Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

cumhuriyet_gazetesi_cuma_kitaplari:avrupa_ile_asya_arasindaki_adam_4_48 [2015/07/28 15:54] (current)
Line 1: Line 1:
 +´╗┐´╗┐~~NOCACHE~~┬á
 +<​php>​tpl_youarehere();</​php>​┬á
 +----┬á
 +<​php>​esnek_yatay_reklam();</​php>​┬á
 +[<​2>​]┬á
 +~~Title: Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 48~~ ┬á
 +=== AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV ===┬á
 +=== DAGOBERT VON MIKUSCH ===┬á
 +----┬á
 +Ancak Uluslar Birli─či i├žin bir yard─▒m s├Âz konusu olmas─▒ ya da sald─▒r─▒ya u─čram─▒┼č ve bir dayan─▒┼čma pakt─▒ gere─čince T├╝rkiye'​nin imdad─▒na ko┼čmakla y├╝k├╝ml├╝ bulundu─ču bir devlet i├žin yard─▒m halleri d─▒┼č─▒nda, sava┼č yapan taraflar─▒n sava┼č gemilerinin Bo─čazlar'​dan ge├ži┼či yasaklan─▒yordu. E─čer T├╝rkiye'​nin kendisi sava┼č yapan taraflardan birisiyse, ya da kendisini yak─▒n bir sava┼č tehlikesinin tehdidi alt─▒nda hissediyorsa,​ bu durumda sava┼č gemilerinin ge├ži┼či t├╝m├╝yle T├╝rk h├╝k├╝metinin takdirine b─▒rak─▒l─▒yordu. Bu ┼čekilde T├╝rkiye fiilen Bo─čazlar'​a egemen olmaktayd─▒. Sovyetler Birli─či i├žin yeni ├ž├Âz├╝m bi├žimi, o zamana kadarki duruma oranla ├žok daha ├Ânemli avantajlar sa─čl─▒yordu. Nitekim antla┼čmay─▒ herkesten ├Ânce onaylamak i├žin ko┼čan da o oldu. \\┬á
 +Montreux Antla┼čmas─▒ T├╝rkiye'​de tabii b├╝y├╝k co┼čkuyla kutland─▒. Daha antla┼čman─▒n imzaland─▒─č─▒ gece ilk T├╝rk birlikleri, halk─▒n alk─▒┼člar─▒ aras─▒nda, bunca kanla sulanm─▒┼č ├çanakkale Bo─čaz─▒ b├Âlgesine girmi┼č bulunuyordu. \\┬á
 +Ger├žekten de T├╝rkiye'​nin kazanc─▒ b├╝y├╝kt├╝. Ancak ┼čimdi t├╝m ├╝lke ├žap─▒nda egemenli─čini elde etmekteydi. Ger├ži ─░ngiltere -herhalde pek de g├Ân├╝lden istemeyerek- Bo─čazlar ├╝zerindeki kontrolden vazge├žmi┼čti,​ fakat Ankara'​y─▒ politikas─▒n─▒n g├╝venilir destek noktas─▒ olarak hesaplad─▒─č─▒ndan,​ bu i┼či fazla pahal─▒ya mal olmu┼č saym─▒yordu. Bu nokta Londra taraf─▒ndan a├ž─▒k├ža vurgulanm─▒┼čt─▒. D─▒┼či┼čleri Bakan─▒ Eden, avam kamaras─▒nda:​ "​Montreux Antla┼čmas─▒'​yla,​ diyordu, T├╝rkiye'​yle mevcut yak─▒n i┼čbirli─či ve dostlukta yeni bir devreye girilmi┼čtir."​ Nitekim ayn─▒ y─▒l Kral Edward VIII. ─░stanbul'​a bir ziyaret yapt─▒ ve orda T├╝rkiye devlet ba┼čkan─▒ taraf─▒ndan parlak ┼čekilde kabul edildi. \\┬á
 +─░ngiltere'​yle bu taze dostluk, ├žok ge├žmeden ba┼čka meyvelerini da verdi. 1936 g├╝n├╝nde Fransa, manda b├Âlgesi Suriye'​yle olan ili┼čkilerini de─či┼čik bir temele oturtmak istedi. Paris'​te bir ittifak antla┼čmas─▒ tasla─č─▒ haz─▒rland─▒. Buna g├Âre Suriye, manda b├Âlgesinden ├ž─▒kar─▒l─▒yor (L├╝bnan k─▒y─▒ ┼čeridi bunun d─▒┼č─▒nda kalmaktayd─▒),​ kendisinden ayr─▒lm─▒┼č b├Âlgelerle tekrar birle┼čtiriliyor ve bu yeni devlet Uluslar Birli─či'​ne al─▒nmas─▒yla ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒na kavu┼čuyordu. Antla┼čma ┼×am Parlamentosu taraf─▒ndan onaylanmas─▒ndan sonra, ilk ├╝├ž y─▒l i├žinde y├╝r├╝rl├╝─če girecekti. Daha ├Ânce Suriye'​nin kuzeybat─▒ kesiminde ─░skenderun Sanca─č─▒ ad─▒yla ayr─▒ bir ├Âzerk y├Ânetim kurulmu┼čtu;​ burada ├žok say─▒da T├╝rk oturdu─čundan,​ b├Âyle bir ayr─▒cal─▒kl─▒ d├╝zenlemeyle onlar─▒n korunmas─▒ g├╝vence alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒. Paris Antla┼čmas─▒ tasla─č─▒ ─░skenderun Sanca─č─▒'​ndaki bu ayr─▒cal─▒kl─▒ durumun kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ ve buras─▒n─▒n do─črudan Suriye devletine kat─▒lmas─▒n─▒ ├Âng├Âr├╝yordu. \\┬á
 +T├╝rk h├╝k├╝meti buna kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒. Atat├╝rk ├Âteden beri ├╝lkesinin milli s─▒n─▒r─▒ olarak, ─░skenderun'​un bir par├ža g├╝neyinden Akdeniz'​e d├Âk├╝len Asi ─▒rma─č─▒n─▒n g├╝neyini g├Âstermi┼čti. Buras─▒ da D├╝nya Sava┼č─▒ sonlar─▒nda Osmanl─▒ Ordusu Atat├╝rk'​├╝n komutas─▒nda d├╝┼čman─▒ durdu─ču hatt─▒ olu┼čturuyordu. Fakat kesin s─▒n─▒r belirlemesi s─▒ras─▒nda ─░skenderun b├Âlgesi Frans─▒z mandas─▒ Suriye'​de kalm─▒┼čt─▒. ┼×imdi eski iste─čin yeniden ortaya at─▒lmas─▒ gereken an gelmi┼č gibi g├Âr├╝n├╝yordu. \\┬á
 +Bu ama├žla T├╝rkiye h├╝k├╝meti Ekim 1936'​da Fransa'​ya bir nota verdi. Bunda e─čer Suriye ba─č─▒ms─▒z oluyorsa, T├╝rk halk─▒n─▒n korunmas─▒ i├žin siyasal g├╝vence sa─člamak amac─▒yla "​─░skenderun Sanca─č─▒'​n─▒n da tam ├Âzg├╝r ve ba─č─▒ms─▒z bir rejime kavu┼čturulmas─▒"​ isteniyordu. Bunun anlam─▒ a├ž─▒kt─▒: E─čer Sancak yeni Suriye devletine kat─▒lmaz da, ba─č─▒ms─▒z durumda kal─▒rsa, o zaman buray─▒ er veya ge├ž T├╝rkiye'​ye katman─▒n yolu kolayca bulunabilirdi. \\┬á
 +Elbette ki Arap Suriye, tam ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ kazanaca─č─▒ s─▒rada ─░skenderun liman─▒yla birlikte b├Âylesine ├Ânemli bir b├Âlgeyi kaybetmesi demek olan bu iste─če ┼čiddetle kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒. \\┬á
 +Fransa da ba┼člang─▒├žta T├╝rkiye'​nin iste─čini uygun kar┼č─▒lamay─▒ d├╝┼č├╝nmedi ve Suriye'​nin manda karakterini kendisine siper etti. Atat├╝rk, 1936 Kas─▒m─▒nda meclisin yeni yasama d├Âneminin ba┼člamas─▒ dolay─▒s─▒yla verdi─či s├Âylevde, ─░skenderun ve Antakya b├Âlgesi ├╝zerindeki isteklerini kesin bir dille ve T├╝rk kamuoyunun alk─▒┼člar─▒ aras─▒nda savunurken, Fransa h├╝k├╝meti ba┼čtan savma bir notayla i┼či ge├ži┼čtirmek istedi. \\┬á
 +<​php>​sayfa_numaralama(52);</​php>​┬á
 +<​php>​esnek_yatay_reklam();</​php>​

´╗┐