Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

cumhuriyet_gazetesi_cuma_kitaplari:avrupa_ile_asya_arasindaki_adam_4_37 [2015/07/28 15:53] (current)
Line 1: Line 1:
 +´╗┐´╗┐~~NOCACHE~~┬á
 +<​php>​tpl_youarehere();</​php>​┬á
 +----┬á
 +<​php>​esnek_yatay_reklam();</​php>​┬á
 +[<​2>​]┬á
 +~~Title: Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 37~~ ┬á
 +=== AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV ===┬á
 +=== DAGOBERT VON MIKUSCH ===┬á
 +----┬á
 +"​M├╝sl├╝man milli devletler, e─čer de─či┼čik y├Ânl├╝ ili┼čkilerinin s├╝rd├╝r├╝lmesinde ve ortakla┼ča ├ž─▒karlar─▒n─▒n korunmas─▒nda bir birlik olu┼čturulmas─▒n─▒ zorunlu g├Âr├╝rlerse,​ o zaman bu birle┼čik ─░sl├óm devletlerine,​ ┼čayet istenirse hil├ófet ad─▒ ve se├žimle i┼čba┼č─▒na gelecek ba┼čkan─▒na da halife unvan─▒ verilebilir."​ \\┬á
 +B├Âylesi olas─▒l─▒klar─▒n uzak bir gelecekte belki de ger├žekle┼čtirildi─či g├Âr├╝lecektir. Ama Mustafa Kemal ├ža─č─▒n─▒n kendisine y├╝kledi─či g├Ârevlerin s─▒n─▒r─▒ndan ├Âteye asla ├ž─▒kmam─▒┼čt─▒r ve asla da ├ž─▒kmayacakt─▒r. O hep milletine hizmet eden biri oldu, b├Âyle biri olmaktan ba┼čka bir ┼čey de istemedi. Ba┼čar─▒s─▒n─▒n b├╝t├╝n s─▒rr─▒ da buradad─▒r.┬á
 +=== 15. YEN─░ T├ťRK─░YE ===┬á
 +┼×imdi yap─▒lacak olan sadece, bu kitab─▒n birinci bask─▒s─▒n─▒n yay─▒nlan─▒┼č─▒ndan beri ge├žen zamana k─▒saca bir g├Âz atmakt─▒r. O g├╝nlerde d├╝nya, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'​nun y─▒k─▒nt─▒lar─▒ ├╝st├╝nde geli┼čen bu yeni olu┼čuma, b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de ┼č├╝pheci g├Âzlerle bak─▒yordu. T├╝rkiye'​nin ger├žekle┼čtirdi─či ge├žmi┼čle ba─člar─▒ koparmak olgusu, ├Âylesine a┼č─▒r─▒, ├Âylesine k├Âkten, geli┼čim ise ├Âylesine h─▒zl─▒ ve tarihsel mant─▒ktan ├Âylesine yoksundu ki, tarafs─▒z g├Âzlemciler bile, bu kadar g├╝vensiz temeller ├╝st├╝ne kurulmu┼č devlet yap─▒s─▒n─▒n asla uzun ├Âm├╝rl├╝ olamayaca─č─▒,​ en az─▒ndan g├╝├žl├╝ tepkilerin ortaya ├ž─▒k─▒p hedeflerde bir gerilemeye veya devletin b├╝nyesinde ├Ânemli de─či┼čiklikler yapmaya zorlayaca─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝ndeydiler. \\┬á
 +─░kisi de olmad─▒. Bug├╝n ┼čom a─č─▒zlar susmu┼čtu. Bug├╝n gen├ž T├╝rk devletinin sapasa─člam ve capcanl─▒ bir olu┼čum oldu─čundan,​ onu yaratm─▒┼č olan─▒n g├Âsterdi─či yolda y├╝r├╝y├╝┼č├╝n├╝ s├╝rd├╝rece─činden art─▒k kimsenin ┼č├╝phesi kalmam─▒┼čt─▒r. \\┬á
 +Bu bak─▒mdan Mustafa Kemal'​in giri┼čti─či bir anayasa deneyi, hemen b├╝t├╝n yeni devlet bi├žimleri incelenerek haz─▒rland─▒─č─▒ndan,​ ├Ânemi a├ž─▒s─▒ndan T├╝rkiye'​nin ├žer├ževesini a┼čan bir a─č─▒rl─▒ktad─▒r. Bu da 1930 y─▒l─▒na, d├╝nya ekonomi krizinin b├╝t├╝n yery├╝z├╝n├╝ kaplad─▒─č─▒ zamana rastlar. T├╝rkiye bundan ├žok a─č─▒r bi├žimde etkilenmi┼čtir,​ ├ž├╝nk├╝ Kurtulu┼č Sava┼č─▒'​n─▒n korkun├ž s─▒k─▒nt─▒lar─▒ndan daha sonra, daha yeni yeni kendisini toparlamaya ba┼člam─▒┼č ve milli hayat─▒n─▒ yeni ba┼čtan bi├žimlendiri┼č hamlesinin tam ortas─▒nda bulunmaktayd─▒. ├ťstelik bu yeniden kurulu┼čun, daha ├Ânce de belirtti─čimiz gibi, yaln─▒z kendi g├╝├žleriyle de─čil, ayr─▒ca t├╝m├╝yle kendi kaynaklar─▒yla ger├žekle┼čtirilmesi gerekiyordu. Ne herhangi bir devlet borcu al─▒nd─▒, ne de yabanc─▒ sermayenin ticareti ve end├╝striyi i┼čletmek veya geni┼čletmek ├╝zere ├╝lkeye girmesine izin verildi. Kuvvetli bir ordunun kurulmas─▒, karayollar─▒n─▒n ve demiryollar─▒n─▒n yap─▒m─▒ (Son on bir y─▒lda demiryolu a─č─▒n─▒n uzunlu─ču iki kat─▒na ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r),​ hemen hemen t├╝m├╝ yeniden yarat─▒lm─▒┼č e─čitim ve ├Â─čretim kurumlar─▒ ve daha ba┼čka bir├žok yeni at─▒l─▒m, ola─čan├╝st├╝ ├žapta giderleri gerektiriyordu. ├ľte yandan bu yeniden kurulu┼čun bir k─▒sm─▒ndan halk ancak belirli bir zaman ge├žtikten sonra yararlanabildi. ├ľzellikle bu durum tar─▒m reformunda s├Âz konusuydu. Sa─čl─▒kl─▒ ve verimli bir ├žift├ži kitlesi yaratmak ve bunu devletin ba┼čl─▒ca temel dayana─č─▒ yapmak ama├žlan─▒yordu. Bu da ├žok uzun vadeli bir program demekti; b├Âyle bir program i├žin ├Ân ko┼čul olarak, topra─č─▒n i┼členecek duruma getirilmesi ve g├╝├žlendirilmesi,​ geni┼č b├Âlgelerin a─ča├žland─▒r─▒lmas─▒,​ ya─čmuru az Anadolu i├žin baraj kanallar─▒yla yetecek derecede su sa─članmas─▒ ve modern tar─▒m y├Ântemlerinin uygulanmas─▒ gerekiyordu. Herhalde bu yorgun ve do─čal kaynaklar bak─▒m─▒ndan zengin olmayan ├╝lkenin kalk─▒nmas─▒ i├žin gerekli giderlerin, ├Ânemli ├Âl├ž├╝de o g├╝nk├╝ ku┼ča─č─▒n omuzlar─▒na y├╝klenmesi zorunluydu. Bu da ancak ya┼čama tarz─▒n─▒n genellikle daha alt d├╝zeye indirilmesi,​ ayn─▒ zamanda da vergi y├╝k├╝n├╝n artt─▒r─▒lmas─▒yla olanakl─▒yd─▒;​ b├Âylece devlet zorunlu giderleri kar┼č─▒layabilirdi. B├Âyle bir duruma her ┼čeyin yava┼č yava┼č daha iyiye gitti─či hissedildi─či s├╝rece katlan─▒labilirdi. Gelgelelim 1930 ekonomi kriziyle birden bir duraklama, hatta bir gerileme d├Ânemine giriliverdi:​ Ticaret durdu, kazan├žlar ve vergi gelirleri d├╝┼čt├╝, para de─čeri tehlikeye girdi, b├╝t├╝n devlet b├╝t├žesi sars─▒nt─▒ya u─črad─▒. \\┬á
 +Tam bu s─▒rada devletin varl─▒─č─▒, yeni bir sald─▒r─▒ya daha u─črad─▒. H├ól├ó Orta├ža─č'​─▒n feodal toplum d├╝zeni i├žinde ya┼čayan, vah┼či ve laf anlamaz da─č halk─▒, K├╝rtler, yine eski oymak beylerinin y├Ânetiminde bir kere daha ayakland─▒lar. Suriye, Irak ve ─░ran K├╝rtlerinin bask─▒nlar─▒yla destek g├Ârd├╝ler; bu y├╝zden yabanc─▒ \\┬á
 +<​php>​sayfa_numaralama(52);</​php>​┬á
 +<​php>​esnek_yatay_reklam();</​php>​

´╗┐