´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 43


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


vadilerinde ya┼čayan insanlar─▒n kul├╝belerinde, gelece─čin bir umudu ve bir simgesi olarak as─▒l─▒ durmaktad─▒r.
Burada ├Âzellikle bir noktay─▒ vurgulayal─▒m: T├╝rkiye, Bat─▒ kurumlar─▒n─▒n ├žo─čunu kabul etmesinden sonra, alm─▒┼č oldu─ču bug├╝nk├╝ g├Âr├╝n├╝m├╝ i├žinde, hi├ž de AvrupaÔÇÖn─▒n k├Ât├╝ bir kopyas─▒, basit bir taklidi de─čildir. Bu kurumlar─▒n ├žoktan milletleraras─▒ bir karakter kazanm─▒┼č olduklar─▒ g├Âze ├žarpmaktad─▒r. G├╝n├╝m├╝zde hi├žbir halk i├žin, kendi ├Âzelliklerine g├Âre geli┼čmesini ger├žekle┼čtirmesine engel yoktur. Bu olgu, Japonya i├žin ve ─░bn Su'ud'un Arabistan'─▒ i├žin ge├žerli oldu─ču gibi, en ├žok da T├╝rkiye i├žin ge├žerlidir. Bu ├╝lkede halk─▒n ruhu, en eski geleneklerine yeniden ba─članmas─▒yla saf T├╝rkt├╝r, ├Âte yandan yeni devletin bi├žimleni┼či, kurucusunun yaratt─▒─č─▒ ┼čekliyle, eski Avrupa'y─▒ ├žoktan a┼čm─▒┼č, 20. y├╝zy─▒l─▒n gelecek g├╝nlerini i┼čaret etmektedir.
16. SON
T├╝rkiye Cumhuriyeti'nin yarat─▒c─▒s─▒na ancak pek k─▒sa bir ├Âm├╝r nasip oldu. Yazg─▒s─▒ Kemal Atat├╝rk'├╝, do─čan g├╝ne┼čle ayd─▒nlanan, yeni bir devrin e┼či─čine kadar g├Ât├╝rd├╝ o kadar. Ancak yine de b├╝t├╝n Avrupa-Asya k─▒tas─▒n─▒n nas─▒l kayna┼čt─▒─č─▒n─▒; yeni g├╝├žlerin, yeni d├╝┼č├╝ncelerin, sendeleyen eskiye kar┼č─▒ nas─▒l sald─▒rd─▒─č─▒n─▒ ve uzun zamand─▒r sakl─▒ duran ak─▒nt─▒lar─▒n korkun├ž bir h─▒zla nas─▒l su y├╝z├╝ne ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝. Fakat bu birden bast─▒ran ├ža─člarda ve sellerde, bu tehlikeler ve kas─▒rgalarla dolu ge├ži┼č d├Âneminde, tam da g├╝├žl├╝ ve g├╝venilir bir ele gereksinme duyuldu─ču s─▒rada, halk─▒n─▒ y├Ânetmek ve T├╝rkiye'yi gelecekteki yeni d├╝nya d├╝zeni i├žine yerle┼čtirmek nasip olmad─▒ ona.
Fakat bir ┼čeyi biliyordu Atat├╝rk: Onun taraf─▒ndan yarat─▒lm─▒┼č olan eser, gelecek b├╝t├╝n f─▒rt─▒nalara b├╝t├╝n sars─▒nt─▒lara ra─čmen, yine de devam edecekti; yeter ki yeti┼čen ku┼čaklar bu eseri omuzlas─▒nlar. Bundan dolay─▒ gen├žli─čin e─čitimi ve yeti┼čtirilmesi sorunu, son nefesine kadar onun en ivedi tasas─▒ olmu┼čtur. ├ľl├ž├╝leri b├╝y├╝k tutulan yeni okullar ve e─čitim kurumlar─▒ kuruldu ya da var olanlar geni┼čletildi; buralar─▒ olanaklar oran─▒nda en iyi ├Â─čretim kadrolar─▒n─▒n hizmet g├Ârd├╝─č├╝ ve ├ža─čda┼č ilkelere g├Âre y├Ânetilen kurulu┼člard─▒r. Atat├╝rk ├žo─ču kez en k├╝├ž├╝k k├Âylere kadar uzanan yurt gezilerinde, e─čitimin en do─čru, en verimli yat─▒r─▒m oldu─ču kan─▒s─▒ daha da g├╝├žlenmi┼čti; ├žabalar─▒n─▒ hep bu y├Ânde yo─čunla┼čt─▒rd─▒ ve eksiklik buldu─ču noktalarda etkin ├Ânlemlere ba┼čvurdu. Kullan─▒lan ya da ├žocuklara ├Â─čretilen dilin, al─▒nan b├╝t├╝n ├Ânlemlere ve kararlara ra─čmen, h├ól├ó Osmanl─▒ d├Âneminden kalma, eski yabanc─▒ ortamda dolan─▒p durdu─čunu saptay─▒nca, Osmanl─▒-T├╝rk├že k├╝├ž├╝k bir cep s├Âzl├╝─č├╝nden binlerce bast─▒rtt─▒. Bu s├Âzl├╝kte Arap├ža, Fars├ža ya da Avrupa k├Âkenli kelimeler ar─▒ T├╝rk├že kelimelerle kar┼č─▒lanm─▒┼čt─▒. Bu kitap├ž─▒k b├╝t├╝n memurlar─▒n ve di─čer g├Ârevlilerin ellerine verildi; bundan b├Âyle mekruh say─▒lan yabanc─▒ kelimelerden birini kullanan─▒n vay halineÔÇŽ
Gen├žli─čin, daha do─črusu b├╝t├╝n halk─▒n b├Âyle sistemli ve bilin├žli e─čitimini, ÔÇťT├╝rklerin Babas─▒ÔÇŁ en ├Ânemli g├Ârevi olarak g├Âr├╝yordu; bu e─čitim sadece bilgi ve beceri pl├ón─▒nda kalmad─▒, daha y├╝ksek nitelikte k├╝lt├╝r alanlar─▒na da ula┼čt─▒. Atat├╝rk'├╝n ├╝lkesi k├╝lt├╝rel ba┼čar─▒larda ba┼čka milletlerden geri kalamazd─▒, kalmamal─▒yd─▒. Fakat ilkin ka├ž─▒n─▒lmaz olan Avrupa ├Ârneklerinden ge├žildikten sonra, k├╝lt├╝r alan─▒nda halk─▒n kendi ├Âz anlat─▒m bi├žimlerine ula┼čabilmesi i├žin, her ┼čeye bir ├Âl├ž├╝de en ba┼čtan ba┼člamak gerekiyordu; bu da pl├ónl─▒ bir devlet g├╝d├╝m├╝n├╝ zorunlu k─▒lmaktayd─▒. Bu ama├žla Atat├╝rk bir merkezi k├╝lt├╝r enstit├╝s├╝ kurdu. O g├╝ne kadar bu i┼člerle u─čra┼čm─▒┼č b├╝t├╝n ├Âzel dernekleri buraya ba─člad─▒. Enstit├╝ bir├žok b├Âl├╝mlere ayr─▒lm─▒┼čt─▒; plastik sanatlar, edebiyat, m├╝zik, tiyatro, dans b├Âl├╝mlerinin yan─▒ s─▒ra tarih ve arkeoloji b├Âl├╝mleri de vard─▒. Onun amac─▒ bilimlere ve sanatlara, bir e┼čg├╝d├╝m anlay─▒┼č─▒ i├žinde y├Ân vermek, onlar─▒ geli┼čtirmek, b├Âylece ba┼čl─▒ ba┼č─▒na bir k├╝lt├╝r yaratmakt─▒.
Bu ger├žek T├╝rkl├╝─č├╝n, bir zamanlar var olmu┼č bulunan eski pislikten ar─▒narak, hi├žbir engelle kar┼č─▒la┼čmadan bir b├╝y├╝meye, bir a├ž─▒l─▒┼ča g├Ât├╝r├╝lebilmesi i├žin de Osmanl─▒ ge├žmi┼čle ili┼čkiler b─▒├žak gibi kesilmi┼čti. Hil├ófetin kald─▒r─▒lmas─▒ndan L├ótin yaz─▒s─▒n─▒n al─▒nmas─▒na kadar Atat├╝rk so─čukkanl─▒ bir mant─▒kl─▒l─▒kla, dindarca duygular─▒ ve kutsal gelenekleri umursamayarak, devleti ─░slami t├Âreden ay─▒rm─▒┼č ve
«   01   ...    33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   »   


´╗┐