´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Avrupa ile Asya Aras─▒ndaki Adam: Gazi Mustafa Kemal ÔÇô IV : 51


AVRUPA ─░LE ASYA ARASINDAK─░ ADAM: GAZ─░ MUSTAFA KEMAL ÔÇô IV

DAGOBERT VON MIKUSCH


B├Âylesine parasal bir ba─člant─▒n─▒n -├Âzellikle i┼čin i├žinde ─░ngiltere olursa- arkas─▒nda yatan tehlikeleri Atat├╝rk elbette biliyordu. Yine ├žok iyi biliyordu ki, T├╝rkiye ancak topra─č─▒n─▒n ├╝r├╝nlerine m├╝┼čteri bulursa, ekonomik bak─▒mdan sa─čl─▒kl─▒ kalabilirdi. Bu a├ž─▒dan ─░ngiltere pazar─▒ hesaba kat─▒lamazd─▒. Onun i├žin a┼č─▒r─▒ bir tek yanl─▒ ba─člant─▒ya kar┼č─▒ denge sa─člayabilece─či bir yer arad─▒ ve buldu da. Devlet bakan─▒ Funk'un Ankara'y─▒ ziyaretinden az sonra Almanya'yla da bir ekonomik i┼čbirli─či antla┼čmas─▒ imzalad─▒. Antla┼čma T├╝rkiye'ye 15 milyon markl─▒k bir malzeme kredisi verilmesini de i├žeriyordu. Atat├╝rk b├Âylece tam bir kararl─▒l─▒kla Almanya'yla yak─▒n ticari ili┼čkilere giri┼čmi┼č oldu, ├ž├╝nk├╝ kendisi ekonomik alanda g├╝venilir Alman i┼čbirli─činin zorunlu oldu─čunu bilmekteydi.
Atat├╝rk'├╝n d─▒┼č politika alan─▒nda ald─▒─č─▒ son ├Ânlemi bu oldu. Bu hareketiyle o, gelecek i├žin tutulacak yolu adeta parma─č─▒yla g├Âstermi┼čti, fakat kendisinden sonra gelenler buna uymad─▒lar.
1938 Haziran─▒ ba┼člar─▒nda Atat├╝rk, Balkan devletleri ba┼čkentlerine bir gezi pl├ónlad─▒. Ba┼čbakan Celal Bayar ve D─▒┼či┼čleri Bakan─▒ R├╝┼čt├╝ Aras, Atina, Belgrat ve Sofya'da T├╝rk devlet ba┼čkan─▒n─▒n ziyareti i├žin haz─▒rl─▒klar yapmak ├╝zere ├Ânceden yola ├ž─▒kt─▒lar.
Bu da geziye ne kadar b├╝y├╝k ├Ânem verildi─čini g├Âsteriyordu. Fakat gezi yap─▒lamad─▒. Zaten ├Âteden beri kendisini rahats─▒z eden karaci─čer hastal─▒─č─▒ iyice k├Ât├╝ bir durum alm─▒┼čt─▒ ve onu hasta d├Â┼če─čine yat─▒rd─▒.
Uzun ve a─č─▒r bir hastal─▒k d├Ânemi oldu bu. Bo─čaz'─▒n ┼čirin k─▒y─▒lar─▒ndaki beyaz mermerden Dolmabah├že Saray─▒ ┼čimdi T├╝rk halk─▒n─▒n b├╝t├╝n duygular─▒n─▒n, b├╝t├╝n d├╝┼č├╝ncelerinin merkezi olmu┼čtu. Orada hastay─▒ ├ževreleyen sessizlik, ┼ču ├╝rkek soruyla titriyor gibiydi: D├Ârt bir yandan getirtilmi┼č hekimlerin becerisi, hastal─▒─ča bir ├žare bulacak m─▒, yoksa fele─čin karar─▒ ba┼čka m─▒? Haftalar ve haftalar ge├žti b├Âylece. Zaman zaman durumda belirgin d├╝zelmeler var ve iyile┼čmek ├╝zeredir deniyordu. O zaman kalpler sevin├žle ├žarparak, bu umut dolu haberlere d├Ârt elle sar─▒l─▒yor, fakat ├žok ge├žmeden tekrar derin bir suskunluk ortal─▒─č─▒ kapl─▒yordu.
Daha hastal─▒─č─▒n─▒n ba┼člar─▒nda Atat├╝rk, b├╝t├╝n ki┼čisel mallar─▒n─▒, evlerini, arazilerini, ├Ârnek ├žiftliklerini ve yazl─▒─č─▒n─▒, usul├╝ne uygun ┼čekilde devlete devretmi┼čti. B├Âylece ├žocuksuz ve yapayaln─▒z olan bu insan─▒n ├Âzel ili┼čkilerinde d├╝zene koymad─▒─č─▒ pek az bir ┼čey kalm─▒┼čt─▒.
Yine de ├╝lkesine ili┼čkin kayg─▒larla y├╝kl├╝yd├╝. Aksamadan bar─▒┼č i├žinde ge├žmi┼č on be┼č y─▒lda, kurdu─ču cumhuriyeti y├╝ksek bir d├╝zeye ├ž─▒karm─▒┼čt─▒; bu cumhuriyet i├žten sa─čl─▒kl─▒, d─▒┼ča kar┼č─▒ g├╝├žl├╝ durumdayd─▒ ┼čimdi. Fakat hi├ž ku┼čkusuz Avrupa ├╝zerinde dola┼čan f─▒rt─▒na bulutlar─▒n─▒n varl─▒─č─▒n─▒ hissediyor ve yak─▒n bir gelecekte T├╝rk devlet gemisinin, her zamankinden daha ├žok, deneyimli ve becerikli bir d├╝menciye ihtiyac─▒ olaca─č─▒n─▒ biliyordu. Kendisi hi├ž ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča u─čramam─▒┼čt─▒. Bunu da ├Âzellikle ideoloji saplant─▒lardan ar─▒nm─▒┼č olmas─▒na ve ger├žekliklere ┼ča┼čmaz bir keskin bak─▒┼čla bakabilmesine bor├žluydu. Cumhuriyet'in on be┼činci kurulu┼č y─▒ld├Ân├╝m├╝nde parlamentoda okunan son demecinde, d─▒┼č politikada kat─▒ ilkelerin temel al─▒nmas─▒ndan ka├ž─▒n─▒lmas─▒n─▒ a├ž─▒k├ža dile getirmi┼čti. Onun ger├žek├ži kafas─▒, daha iyi ve daha adaletli bir d├╝zenin g├╝ne┼činin, art─▒k tutulacak yan─▒ kalmam─▒┼č eskinin ├╝zerine do─čmas─▒ olgusu kar┼č─▒s─▒nda, bunu g├Ârmezlikten gelmezdi. Bu konuda ┼čunu hat─▒rlatal─▒m: Avrupa'n─▒n yeniden bi├žimleni┼či Ostmark'─▒n Almanya'ya kat─▒lmas─▒yla ba┼člad─▒─č─▒ zaman, ÔÇťHitler hakl─▒, Alman olan Alman─▒nd─▒rÔÇŁ demi┼čti. S├╝det Almanlar─▒ sorununda ayn─▒ tavr─▒ tak─▒nm─▒┼č ve kriz g├╝nlerinde ├çek el├žisinin huzuruna kabul ricas─▒n─▒ geri ├ževirmi┼čti.
Bununla birlikte kendisinden sonra T├╝rkiye'nin ├Ândersiz kalabilece─či d├╝┼č├╝ncesine asla yer vermek istememi┼čtir. Y─▒llarca ├Ânce, bu konuda ileri s├╝r├╝len g├Âr├╝┼čleri yabanc─▒ bas─▒ndan okuyunca, yabanc─▒ diplomatlar─▒ kabul etti─či s─▒rada buna de─činerek, ÔÇť├ľl├╝rsem yerimi doldurabilecek binlerce T├╝rk bulunurÔÇŁ demi┼čti. Bunun ├╝zerine b├╝y├╝kel├žilerden biri hafiften kelimelerin ├╝zerine basarak ┼ču cevab─▒ vermi┼čti: ÔÇťEkselans, bin defa abart─▒yorsunuz.ÔÇŁ
«   01   ...    41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   »   


´╗┐