Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

cumhuriyet_gazetesi_cuma_kitaplari:avrupa_ile_asya_arasindaki_adam_4_28 [2015/07/28 15:53] (current)
Line 1: Line 1:
 +´╗┐´╗┐~~NOCACHE~~┬á
 +<​php>​tpl_youarehere();</​php>​┬á
 +----┬á
 +<​php>​esnek_yatay_reklam();</​php>​┬á
 +[<​2>​]┬á
 +~~Title: Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 28~~ ┬á
 +=== AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV ===┬á
 +=== DAGOBERT VON MIKUSCH ===┬á
 +----┬á
 +Eski hanedan─▒ devirmeye ve halifeli─či bile kald─▒rmaya kalk─▒┼čm─▒┼č olmas─▒ sadece ├╝n├╝n├╝ artt─▒rm─▒┼čt─▒. \\┬á
 +O zaman neler olaca─č─▒n─▒ tasarlamak bo┼ča gevezelik olur. Belki de tarihteki rol├╝ dramatik bir e─čri ├žizerdi: F─▒rt─▒nams─▒,​ parlak bir y├╝kseli┼č ve sonra birdenbire trajik bir devrili┼č. Ne var ki bu birincil kons├╝l, bir Napolyon de─čildi. Onu hi├žbir ham hayal kendine ├žekemiyor, hi├žbir y├╝kselme h─▒rs─▒ g├Âz├╝n├╝ k├Âreltmiyor,​ b├╝t├╝n romantik tasar─▒mlar,​ bu ger├žek├ži, bu hesab─▒n─▒ bilen adamdan uzak kal─▒yordu. \\┬á
 +Kendisine hil├ófet ├Ânerisinde bulunan ─░sl├óm ├╝lkeleri temsilcilerine ┼č├Âyle cevap vermi┼čti: "​Biliyorsunuz ki Halife devlet ba┼čkan─▒ demektir. Ba┼člar─▒nda krallar ve imparatorlar─▒ h├╝k├╝mran olan halklar─▒n istek ve ├Ânerilerini nas─▒l kabul edebilirim. Halifenin emirlerinin uygulanmas─▒ ve yasaklar─▒na uyulmas─▒ gerekir. Beni halife yapmak isteyenler, emirlerini yerine getirebilecek durumda m─▒d─▒rlar? Bu bak─▒mdan ne anlam─▒ ne de var olma hakk─▒ bulunan hayali bir rol├╝ ├╝stlenmek g├╝l├╝n├ž olmaz m─▒?" \\┬á
 +Monar┼čik feodal devletten -ilkin sadece d─▒┼č ┼čekillerine g├Âre- parlamenter demokrasiye ge├ži┼č hayli zorlu bir tempoyla ger├žekle┼čtirildi. Gerici tepkiler olmas─▒ ka├ž─▒n─▒lmazd─▒. H─▒z ne kadar b├╝y├╝kse, diren├ž de o kadar g├╝├žl├╝d├╝r,​ der bir fizik yasas─▒, Mustafa Kemal bar─▒┼č─▒ sa─člay─▒p ge├žmi┼čle hesab─▒ kapatt─▒ktan sonra, reform i┼čine ba┼člayabilece─či umuduna kap─▒lsayd─▒,​ aldand─▒─č─▒n─▒ g├Ârecekti. \\┬á
 +Tarihsel a├ž─▒dan bak─▒l─▒rsa,​ a┼ča─č─▒ yukar─▒ B├╝y├╝k Petro'​nunkine benzer bir durumda bulunuyordu. Yapmak istedi─či -ya da ├╝lke ├Âzg├╝r varl─▒─č─▒n─▒ ba┼čka t├╝rl├╝ koruyamayaca─č─▒na g├Âre, daha do─črusu yapmak zorunda oldu─ču- y├╝zde doksan─▒ okuryazar olmayan bilgiden nasipsiz bir halk─▒, her yan─▒n─▒ sarm─▒┼č Orta├ža─č'​─▒n hiyerar┼čik-dinsel k├Âklerinden ar─▒nd─▒rarak,​ Yeni├ža─č─▒n,​ ayakta kalabilme sava┼č─▒ i├žin ├žok daha elveri┼čli durumuna k─▒sa s├╝rede g├Ât├╝rmekti. Bir ├ž─▒rp─▒da daha a┼č─▒lmas─▒ gereken y├╝zlerce y─▒ll─▒k bir geli┼čim vard─▒. ─░lerleme hareketi -bir├žok Bat─▒ ├╝lkesinde oldu─ču gibi- do─čal bir tarihsel evrimin sonucu de─čil, yukardan a┼ča─č─▒ yap─▒lan bir devrimdi. Modern uygarl─▒k yabanc─▒ bir filizdi, halk─▒n a─čac─▒na a┼č─▒lanmas─▒ gerekiyordu,​ b├Âylece filiz b├╝y├╝meyecek,​ ama a─čac─▒ yava┼č yava┼č i├žinden de─či┼čikli─če u─čratacakt─▒. Ancak bunun i├žin de bir ge├ži┼č d├Ânemi zorunluydu. G├╝├žlere hareket serbestli─či vermekten, y├╝ksek d├╝zeye eri┼čmi┼č demokrasi idealinden bir s├╝re daha uzak kal─▒nmas─▒ gerekiyordu. Temelden b├╝nye de─či┼čimi, daha do─črusu devrim ancak tek bir elden ger├žekle┼čtirilebilirdi. E─čer Mustafa Kemal zaman zaman bir diktat├Ârl├╝─č├╝n ara├žlar─▒na el att─▒ysa, hi├ž de─čilse ba┼čar─▒s─▒ onu mazur g├Âstermi┼čtir. Fakat tam da bu hamlelere giri┼čti─či s─▒rada ┼čiddetli direni┼čle kar┼č─▒la┼čt─▒;​ i┼čin garip yan─▒ bu direni┼č, Bat─▒l─▒ d├╝┼č├╝nceleri daha ├Ânceden benimsemi┼č,​ asl─▒nda ona mutlaka yard─▒mc─▒ olmalar─▒ gereken, o y├╝zde onluk okumu┼č ├╝st tabakadan geldi. \\┬á
 +Anadolu k├Âyl├╝s├╝, K├╝├ž├╝k Asya halk─▒n─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču,​ o g├╝nlerde Avrupa d├╝┼č├╝ncesinden habersizdi. Bu da Mustafa Kemal'​in i┼čini kolayla┼čt─▒rd─▒. Bu kitlede kendisine inan├ž halinde k├Âkle┼čen bir destek, bir kan─▒ yaratt─▒. Halk i├žin o, gavurlar─▒ yenmi┼č oland─▒; Allah taraf─▒ndan yollanm─▒┼č kurtar─▒c─▒yd─▒. "Gazi ne emrederse, bizim i├žin iyidir, o halde ne diyorsa, onu yapal─▒m"​ demekti bu ve onun pe┼činden seve seve, isteye isteye y├╝r├╝nd├╝. Tar─▒m─▒n durumunu -yeni devletin dayand─▒─č─▒ bu temeli- her bak─▒mdan geli┼čtirmek yollar─▒n─▒ arad─▒; feodal ├ža─čdan kalma, geli┼čig├╝zel al─▒nan, adaletsiz, daha da k├Ât├╝s├╝ ├╝retimi felce u─čratan ondal─▒k vergisi, a┼čar─▒ kald─▒rd─▒. K├Ây halk─▒yla, el eme─čiyle ge├žinen kimseyle konu┼čmas─▒n─▒ biliyordu; onu anl─▒yorlar ve o da onlar─▒ anl─▒yordu; zaten kendisinde de, T├╝rkl├╝─č├╝n en iyi meziyetlerini koruyan Anadolu k├Âyl├╝s├╝ne ├Âzg├╝ pek ├žok ├Âzellikler vard─▒. \\┬á
 +─░kinci kayg─▒, devrimlerden sonra her zaman zorunlu oldu─ču ├╝zere, ordunun politikadan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒yd─▒;​ yak─▒n ge├žmi┼čten silahl─▒ kuvvetlerin yard─▒m─▒yla h├╝k├╝met darbelerinin nas─▒l kolayl─▒kla ger├žekle┼čtirildi─čini ├žok iyi biliyordu. ├ťstelik devrimi yapanlar─▒n ve yard─▒m edenlerin hemen hepsi asker oldu─čundan,​ ├Ânlem al─▒nmas─▒ daha da zorunlu g├Âr├╝n├╝yordu. Bunlar hem milletvekiliydiler,​ hem de bir komutanl─▒k g├Ârevindeydiler. Bu ├žifte g├Ârev yasayla kald─▒r─▒ld─▒. B├Âylece o g├╝nlerde ordu m├╝fetti┼či olan Kaz─▒m Karabekir ve Ali Fuat Pa┼ča gibi has─▒mlar─▒,​ milletvekilli─čini kaybetmemek i├žin komutanl─▒ktan ├žekilmeyi daha uygun g├Ârd├╝ler, fakat ordu ├╝zerindeki b├╝t├╝n etkinliklerini de yitirdiler. \\┬á
 +<​php>​sayfa_numaralama(52);</​php>​┬á
 +<​php>​esnek_yatay_reklam();</​php>​

´╗┐