Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

cumhuriyet_gazetesi_cuma_kitaplari:avrupa_ile_asya_arasindaki_adam_4_47 [2015/07/28 15:54] (current)
Line 1: Line 1:
 +´╗┐´╗┐~~NOCACHE~~┬á
 +<​php>​tpl_youarehere();</​php>​┬á
 +----┬á
 +<​php>​esnek_yatay_reklam();</​php>​┬á
 +[<​2>​]┬á
 +~~Title: Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 47~~ ┬á
 +=== AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV ===┬á
 +=== DAGOBERT VON MIKUSCH ===┬á
 +----┬á
 +bir b├╝y├╝k devletin d├╝men suyuna girdi, ba┼člang─▒├žtaki amac─▒na ayk─▒r─▒ olarak ─░ngiltere'​nin ├ž─▒karlar─▒na hizmet etti. \\┬á
 +Gecikmi┼č imzalan─▒┼č─▒yla Saadabad Pakt─▒, Avrupa'​da 1935 y─▒llar─▒nda ba┼člayan b├╝y├╝k de─či┼čikliklerin kendini g├Âsterdi─či zaman─▒n ├╝r├╝n├╝d├╝r. Almanya Versailles diktesinin ezici zincirlerinden kurtulmu┼č ve silahlanma hakk─▒n─▒ kazanm─▒┼čt─▒. Bundan birka├ž ay sonra ─░talya'​n─▒n Habe┼čistan seferi ba┼člad─▒. ─░ngiltere bunu ├Ânlemek istedi ve Uluslar Birli─či'​ni harekete ge├žirdi. \\┬á
 +Bu ilk Avrupa bunal─▒m─▒nda Atat├╝rk'​├╝n tutumunu iki g├Âr├╝┼č belirledi. Birincisi ─░talya'​ya kar┼č─▒ do─čal bir ayk─▒r─▒ durumun bulunu┼čuydu. ├ç├╝nk├╝ K├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖn─▒n hemen ├Ân├╝nde yer alan Dodekanes adalar─▒yla (Oniki Adalar), ├╝zerinde g├╝├žl├╝ hava ve deniz ├╝sleri bulunan, b├Âylece T├╝rkiye'​ye ├ževrilmi┼č bir tabancay─▒ and─▒ran Rodos adas─▒ ─░talya'​n─▒nd─▒. Ayr─▒ca ─░talya Arnavutluk'​a gittik├že daha ├žok yerle┼čmekte,​ b├Âylece Balkanlar'​da da etkinlik kazanmaktayd─▒. ─░talya'​n─▒n Do─ču Akdeniz b├Âlgesinde daha fazla toprak kazanmas─▒n─▒ T├╝rkiye ho┼č kar┼č─▒layamazd─▒. ├ľte yandan ─░ngiltere o g├╝nlerde yine herkesten ├╝st├╝n, ┼čimdiye kadar hi├ž yenilmemi┼č b├╝y├╝k g├╝├žt├╝. ─░talya'​da elbette haddini bildirdi ve sonra Londra'​n─▒n yard─▒m─▒yla belki Oniki Adalar─▒ geri almak umudu da vard─▒. \\┬á
 +T├╝rkiye bundan dolay─▒ Cenevre'​de,​ ─░talya'​ya kar┼č─▒ al─▒nan bask─▒l─▒ ├Ânlem karar─▒na kat─▒ld─▒. Sonra da Londra'​n─▒n bir sorusu ├╝zerine, bir ─░talyan sald─▒r─▒s─▒ durumunda ─░ngiliz donanmas─▒n─▒ desteklemeye haz─▒r oldu─čunu bildirdi. Ne var ki b├Âyle bir ├žat─▒┼čma durumu ortaya ├ž─▒kmad─▒. ─░ngiltere sorunu b├╝y├╝tmeyi g├Âze alamad─▒, ─░talya'​yla silahl─▒ bir ├žat─▒┼čmadan ka├ž─▒nd─▒ ve b├Âylece de sonunda Habe┼čistan'​─▒n Roma ─░mparatorlu─ču'​na kat─▒lmas─▒na ses ├ž─▒karmamak zorunda kald─▒. \\┬á
 +─░talya'​n─▒n Afrika-├ľn Asya gerilim b├Âlgesinde yeni kazand─▒─č─▒ g├╝├žl├╝ durumun, T├╝rkiye ile ─░ngiltere aras─▒nda daha fazla bir yak─▒nla┼čma sonucunu do─čurmas─▒ do─čald─▒, ├Âzellikle Londra'​n─▒n ┼čimdi pek istekli g├Âr├╝nd├╝─č├╝ bir yak─▒nla┼čma olmu┼čtu bu. Fakat Atat├╝rk kendisine b├Âyle fazla istekli bi├žimde g├Âsterilmi┼č yak─▒nl─▒ktan,​ ├╝lkesinin ├ž─▒kar─▒ i├žin ustal─▒kla yararlanmay─▒ bildi. ─░ngiliz yak─▒nla┼čmas─▒n─▒ de─čerlendirmeyi ilkin Bo─čazlar sorununda ba┼čard─▒. 1923 y─▒l─▒nda imzalanan Lausanne Bar─▒┼č─▒ gen├ž, milli T├╝rk Cumhuriyeti'​ne ├žetin m├╝cadelelerden sonra ba─č─▒ms─▒zl─▒k getirmi┼čti,​ ancak y├╝rek yakan bir k─▒s─▒tlama da yan─▒ s─▒ra geli┼čti. ─░ngiltere'​nin ─▒srar─▒yla Avrupa ile Asya aras─▒ndaki bu ├Ânemli ge├ži┼č yollar─▒, ─░stanbul ve ├çanakkale bo─čazlar─▒ ├╝zerinde egemenlik haklar─▒ T├╝rkiye'​den esirgenmi┼čti. Bo─čazlar uluslararas─▒ bir kontrol alt─▒na al─▒nm─▒┼č, iki yakas─▒ndaki topraklar da yaray─▒ kapatman─▒n art─▒k zaman─▒ geldi─čini g├Ârd├╝. Zaten Lausanne Antla┼čmas─▒'​n─▒ Bo─čazlar sorununun bir ├ž├Âz├╝m├╝ olarak g├Ârmedi─čini defalarca vurgulam─▒┼čt─▒. Ayn─▒ ┼čekilde askerden ar─▒nd─▒r─▒lm─▒┼č bir yer olan Ren b├Âlgesine, 1936 Mart─▒nda Alman ordusunun yeniden girmeye hak kazanmas─▒, kesin at─▒l─▒m─▒n─▒ yapmas─▒ i├žin ona elveri┼čli f─▒rsat─▒ verdi. D─▒┼či┼čleri bakan─▒n─▒n arac─▒l─▒─č─▒yla Atat├╝rk, T├╝rkiye'​nin Bo─čazlar stat├╝s├╝nde bir d├╝zeltme yap─▒lmas─▒n─▒ zorunlu g├Ârd├╝─č├╝n├╝ duyurdu. ├çanakkale Bo─čaz─▒'​ndan serbest├že ge├žilmesini,​ kendisi i├žin hayati bir sorun sayan Rusya bu iste─či hemen destekledi. ─░ngiltere yan ├žizemedi, ├ž├╝nk├╝ Akdeniz'​de g├╝├ž dengesinin de─či┼čmesi ├Ânlenemeyince,​ T├╝rkiye onun emperyalist├že ku┼čatma oyununun satran├ž tahtas─▒nda,​ sonucu etkileyebilecek bir fig├╝r durumuna gelmi┼čti. \\┬á
 +Atat├╝rk'​├╝n istekleri kabul edildi ve ─░talya-Habe┼čistan sava┼č─▒n─▒n sona ermesinden k─▒sa s├╝re sonra, 1936 Haziran'​─▒nda,​ MontreuxÔÇÖde Bo─čazlar konferans─▒ topland─▒. Bir s├╝re tart─▒┼č─▒ld─▒ ve pazarl─▒k edildi. Britanya h├╝k├╝meti Karadeniz'​in anahtar─▒n─▒ b├╝sb├╝t├╝n elden ka├ž─▒rmak istemiyordu ve hi├ž de─čilse belirli ├Âl├ž├╝de bir milletleraras─▒ kontrol├╝n Bo─čazlar'​da devam etmesini sa─člamaya ├žal─▒┼čt─▒,​ fakat ba┼čaramad─▒. Sonunda 20 Temmuz'​da,​ yeni Bo─čazlar antla┼čmas─▒ imzalad─▒. (Konferansa kat─▒lmayan ─░talya May─▒s 1938'​de bu antla┼čmay─▒ kabul etti) T├╝rkiye o g├╝ne kadar askerden ar─▒nd─▒r─▒l─▒┼č durumdaki b├Âlge ├╝zerinde tam egemenlik hakk─▒n─▒ kazand─▒, art─▒k buralar─▒ tahkim edebilirdi. Bar─▒┼č zaman─▒nda Bo─čazlar'​dan ticaret gemilerinin ve -belli ko┼čullar alt─▒nda- sava┼č gemilerinin ge├žmesi ilke olarak serbest b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒. Ayn─▒ serbestlik bir sava┼č durumunda, e─čer T├╝rkiye sava┼ča kat─▒lmam─▒┼čsa yine ge├žerliydi. \\┬á
 +<​php>​sayfa_numaralama(52);</​php>​┬á
 +<​php>​esnek_yatay_reklam();</​php>​

´╗┐