´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 50


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


Sancak b├Âlgesinde s─▒k─▒y├Ânetim il├ón etmek i├žin gerek├že olarak g├Âsterdi. Bir yandan da birliklerine s─▒n─▒rd─▒ y─▒─č─▒nak yapt─▒rd─▒.
K─▒sa s├╝re ├Ânce Atat├╝rk, bir kere daha isteklerini a├ž─▒k├ža dile getirmi┼č ve d─▒┼či┼čleri bakan─▒na mecliste ┼čunlar─▒ s├Âyletmi┼čti: ÔÇťHatay'da (T├╝rkler ┼čimdi Hitit tarihiyle ba─člant─▒ kurarak, Sanca─ča bu ad─▒ vermi┼člerdi) sadece bir T├╝rk ├žo─čunlu─ču, T├╝rk karakteri ve T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ yoktur, buras─▒ ayn─▒ zamanda ├╝lkemizin b├╝y├╝k bir kesimi i├žin bir kap─▒ ve g├╝venli bir kilit noktas─▒n─▒ da olu┼čturmaktad─▒r. H├╝k├╝met neye mal olursa olsun, bu milli davay─▒ iyi ve kesin bir ├ž├Âz├╝me ula┼čt─▒rmaya kararl─▒d─▒r.ÔÇŁ
Yani Atat├╝rk isteklerini gerekirse zorla elde etmek niyetindeydi. Birka├ž t├╝meni sava┼č g├╝c├╝ durumunda getirip g├╝ney s─▒n─▒r─▒na sevk etti, kendisi de birlikleriyle birlikte gitti. Silahl─▒ bir ├žat─▒┼čmaya girilip girilmeyece─či, k─▒l ├╝st├╝nde durmaktayd─▒.
1938 Haziran─▒, Avrupa'da b├╝y├╝k bir gerilimin egemen oldu─ču bir zamand─▒. Almanya'n─▒n Ostmark'─▒ ilhak etmesini Bat─▒l─▒ g├╝├žler ├Ânleyememi┼člerdi. F├╝hrer bat─▒ savunma hatt─▒n─▒n kurulmas─▒n─▒ emretmi┼č ve Alman-├çek krizi ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒. ─░ngiltere i├žin ┼čimdi Frans─▒z m├╝ttefikiyle T├╝rk dostu aras─▒nda silahl─▒ bir hesapla┼čman─▒n hi├ž s─▒ras─▒ de─čildi. Bir kere daha araya girdi ve bir kere daha Paris hesab─▒ ├Âdemek zorunda kald─▒.
Britanya h├╝k├╝metinin uzanan eli alt─▒nda, her iki taraf aras─▒nda do─črudan do─čruya bir anla┼čma sa─čland─▒. Bir manda b├Âlgesinin gelece─či konusunda b├╝t├╝n sorumluluk kendisine ait olan Uluslar Birli─či devre d─▒┼č─▒nda b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒. ─░skenderun Sanca─č─▒, Hatay Cumhuriyeti olarak ba─č─▒ms─▒z bir karakter kazand─▒ ve Fransa ile T├╝rkiye'nin ortakla┼ča y├Ânetimi alt─▒na girdi. B├Âlgenin ba┼čkomiseri Frans─▒zÔÇÖd─▒. H├╝k├╝meti -bir ba┼čkan ve d├Ârt bakan- T├╝rklerden olu┼čturuldu. T├╝rklerin parlamentoda, 40 sandalyeden 22'sini alarak ├žo─čunlukta bulunmalar─▒ sa─čland─▒. Ayr─▒ca e┼čit g├╝├žle Frans─▒z ve T├╝rk birlikleri b├Âlgeye girdiler. Bu arada bir de T├╝rkiye ile Fransa aras─▒nda bir dostluk antla┼čmas─▒ yap─▒ld─▒.
B├Âylece Atat├╝rk hedefine asl─▒nda ula┼čm─▒┼č oluyordu. ─░skenderun Sanca─č─▒, Suriye devletinin par├žas─▒ olmaktan ├ž─▒km─▒┼č ve fiilen T├╝rkiye'nin eline ge├žmi┼čti. Ortakla┼ča T├╝rk Frans─▒z ikili y├Ânetimi sadece bir ge├ži┼č d├Ânemi ├ž├Âz├╝m├╝ demekti, Paris h├╝k├╝meti i├žin bir geri ├žekili┼č a┼čamas─▒yd─▒. Bu a┼čama s├╝rekli olamazd─▒. Nitekim bir y─▒l sonra geli┼čim s├╝recinin ka├ž─▒n─▒lmaz son a┼čamas─▒na da gelindi. 1939 Haziran'─▒nda Fransa ├╝lkedeki haklar─▒ndan vazge├žerek birliklerini geri ├žekti. Hatay resmen T├╝rkiye Cumhuriyeti'ne kat─▒ld─▒. Fakat Atat├╝rk bunu g├Âremedi.
Onun son ├žabalar─▒ hen├╝z ba┼člang─▒├ž a┼čamas─▒nda bulunan sanayinin geli┼čtirilmesi ve T├╝rkiye'nin savunmas─▒n─▒n g├╝├žlendirilmesi do─črultusundayd─▒. 1938 ┼×ubat'─▒nda sil├óhlar i├žin be┼č y─▒ll─▒k bir pl├ón─▒n parlamentodan ├ž─▒kard─▒. Fakat bu ├žift program, e─čer h─▒zla uygulanmaya giri┼čilirse, ├╝lkenin mali g├╝c├╝n├╝ a┼čacak nitelikteydi. Devletin olanaklar─▒ daha ├Ânceki y─▒llarda yap─▒lm─▒┼č zorunlu ├žal─▒┼čmalarda alabildi─čine zorlanm─▒┼čt─▒; zaten dayan─▒lmaz durumda bulunan vergilerin yeniden artt─▒r─▒lmas─▒ ise d├╝┼č├╝n├╝lemezdi.
Bu bak─▒mdan Atat├╝rk'├╝n ┼čimdi yard─▒ma gereksinimi vard─▒ ve bu yard─▒m─▒ da alabilece─či yerden ald─▒.
Neval Chamberlain y├Ânetimindeki Britanya h├╝k├╝meti, Almanya'n─▒n ├žember i├žine al─▒nmas─▒ do─črultusunda var g├╝c├╝yle ├žal─▒┼čmaktayd─▒, baz─▒ bak─▒mlardan ba┼čar─▒l─▒ oldu─ču da g├Âr├╝l├╝yordu. T├╝rkiye'yi de, Almanya'y─▒ d├╝nyadan soyutlamay─▒ ama├žlayan bu sistemin i├žine almaya ├Âzellikle ├Ânem g├Âstermek zorundayd─▒. B├Âylece Do─ču-Akdeniz'de sadece g├╝venilir bir destek kazanmakla kalmaz, ayr─▒ca ├žemberi g├╝neydo─čuda kapatan Rusya'yla da ├žok zorunlu olan birle┼čme b├Âlgesine girmi┼č olurdu. Bundan dolay─▒ Downing Soka─č─▒, ekonomik yard─▒mda bulunmaya haz─▒r oldu─čunu bildirdi. Uzun g├Âr├╝┼čmelerden sonra, 1938 May─▒s─▒nda Londra'da T├╝rkiye ile kredi antla┼čmas─▒ imzaland─▒. B├Âylece T├╝rkiye sanayi yat─▒r─▒m─▒ amac─▒yla makineler ve demiryolu malzemesi almak, Zonguldak k├Âm├╝r liman─▒n─▒ ve di─čer limanlar─▒ yapmak ve ├╝lke madencili─čini geli┼čtirmek i├žin 10 milyon sterlin, ayr─▒ca sava┼č malzemesi sa─člamak i├žin silahlanma kredisi olarak 6 milyon sterlin ald─▒.
«   01   ...    40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   »   


´╗┐