´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 26


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


Enc├╝men sadece tek bir ekleme yapt─▒: ÔÇťT├╝rk Devleti'nin dini ─░slamÔÇÖd─▒r.ÔÇŁ Bu da 1876 anayasas─▒ndan kaynaklan─▒yordu (1928'de kald─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r).
Bir saat sonra tasar─▒ genel kurulun ├Ân├╝ndeydi. Birinci, ikinci, ├╝├ž├╝nc├╝ okumalar h─▒zla birbirini izledi. Ak┼čam saat 8.30'da yasa kabul edildi, bir ├žeyrek saat sonra da Mustafa Kemal cumhurba┼čkan─▒ se├žildi. Sonu├ž derhal telgraflarla b├╝t├╝n yurda duyuruldu ve gece yar─▒s─▒ her tarafta 101 pare top at─▒┼č─▒yla cumhuriyetin il├ón─▒ kutland─▒.
Her ┼čey usul├╝ne ve yasaya uygun ┼čekilde cereyan etmi┼čti. Fakat devrimin ve kurtulu┼č sava┼č─▒n─▒n as─▒l ├Ânderine, ba┼člang─▒├žtaki zor g├╝nlerin can yolda┼člar─▒na ve sil├óh arkada┼člar─▒na ne sorulmu┼č ne de kulak verilmi┼čti.
Devletin ba┼č─▒nda bir ba┼čkanla cumhuriyet ┼čeklini almas─▒, zorunlu olarak bir ba┼čka sorunu g├╝ndeme getirmi┼čti: Hil├ófet sorununu.
Halifenin Bat─▒'n─▒n kabul etti─či nitelemeyle, sadece dinsel bir ba┼čkan olarak tan─▒mlanmas─▒, ─░sl├óm d├╝nyas─▒nca anla┼č─▒lam─▒yordu. M├╝sl├╝man T├╝rk al─▒┼č─▒lagelmi┼č zihniyetle halifeyi devletinin ger├žek ba┼čkan─▒, d├╝nyasal h├╝k├╝mdar─▒, her ┼čeyden ├Ânce de bu makam─▒ yasal taht varisi s─▒fat─▒yla i┼čgal eden kimse olarak g├Ârmekteydi.
┼×imdi yine ayn─▒ h├╝k├╝mdarl─▒k hanedan─▒n─▒n bir ├╝yesi, tarih boyunca belirlenmi┼č duygusal de─čeri de─či┼čikli─če u─črat─▒lm─▒┼č bir makamda oturmaktayd─▒, bu durumun gen├ž demokratik devlet i├žin s├╝rekli bir tehlike olu┼čturaca─č─▒ besbelliydi. Halife, kendisinden ├ževreye yay─▒lan kutsal ─▒┼č─▒nlar─▒yla, cumhuriyet rejimini ve daha ├žok Mustafa Kemal'in giderek b├╝y├╝yen iktidar mevkiini istemeyenlerin tek ve son umudu olmu┼čtu.
Ankara'yla m├╝cadelesini zaten s├╝rd├╝rmekte bulunan ─░stanbul, ┼čimdi de monar┼či yanl─▒s─▒ bir muhalefetin toplanma merkezi olmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. Rauf Bey, Dr. Adnan Bey, Refet Pa┼ča, Kaz─▒m Karabekir ve Ali Fuat pa┼čalar -art─▒k a├ž─▒k├ža Mustafa Kemal'in kar┼č─▒s─▒ndaki safa ge├žmi┼člerdi- halifeyi ziyaret edip ona b├╝t├╝n d├╝nyan─▒n ├Ân├╝nde ba─čl─▒l─▒klar─▒n─▒ g├Âstermeye ko┼čtular. ─░stanbul bas─▒n─▒ a├ž─▒ktan a├ž─▒─ča cumhuriyet aleyhine ├žal─▒┼čmaya ba┼člad─▒. Gazetelerin biri, Hint M├╝sl├╝manlar─▒n─▒n dinsel ├Ânderlerinden olan A─ča Han'─▒n, -anayasa de─či┼čikli─činden sonra ba┼čbakan olmu┼č bulunan- ─░smet Pa┼čaya hitap eden bir a├ž─▒k mektubunu yay─▒nlad─▒. Bu yaz─▒da Hint M├╝sl├╝manlar─▒ hil├ófetin muhafazas─▒n─▒ istiyorlard─▒.
Halifenin kendisi, Abd├╝lmecit, merkezini olu┼čturdu─ču bu entrikalara ilgisiz kald─▒. ├çok k├╝lt├╝rl├╝ bir adamd─▒, sempatikti, dost├ža davran─▒rd─▒; yetki ve iktidar sahibi olmaktan ├žok, kitaplar ve g├╝zel sanatlarla ilgilenirdi, zaten dikkati ├žekecek derecede bir ressaml─▒k yetene─čine de sahipti. Son Sultan Vahdettin ona, Ankara asillerine a├ž─▒k├ža sempati g├Âstermesinden dolay─▒ hayli nobran davranm─▒┼čt─▒. Halife olarak tamamen iyi niyetli ve kendi halindeydi; onu cumhuriyete kar┼č─▒ herhangi bir zamanda, herhangi bir giri┼čimde bulunmu┼č olmakla su├žlamaya olanak yoktur. Makam─▒n─▒n kurban─▒ olmu┼čtur, yeni devlet d├╝zeniyle unvan─▒n─▒n ve i┼člevinin uzla┼čt─▒r─▒lamay─▒┼č─▒n─▒n kurban─▒ olmu┼čtur.
Mustafa Kemal bu sembol├╝n, monar┼čik-dinsel kar┼č─▒ ak─▒m tehlikeli bir sel haline gelmeden bertaraf edilmesindeki zorunlulu─ču g├Âr├╝yordu. Ayr─▒ca bunu bir de hil├ófetin, yap─▒s─▒ gere─či milli karakterin ├╝st├╝nde bir nitelik ta┼č─▒mas─▒ da ekleniyordu. ─░sl├ómiyet'te ÔÇťPeygamberin h─▒rkas─▒n─▒, ancak Peygamberin yery├╝z├╝n├╝n her yan─▒ndaki ├╝mmetini savunabilecek olan─▒n ta┼č─▒yabilece─čiÔÇŁ ilkesi ge├žerliydi.
Bundan dolay─▒ hil├ófetin korunmas─▒, en az─▒ndan tam bir milli devlet olmak isteyen yeni T├╝rkiye'ye ters d├╝┼čen moral y├╝k├╝ml├╝l├╝kleri ├Âng├Âr├╝yordu. Bu devlet, halk─▒ T├╝rk olmayan b├╝t├╝n M├╝sl├╝man b├Âlgelerden vazge├žmi┼čti ve art─▒k ─░sl├óm─▒n ├╝st├╝n g├╝c├╝ olmak yolunda hi├žbir sav ileri s├╝rm├╝yordu. ÔÇťYeni T├╝rkiye halk─▒n─▒nÔÇŁ diyordu Mustafa Kemal, ÔÇťKendi ├Âz varl─▒─č─▒ndan, kendi refah─▒ndan ba┼čka bir ┼čey d├╝┼č├╝nmesi i├žin art─▒k hi├žbir neden yoktur. Art─▒k ba┼čkalar─▒na sunaca─č─▒ hi├žbir ┼čeyi kalmam─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ
«   01   ...    16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   ...    52   »   


´╗┐