žilir. (Tekrar se├žilmesi olana─č─▒ vard─▒r). Cumhurba┼čkan─▒ ba┼čbakan─▒ atar, o da kabinesini se├žer, bu kabinenin Millet Meclisi'nce onaylanmas─▒ zorunludur.
Kayg─▒l─▒ sesler y├╝kseldi, ama ge├ž kal─▒nm─▒┼čt─▒. S├╝rpriz darbesi ba┼čar─▒l─▒ olmu┼čtu. Daha ├žok g├Âr├╝┼č├╝n├╝ kurtarmak i├žin yap─▒lan birka├ž ileri-geri konu┼čmadan sonra, yasa parti grubunca kabul edildi. B├Âylece mesele asl─▒nda kesinlik kazanm─▒┼č oluyordu.
Parti toplant─▒s─▒na son verildi ve hemen Millet Meclisi oturumu ba┼člad─▒. Saat ak┼čam─▒n alt─▒s─▒yd─▒. ─░┼č, hi├ž soluk ald─▒rmadan y├╝r├╝t├╝ld├╝. Yasa usul gere─či incelenmek ├╝zere bir enc├╝mene havale edildi.
«   01   ...    15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   ...    52   »   


´╗┐